Вы тут

Я падумаю пра гэта «Заўтра»


Прарыў, сенсацыя, падзея ў беларускім кіно.

Сёлета ў нашым кінематографе здарылася маленькая нечаканасць: упершыню ў гісторыі кінафестывалю «Лістапад» беларуская карціна ўвайшла ў конкурс «Маладосць на маршы». Гэтай карцінай аказалася дэбютная поўнаметражная работа маладой аўтаркі Юліі Шатун «Заўтра» пра звычайную беларускую інтэлігентную пару і яе штодзённую жыццёвую руціну. Рэжысёр зняла карціну сама з супермінімальным бюджэтам — абмінаючы рэспубліканскі конкурс кінапраектаў, мясцовых ці якіх яшчэ прадзюсараў, пітчынгі, фонды і гранты, і з'явілася яна нечакана, можна сказаць, з ніадкуль. І вось пасля інтрыгуючай навіны пра ўключэнне беларускага фільма аўтара, пра якога ты ніколі не чуў, у два лістападаўскія конкурсы ў выніку ты глядзіш карціну і думаеш... Юлечка, дзе вы былі раней?


З сёлетняга нацыянальнага конкурсу «Лістапада» (фільм «Заўтра» быў уключаны ў праграмы нацыянальнага конкурсу і конкурсу «Маладосць на маршы»), які збірае найлепшае беларускае кіно апошняга часу, я бачыла не так і шмат. Але ў кантэксце ўсяго, што ведаю пра айчынны кінематограф, фільм Юліі Шатун выглядае нечым надзвычайным. Поўнаметражнае, прадуманае, трапнае, са сваім стылем і атмасферай, безбюджэтнае незалежнае кіно — сімвал выключнасці і пераможнасці ўзроўню чырвонага сцяга ў культавым «Браняносцы Пацёмкіне» Сяргея Эйзенштэйна.

Аўтарка здолела без перабольшанняў, скажэнняў і маніпуляцый паказаць свет, у якім мы з вамі жывём. Яна зняла яго непрадузята, без дыдактыкі і пагарды і нават напоўніла яго халоднай, але любоўю. Тут усё і проста і складана адначасова, вы з лёгкасцю разложыце сюжэт фільма на складальныя часткі і ў яго беспадзейнасці ўбачыце пэўную шэдэўральнасць. У вобразе наваколля зловіце своеасаблівую мінімалістычную, урбаністычную, шэрую эстэтыку. У непрафесійных акцёрах (галоўнымі героямі карціны сталі сваякі Юліі Шатун) вас зачэпіць чуллівая вуглаватасць і абсалютная арганічнасць. «Заўтра» — ціхае, узважанае, далікатнае і вельмі разумнае кіно.

Сюжэт карціны не будуецца па класічнай драматургічнай схеме і не развівае ніякага канфлікту, а хутчэй зацягвае ў пэўную медытатыўную, ныюча несімпатычную руціну, няспешна ўзнаўляе на экране некамунікацыю Антаніёні і прымушае задацца пытаннем аб яе прычынах. Гаворка ідзе пра мужа і жонку — інтэлігентную сям'ю, якая жыве ў невялікім беларускім горадзе, злаўчаецца эканоміць, займаецца сціплым бытам, клапоціцца пра сына, які вучыцца ў сталіцы, расцягвае рамонт, святкуе гадавіну. Усё разліваецца па экране размераным апавяданнем, якое складаецца з надзвычай трапна ўвасобленых жыццёвых эпізодаў.

Вось галоўны герой, былы настаўнік англійскай мовы, тэлефануе па аб'явах у пошуках работы (даволі распаўсюджаны ў кіно эпізод, з якога ў гэтым выпадку фільм пачынаецца, калі глядач толькі ў працэсе прыняцця новага для сябе свету). Вось ён, з мужчынскім дзелавым партфелем, разносіць рэкламныя лістоўкі па паштовых скрынях. Вось сям'я вячэрае з уключаным тэлевізарам (з якога гучаць невыпадковыя рэчы). Вось галава сям'і адносіць на рынак чарговы ўзнос за куртку, набытую для сына. Вось ён дорыць жонцы на гадавіну шпалеры. Вось ён гуляе ў латарэю... і гэтак далей.

І ты глядзіш карціну, згаджаешся з кожным кадрам, даверліва пранікаешся ідэяй аўтаркі і быццам разумееш яе пасыл, гэтыя экранныя дні, што расцякаюцца соусам, правілы і заканамернасці гэтага жыцця, і раптам — хоць нават слова «раптам» гучыць занадта эмацыянальна, насамрэч усё прайшло так жа роўна — у жыцці персанажаў здараецца нешта незвычайнае. Латарэйны білет прыносіць удачу, і галоўны герой выйграе пуцёўку ў цёплую краіну на дваіх. Думаеце, гэта нешта зменіць у цягучым жыцці сям'і з глыбінкі?

Я зрасходавала пазітыўныя эпітэты для гэтага нечаканага для беларускага кіно фільма, але маю адчуванне, што з такой жа станоўчай рэакцыяй да карціны «Заўтра» паставіцца звычайны глядач. Таму што фільм Юліі Шатун — шчыры погляд на тую сістэму жыцця, якая склалася ў нашым грамадстве. Таму што аўтарка не выносіць сябе за межы таго свету, які адлюстроўвае з жалем за тое, што ён з'яўляецца менавіта такім. Таму што ў паглынаючай безнадзейнай і няўсмешлівай руціне ёсць патэнцыял і хаваецца ён якраз у героях, то-бок увогуле ў людзях. І таму што нам лёгка раздзяляць цёплую надзею, з якой рэжысёр завяршае карціну. Так, у спалучэнні ўсяго вышэй пералічанага — такая сабе бездакорнасць, якой не спатрэбілася ні рубля з рэспубліканскага бюджэту. Брава. Нарэшце я гатова стоячы апладзіраваць сучаснаму беларускаму ігравому фільму.

Ірэна Кацяловіч

katsyalovich@zviazda.by

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Галiна Левіна: Помнiк — не канструктар i не чарцёж, яго трэба перажыць, выпакутаваць

Галiна Левіна: Помнiк — не канструктар i не чарцёж, яго трэба перажыць, выпакутаваць

У архiтэктара Галiны Левiнай — Хатынь, творчая спадчына яе бацькi.

Грамадства

Прэмiя прыгажосцi. Дзеля чаго людзi кладуцца пад нож пластычнага хiрурга?

Прэмiя прыгажосцi. Дзеля чаго людзi кладуцца пад нож пластычнага хiрурга?

Як сведчаць шматлiкiя даследаваннi, прывабным людзям прасцей прабiцца ў жыццi i яны дасягаюць у кар'еры большага поспеху. 

У свеце

Як Еўропа аднаўляецца ад кавiднага ўдару?

Як Еўропа аднаўляецца ад кавiднага ўдару?

Сёлета еўрапейская эканомiка будзе перажываць глыбокую рэцэсiю з-за ўспышкi каранавiруса, нягледзячы на хуткiя i ўсёабдымныя антыкрызiсныя меры як на саюзным, так i на нацыянальным узроўнi.

Эканоміка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

2020 год паставіў усіх нас перад неабходнасцю дакладна планаваць свае выдаткі.