Вы тут

Поўнае факсіміле Скарынавых выданняў стварыць было няпроста


Калектыву Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі сёлета прысуджана ганаровая ўзнагарода — прэмія Прэзідэнта Беларусі «За духоўнае адраджэнне» за работу па факсімільным узнаўленні і папулярызацыі кніжнай спадчыны Францыска Скарыны. Магчыма, у хуткім часе і мы з вамі зможам пагартаць асобнік копіі самай старажытнай беларускай кнігі, а пакуль што намеснік дырэктара па навуковай рабоце і выдавецкай дзейнасці Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі, старшыня Міжнароднай арганізацыі беларусістаў свету Алесь СУША распавядае, з чаго ўсё пачалося.


— У 2012 годзе мы ўсвядомілі, што ў Беларусі захоўваецца ўсяго дзесяць няпоўных выданняў Скарыны. Набліжаўся юбілей беларускага кнігадрукавання, і такім чынам з'явілася ідэя стварыць факсіміле выданняў першадрукара.

Нягледзячы на тое, што Францыск Скарына ва ўсіх на слыху, Алесь Суша ўпэўнены, што беларусы да гэтага часу цьмяна ўяўляюць, якую спадчыну і ў якім аб'ёме пакінуў ім асветнік з Полацка. Супрацоўнікі бібліятэкі шукалі інфармацыю, дзе цяпер знаходзяцца скарынаўскія кнігі і ў якім яны стане. Для гэтага ладзілі экспедыцыі ў Маскву, Вільню, Лондан... Раней таксама былі спробы факсімільных выданняў, аднак зборы твораў выходзілі няпоўныя. Цяпер жа быў замах стварыць поўнае выданне ўсіх кніг Скарыны, якія толькі вядомыя ў наш час.

Згодна з канцэпцыяй, сістэмная работа праходзіла па некалькіх кірунках. Найперш навукоўцы займаліся бібліятэчна-інфармацыйнымі росшукамі. Сярод усіх выданняў у розных краінах выбіралі найбольш захаваныя, поўныя экзэмпляры. Старадрукі даходзяць да нас у розным стане, і бывалі выпадкі, калі іх літаральна даводзілася складаць па частках, як, напрыклад, скарынаўскі «Псалтыр». У свеце захавалася ўсяго два экзэмпляры гэтай кнігі, прычым абодва няпоўныя. Супрацоўнікі Нацыянальнай бібліятэкі рабілі лічбавыя копіі кожнага асобніка, а потым «аб'ядноўвалі» іх у адзін том.

Другую частку работы можна ўмоўна назваць тэхнічна-лічбавай. Гэта быў этап перамоў, дамоваў, перапіскі. Некаторыя з уладальнікаў старажытных кніг згаджаліся дапамагчы на добраахвотным пачатку, другія прадастаўлялі копіі за плату, з іншымі працавалі па прынцыпе абмену. У выніку ўдалося сабраць каля 300 алічбаваных выданняў Скарыны. Дарэчы, паглядзець поўны збор копій можна цяпер у Нацыянальнай бібліятэцы, а частка архіва існуе ў свабодным доступе ў інтэрнэце. Друк захаваў усе асаблівасці паперы, пазначэнні алоўкам і пяром на палях кнігі, плямы ці надарванасці. Іх не рэтушавалі, каб захаваць дакладнасць.

Трэцяя частка работы над выданнем была навуковая. Кнігі Скарыны ўпершыню даследаваны комплексна з пункту гледжання рэлігійнай практыкі, кнігазнаўства, мастацтвазнаўства, літаратуразнаўства і мовазнаўства. Што асабліва важна — вынікі пададзеныя чытачам на беларускай, рускай і англійскай мовах, яснымі і зразумелымі словамі. Таксама ўпершыню загучаць на сучаснай мове прадмовы і пасляслоўі першадрукара.

Сёння факсіміле складае 20 тамоў тыражом у 1000 экзэмпляраў. Паліграфічнае выданне было толькі першай часткай працы. Другая палова работы са спадчынай Скарыны заключалася ў акцыях, мерапрыемствах, прэзентацыях, якія прайшлі бадай у кожным раёне Беларусі і ці не ў кожнай еўрапейскай краіне.

— Факсімільнае выданне адкрые магчымасць даследаваць мінуўшчыну самаму шырокаму колу чытачоў. Раней доступ да 500-гадовых асобнікаў мелі толькі навукоўцы, цяпер жа запланавана перадаць выданне ва ўсе ВНУ, буйныя і раённыя бібліятэкі краіны, музеі, установы, якія носяць у сваёй назве імя першадрукара.

Алесь Суша спадзяецца, што факсіміле стане матэрыяльным увасабленнем велічы кніжнай спадчыны беларусаў, бо цяпер справа першадрукара — гэта не проста некалькі старонак у падручніку гісторыі, а цэлая паліца з сапраўднымі кнігамі ў бібліятэцы.

Рагнеда ЮРГЕЛЬ

yurgel@zvіazda.by

Загаловак у газеце: Выток беларускай кнігі — у тваіх руках

Выбар рэдакцыі

Культура

У нядзелю яўрэі святкуюць Новы год дрэў

У нядзелю яўрэі святкуюць Новы год дрэў

На гэта свята асаблівым чынам спажываюць розную садавіну, запіваючы келіхамі добра разбаўленага віна.

Грамадства

Як задаволіць кадравы голад у сферы ІТ?

Як задаволіць кадравы голад у сферы ІТ?

Работадаўцы кажуць, што быць добрым праграмістам і ўмець пісаць код для эфектыўнай работы ўжо недастаткова.

Культура

Балельшчыкі II Еўрапейскіх гульняў ужо рэзервуюць вясковыя гатэлі

Балельшчыкі II Еўрапейскіх гульняў ужо рэзервуюць вясковыя гатэлі

«Адышоў час, калі гасцям патрэбныя былі толькі «чарка і скварка», ім ужо цікавыя музеі, культурная праграма».