22 кастрычніка, чацвер

Вы тут

У Адэльску адрадзілі свята млынароў


У пасёлку, які мае адразу тры аб'екты нематэрыяльнай спадчыны, адрадзілі свята млынароў.

Некалі прыгранічны Адэльск ганарыўся сваімі млынамі. Цяпер не засталося ніводнага. Але нашчадкі гаспадароў-млынароў хочуць вярнуць пасёлку былую славу і пабудаваць копію апошняга ветрака, які быў знішчаны стыхіяй 15 гадоў таму. А пакуль сіламі работнікаў культуры тут адрадзілі свята млынароў — на дзень святога Марціна гасцей весяляць і частуюць рознымі прысмакамі.


Самы важны атрыбут свята — хлеб новага ўраджаю. Гэтай традыцыі трымаюцца і цяпер. Мясцовая жыхарка Марыя Іодзель выпякае хлеб па старажытных рэцэптах, якімі карысталіся ў яе сям'і спакон веку. Тады пяклі хлеб адразу на тры тыдні, кажа Марыя Пятроўна, і ён добра захоўваўся, завернуты ў ільняны ручнік. Многія працягвалі пячы свой хлеб ажно да канца 60-х гадоў, бо ў калгасе за працадзень плацілі зернем, якое малолі тут жа, на млыне.

Адэльскія гаспадыні абавязкова кожны тыдзень гатавалі бабку ці бульбяную каўбасу (кішку), а па святах — тушылі гусака. Да гэтых страў на стол ставіліся каўбаскі, сальца, знакамітыя адэльскія пірагі, пончыкі і хрусты. Каб не страціць такую смакату, рэгіянальную кухню ўключылі ў спіс элементаў нематэрыяльнай культурнай спадчыны Беларусі. Цяпер ніводнае свята ў Гродзенскім раёне не абыходзіцца без гэтых страў.

А яшчэ Адэльск вядомы тым, што тут жыве народны майстар Мар'ян Скрамблевіч (на фота), які стварае дудкі, флейты, жалейкі, акарыны ў выглядзе птушак і рыб, паляўнічых рагоў. Кожная дудка мае свой голас, набліжаны да прыроды, — можа перадаць шум ветра, шапаценне дрэў, спеў птушак. Мар'ян Антонавіч стварыў самую вялікую ў Еўропе калекцыю акарын. А схемы яго дудачак нават даследавалі навукоўцы. На свяце млынароў народны майстар парадаваў усіх сваімі цудоўнымі дудкамі, некаторыя з якіх зроблены спецыяльна для дзетак, каб іграць на іх без натугі. Творчасць Мар'яна Скрамблевіча таксама ўваходзіць у спіс нематэрыяльнай культурнай спадчыны.

— Мы хочам прывабіць такім чынам турыстаў, — паведаміла начальнік аддзела ідэалогіі, культуры і па справах моладзі Гродзенскага райвыканкама Наталля Рамановіч. — Таму паказалі ўсё адметнае, што ёсць у Адэльску. Далучыліся і жыхары ўсяго Гродзенскага раёна. З кожнага аграгарадка прывезлі па караваі, зрабілі міні-млыны.

Дэкаратыўныя ветракі, а іх з розных куткоў раёна прывезлі больш за дзясятак, адразу прыцягнулі ўвагу наведвальнікаў і сталі свайго роду фотазонамі. Сярод іншых выдзяляецца мясцовы млын, які ўсталяваны каля цэнтра культуры як напамін аб мінулым.

У Адэльску некалі было ажно 11 драўляных ветракоў, кажуць старажылы. Усе яны былі прыватныя. Многія жыхары і сёння памятаюць, як гадоў 15 таму быў разбураны апошні млын, што належаў Альбіну Будрэвічу. А ў 70-я тут яшчэ малолі муку, успамінае пенсіянерка Марыя Антонаўна. Нехта з жыхароў перадаў у цэнтр культуры старажытныя жорны. У некаторых вяскоўцаў яшчэ і цяпер захоўваюцца драўляныя саўкі і вагі для збожжа. Многае з сялянскіх прыладаў можна было ўбачыць на выстаўцы пад адкрытым небам.

Старшыня Адэльскага сельсавета Уладзімір Трутнеў таксама добра памятае апошні адэльскі вятрак. Кажа, што спачатку ў яго стукнула маланка і млын абгарэў, а потым моцны вецер канчаткова разбурыў. У сямейным альбоме Уладзіміра Валер'евіча, як і ў многіх аднавяскоўцаў, ёсць фотаздымкі на фоне старога млына. Натхняў гэты аб'ект і аматараў жывапісу. У майстра Скрамблевіча нават захавалася карціна, створаная яго братам, з выявай таго самага ветрака.

— У нас былі планы па ўзнаўленні млына, — зазначае Уладзімір Трутнеў. — Але гэта справа патрабавала вялікіх сродкаў, а спонсараў не знайшлося. Бо аб'ект усё ж не малы, яго трэба спраектаваць, правільна ўсталяваць.

Адэльскі сімвал зноў можа паўстаць на гэтай зямлі. Месца для яго ўжо прыгледжана — недалёка ад цэнтра пасёлка. Грандыёзны па мясцовых мерках праект можа ажыццявіць прадпрымальнік, нашчадак былых гаспадароў-млынароў. Гэту ідэю мясцовыя ўлады падтрымліваюць і гатовы дапамагчы яе ажыццявіць.

Маргарыта УШКЕВІЧ

margo@zviazda.by

Загаловак у газеце: Ці закруціцца зноў вятрак?

Выбар рэдакцыі

Культура

​Як вывозілі каштоўнасці з музеяў БССР у канцы 1920-х — пачатку 1930-х гг.

​Як вывозілі каштоўнасці з музеяў БССР у канцы 1920-х — пачатку 1930-х гг.

Даследчыкі савецкай індустрыялізацыі традыцыйна бралі пад увагу дзве галоўныя крыніцы яе фінансавання — экспарт сыравіны і сельскагаспадарчай прадукцыі. 

Культура

Леў Клейнбарт. Чалавек, якi адкрыў для чытацкай публiкi Янку Купалу i Сяргея Ясенiна, нарадзiўся ў Капылi — у доме, якi захаваўся да нашых дзён

Леў Клейнбарт. Чалавек, якi адкрыў для чытацкай публiкi Янку Купалу i Сяргея Ясенiна, нарадзiўся ў Капылi — у доме, якi захаваўся да нашых дзён

У пачатку XX стагоддзя публiцыст, крытык i журналiст Леў Клейнбарт быў уплывовай асобай сярод творчай iнтэлiгенцыi Пецярбурга.

Эканоміка

Студэнцкі попыт на кошт арэнды жылля амаль не паўплываў

Студэнцкі попыт на кошт арэнды жылля амаль не паўплываў

Спецыялісты адзначаюць: добра яшчэ, што рынак выжыў.

Грамадства

Як правільна суперажываць блізкім? Чаму не працуе звычайнае «Вазьмі сябе ў рукі!»?

Як правільна суперажываць блізкім? Чаму не працуе звычайнае «Вазьмі сябе ў рукі!»?

У падтрымцы звычайна маюць патрэбу ўсе жывыя людзі ў складаныя перыяды жыцця.