Вы тут

Канфлікт або кааперацыя?


Ініцыятыва Кітая «Адзін пояс — адзін шлях» накіравана на павелічэнне канфрантацыі або на кааперацыю паміж самымі буйнымі сусветнымі ігракамі?


У аснове ініцыятывы ляжаць шматлікія інтарэсы Кітая, якія немагчыма звесці да адной геапалітычнай парадыгмы.

Ініцыятыва «Адзін пояс — адзін шлях» адпавядае трэндам глабалізацыі.

Па-першае, глабалізацыя характарызуецца рэзкім ростам тавараабароту ў сусветных маштабах, а гэта немагчыма зрабіць без паляпшэння гандлёвых маршрутаў, у тым ліку рэанімуючых, якія актыўна выкарыстоўваліся ў мінулым, але прыйшлі ў заняпад з тых ці іншых прычын.

Па-другое, глабалізацыя спрыяе тэхналагічнаму росту, што выяўляецца ў з'яўленні тэхналогій, якія робяць сухапутныя маршруты з вялізным лагістычным плячом больш прывабнымі, чым раней, у параўнанні з самымі таннымі ў свеце марскімі маршрутамі. Кітай ужо мае самы сур'ёзны ў свеце зачын па выкарыстанні хуткасных чыгунак, у яго ж ёсць і самы прасунуты тэхналагічны патэнцыял у гэтай сферы.

Па-трэцяе, глабалізацыя вывела на парадак дня пытанне больш жорсткай канкурэнцыі паміж вытворцамі. Жыццёвы цыкл многіх тавараў імкліва скарачаецца. Становіцца крытычна важным не проста вырабіць хутка найноўшы тавар, але і даставіць яго першым спажыўцам. Той, хто можа з гэтым справіцца, атрымлівае найбольшы прыбытак. Той, хто спазняецца, задавольваецца рэшткамі. Кітай, які валодае найбольшым прамысловым патэнцыялам у свеце, найбольш востра сутыкаецца з гэтай дылемай. З аднаго боку, ён зацікаўлены ў тым, каб заводы і працоўныя месцы заставаліся на яго тэрыторыі. З іншага — Еўрапейскі саюз з'яўляецца адным з трох яго найлепшых рынкаў, і кітайскія тавары павінны з'яўляцца на ім раней, чым у яго азіяцкіх і амерыканскіх канкурэнтаў для максімізацыі прыбытку. Марскія перавозкі да ЕС з Кітая займаюць 5—6 тыдняў, і пагружаны на караблі тавар часта старэе да моманту дастаўкі. Чыгуначныя перавозкі скарачаюць час удвая пры выкарыстанні існуючых маршрутаў, пабудаваных у асноўным на базе састарэлых тэхналогій мінулага стагоддзя. Будаўніцтва хуткасных чыгунак па наяўных у КНР тэхналогіях скароціць час дастаўкі тавару з Кітая да рынкаў ЕС да двух-трох сутак. Працоўныя месцы і фабрыкі застануцца ў Кітаі, а тавар будзе раней, чым у іншых азіяцкіх канкурэнтаў, трапляць на выгадны рынак ЕС, здымаючы максімальныя вяршкі з продажаў.

