Вы тут

Як яны выглядаюць


Пазаземнае жыццё вачыма навукоўцаў.

Навукоўцы з Оксфарда правялі даследаванне і прапанавалі сваю канцэпцыю іншапланетнага жыцця, якое можа развівацца па законах, якія адрозніваюцца ад зямных.


Пры­шэль­цаў час­та на­дзя­ля­юць ча­ла­ве­чы­мі ры­са­мі, але з пунк­ту гле­джан­ня на­ву­кі гэ­та вель­мі спрэч­ны ход.

Калі мы ўяўляем сабе патэнцыйных братоў па розуму з космасу, то падсвядома імкнёмся надаць ім антрапаморфныя рысы: невыпадкова вобраз «зялёнага чалавечка», традыцыйны сімвал прышэльца, так падобны да самага звычайнага, хай і вельмі дзіўнага чалавека. Але, вядома, сапраўдныя насельнікі іншых планет, калі яны існуюць на самай справе, могуць істотна адрознівацца ад нас з вамі. Група біёлагаў з Універсітэта Оксфарда аб'яднала ў адну сістэму шэраг тэорый пра тое, як выглядалі б іншапланецяне, калі б іх раса была сфарміравана тымі ж прынцыпамі, што і зямное бялковае жыццё, у прыватнасці прынцыпам натуральнага адбору.

Суаўтар даследавання, біёлаг Сэм Левін, адзначае, што існуе пэўная прадказальнасць эвалюцыі, якая і на самай справе можа зрабіць людзей іншых светаў падобнымі да нас, але гэта далёка не ўсе магчымыя варыянты. Большасць гіпотэз, якія былі ўключаны ў праект (які атрымаў назву «Прышэльцы Дарвіна»), заснаваныя на так званым механістычным падыходзе: выкарыстоўваючы назіранні аб развіцці жыцця на нашай планеце, навукоўцы праецыруюць тыя ж заканамернасці на іншыя нябесныя целы.

Напрыклад, вочны апарат, паводле ацэнак экспертаў, эвалюцыянаваў не менш за 40 разоў, а значыць, можна меркаваць, што на суседніх планетах гэты працэс адбываўся падобным чынам. Механістычны падыход сёння шырока выкарыстоўваецца ва ўсіх навуках, у асаблівасці як крыніца тэарэтычных ведаў у фізіцы і хіміі Сусвету. Адгэтуль жа выцякае следства таго, што ў аснову жыцця хутчэй за ўсё лягуць малекулы з высокім утрыманнем вугляроду — гэты элемент шырока распаўсюджаны і практычна ўніверсальны.

У на­ву­ко­ва-фан­тас­тыч­ным філь­ме «Пры­быц­цё» бы­лі пры­шэль­цы-геп­та­по­ды. Окс­фард­скія бі­ё­ла­гі пры­ду­ма­лі іх сва­я­коў — «ак­та­мі­таў».

Аднак у дадзеным выпадку біёлагі вырашылі адмовіцца ад параўнання з Зямлёй і выкарыстоўвалі альтэрнатыўную версію эвалюцыйнага развіцця. Гэтая пазіцыя выгадная тым, што, напрыклад, дазваляе ацэньваць не толькі бялковае, але і крамянёвае жыццё, якое выкарыстоўвае для дыхання чысты азот. Натуральны адбор — гэта адзіны вядомы навукоўцам механізм, які дазваляе ўявіць, як у ходзе эвалюцыі жыццё прымала тыя ці іншыя формы. Аўтары, зрэшты, не праводзяць наўпроставых паралеляў з зямнымі арганізмамі: для іх жыццё заключаецца ў першую чаргу ў здольнасці істоты ўзнаўляцца і адаптавацца. Таму існаванне натуральнага адбору было прынята за аксіёму: у адваротным выпадку скласці мадэль іншапланетнага жыцця на аснове зямной навукі папросту не ўяўляецца магчымым.

Левін і яго калегі лічаць, што, як і ў выпадку з зямнымі істотамі, іншапланетныя арганізмы будуць прадстаўляць сабой іерархічную структуру больш дробных сістэм, якія цесна супрацоўнічаюць паміж сабой. Гэта падобна да таго, як мільярды клетак у нашых целах утвараюць органы і тканкі. У планетарным маштабе гэта можа азначаць нават адзіную калонію, якая ахоплівае ўсе прыдатныя для жыцця рэгіёны і існуе як біясацыяльнае таварыства. У гэтым выпадку казаць пра дэталі — напрыклад пра тое, ці будзе іншапланецянін двухногім карлікам з зялёнай скурай — не ўяўляецца магчымым: вонкавае аблічча істот будзе сур'ёзна залежаць ад умоў іх роднай планеты. Аднак, па меркаванні навукоўцаў, эвалюцыйная тэорыя думае пра ўніверсальны інструмент для таго, каб рабіць здагадкі аб характары іншапланетнага жыцця ў тым выпадку, калі даследчыкам удасца выявіць нават яе драбнюткія сляды.

Іван КУПАРВАС

hvir@zviazda.by

Выбар рэдакцыі

Грамадства

У 72-м аб'яднаным вучэбным цэнтры юнакі атрымліваюць і грамадзянскія спецыяльнасці

У 72-м аб'яднаным вучэбным цэнтры юнакі атрымліваюць і грамадзянскія спецыяльнасці

72-і аб'яднаны вучэбны цэнтр, што ў Печах, — самая вялікая воінская часць у Беларусі. 

Грамадства

Распавядаем, як арганізавана меддапамога ў Паставах

Распавядаем, як арганізавана меддапамога ў Паставах

Самым аддаленым ад абласнога цэнтра раёне краіны.

У свеце

Чаму Дональд Трамп захацеў набыць Грэнландыю?

Чаму Дональд Трамп захацеў набыць Грэнландыю?

Цяпер гэтая аўтаномная тэрыторыя ўваходзіць у склад Каралеўства Данія.

Грамадства

Школы Гомельшчыны прайшлі праверку на гатоўнасць да навучальнага года

Школы Гомельшчыны прайшлі праверку на гатоўнасць да навучальнага года

Сё­ле­та ў да­школь­ныя ўста­но­вы ра­ё­на прый­дзе 2 700 ма­лых.