Па-чацвёртае, Кітай аб'ектыўна з'яўляецца краінай, якая атрымлівае найбольшыя выгады ад глабалізацыі. У выніку ў яго з'явіліся велізарныя фінансавыя актывы, якія пераграваюць кітайскі рынак сваёй прысутнасцю. Гэта небяспечная сітуацыя, якая цягне за сабой узнікненне «фінансавых бурбалак». Частка фінансавых актываў Кітая выводзіцца ў астатнія краіны Азіі, найбольш звыклы рэгіён для інвеставання для кітайскіх прадпрымальнікаў. Але хутка і Азіі будзе мала. Таму трэба прывучаць кітайскі бізнес інвеставаць за межы Азіі, чаму адпавядае і выхад Кітая на перадавыя пазіцыі ў свеце па памеры эканомікі. Праблема ў тым, што многія кітайскія бізнесмены баяцца інвеставаць за межы Азіі. Там для іх зусім нязвыклыя ўмовы, якія адрозніваюцца ад Азіі не ў лепшы бок, пачынаючы ад менталітэту работнікаў да складанага працоўнага заканадаўства і строгіх экалагічных патрабаванняў. Але прывучаць іх да новых прастораў і размаху кітайскай эканомікі ў сусветным маштабе трэба. Ініцыятыва Кітая «Адзін пояс — адзін шлях» дазволіць асвоіць сотні мільярдаў долараў «лішніх грошай» па-за межамі Кітая, а таксама стварыць інфраструктуру КНР на тэрыторыі Еўразіі, якая будзе прадстаўляць для кітайскіх інвестараў «астраўкі» кітайскай прысутнасці, узаемадзейнічаючы з якімі лягчэй пойдзе і працэс інвеставання, у тым ліку і на тэрыторыі геаграфічнай Еўропы.

З геапалітычнага пункту гледжання Кітай памятае пра тое, што напад Японіі на ЗША ў 1941 годзе стаў адказам на блакаду падвозу сыравінных рэсурсаў, без якіх не магла развівацца японская эканоміка. Безумоўна, такая блакада была адэкватным адказам на агрэсіўную палітыку Японіі ў рэгіёне. У той жа час рост кітайскай эканомікі непазбежна прыводзіць і да росту супярэчнасцяў з ЗША, якія ўжо прызвычаіліся да сітуацыі, калі з'яўляюцца «адзінокай звышдзяржавай». Дзяліцца з Кітаем нічым не хочацца, але давядзецца ў сілу маштабу яго росту. У такой сітуацыі аднойчы стратэгам ЗША можа прыйсці ў галаву заблакіраваць марскія перавозкі сыравіны для Кітая, каб нагадаць яму, у каго ёсць бясспрэчная ваенная перавага на моры, і прытармазіць яго амбіцыі. Калі да таго часу выбудаваць хуткасную сетку чыгунак па Еўразіі, удар станецца не такім сур'ёзным — можна будзе арганізаваць падвоз часткі прыродных рэсурсаў, якія цяпер пастаўляюцца морам, па сушы.

Такім чынам, ініцыятыва «Адзін пояс — адзін шлях» сама па сабе не з'яўляецца выклікам дамінаванню ЗША, спараджаючы канфлікты, а нацэлена на рэалізацыю жыццёва важных інтарэсаў Кітая, перш за ўсё ў сферы эканомікі і бяспекі. Канфліктны патэнцыял з ЗША нарастае незалежна ад яе, у сілу самога факта рэзкага павелічэння патэнцыялу Кітая.

Сяргей КІЗІМА, доктар палітычных навук, прафесар Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь

Выбар рэдакцыі

Эканоміка

Падрыхтаваны праект новага ўказа аб аднаўляльных крыніцах энергіі

Падрыхтаваны праект новага ўказа аб аднаўляльных крыніцах энергіі

Так званая «зялёная» энергетыка ў апошнія гады развіваецца ў нашай краіне хуткімі тэмпамі.

Палітыка

Уладзімір Макей: Прыярытэту «эканамічнай дыпламатыі» патрабуе час

Уладзімір Макей: Прыярытэту «эканамічнай дыпламатыі» патрабуе час

Гэтымi днямi дыпламатычная служба Беларусi адзначае векавы юбiлей. 

Культура

Стары замак у Гродне пачалі ўпрыгожваць скульптурна-мастацкімі элементамі

Стары замак у Гродне пачалі ўпрыгожваць скульптурна-мастацкімі элементамі

У хуткім часе на ўязной арцы з'явіцца барэльеф анёла з крыламі.

Грамадства

Быць у трэндзе. На які ўрок вучні пабягуць з радасцю?

Быць у трэндзе. На які ўрок вучні пабягуць з радасцю?

Вучыць пакаленне Z — задача няпростая.