Вы тут

У сталічным Цэнтры сучасных мастацтваў працуе выстава Панна Dоll'я


Выстава, якую складана глядзець без усмешкі.

Пакуль у галовах трымаецца акадэмічная сістэма мастацтваў, а пра некаторыя віды — як кіно — дагэтуль не існуе агульнага меркавання, што гэта такое і наколькі сур'ёзна, пра сябе гучна заяўляе аўтарская лялька. У паўсядзённым жыцці мы прызвычаіліся бачыць у ёй ужытковы характар, а тым часам мастацтва лялькі распаўсюджваецца, збіраецца ў калекцыі і таксама прычыняецца да слоў «талент» і «цуд». Ацаніць гэты кірунак цяпер можна ў Цэнтры сучасных мастацтваў на праспекце Незалежнасці: да 27 студзеня тут працуе выстава Панна Dоll'я, што ўмясціла ў сябе эксклюзіўныя работы з васьмі краін. Некаторыя ствараліся спецыяльна для экспазіцыі ў Мінску.


Шчыра кажучы, менавіта гэтай інтрыгай — што сабой уяўляе мастацтва лялькі? — Панна Dоll'я і прываблівае. Хоць экспанатамі тут выступаюць і жывапісныя работы: у кампазіцыю выставы ўключана серыя Пятра Фралова «Азбука» — на кожным з палотнаў трэба пашукаць словы на адпаведную літару; тут жа выстаўлены праект небезвядомых сталым наведвальнікам галерэй Ганны Сілівончык і Васіля Пешкуна.

Але дзіўны разнастайны свет, які паказвае ўмелыя рукі і багатую фантазію майстроў, людзей, жывёл і персанажаў, розныя тэхнікі і матэрыялы, у большай ступені ўвасобіўся менавіта ў той частцы выставы, дзе размясціліся выкшталцоныя лялькі. Дарэчы, выставу ўжо наведалі калекцыянеры з Карэі, Амерыкі, Францыі, Германіі і Вялікабрытаніі, больш за тое — шмат выстаўленых работ ужо выкуплена і чакае заканчэння працы экспазіцыі, каб паехаць у новы дом.

Куратар праекта Надзея Цыганоўская ўжо пяты год арганізуе ў Мінску выставу лялек і дзве з іх — у Цэнтры сучасных мастацтваў. Аўтарская лялька трапляе сюды ў выніку пільнага адбору (падрыхтоўка займае больш за паўгода), сёлета гэты адбор прайшлі аўтары з Беларусі, Расіі, Украіны, Францыі, Германіі, Латвіі, Літвы і Эстоніі. У экспазіцыі яны прадстаўляюць лялькі з тэкстылю (у тым ліку ў больш складанай тэхніцы скульптурнага тэкстылю), гарачага і самазастывальнага пластыку, плюшу, спецыяльнага футра для тэдзі-кірунку, фарфору, дрэва, пацерак, скуры. Лялька з самазастывальнага пластыку, які вырабляецца ў Японіі, напрыклад, пражыве не менш за 350 гадоў.

«Сёння мастацтва лялькі можа паспрачацца нават з жывапісам: ужо каля трыццаці гадоў яно заяўляе пра сябе па ўсім свеце, — кажа Надзея Цыганоўская. — Лялечны свет прыйшоў да нас з Японіі, дзе гэтаму кірунку некалькі сотняў гадоў. Тут кожны багаты дом лічыць за гонар мець лялек, а падчас спецыяльнага свята гаспадары іх «выпускаюць»: выстаўляюць на вуліцы, каб маглі ўбачыць і іншыя. Лялька — інтэр'ернае мастацтва, яе цікава калекцыянаваць, бо кожны аўтар стварае нешта непаўторнае. Я ведаю, што рэдка хто з майстроў пагодзіцца зрабіць нешта паўторна. Па-першае, таму што гэта ўжо не цікава, па-другое, таму што ідэнтычнай лялька ўсё роўна не атрымаецца. Кожная работа на гэтай выставе — унікальная».

На Панне Dоll'е ў Цэнтры сучасных мастацтваў прадстаўлена серыя работ майстра з Расіі Ірыны Гаруновай «Каралевы і блазны». «Ірына — вельмі паспяховы аўтар, які добра прадаецца. Палова выстаўленых тут лялек ужо выкуплена», — каментуе куратарка выставы. Па матывах жывапіснай серыі Пятра Фралова «Азбука» створаны лялькі Марыны Жаваранкавай, складаную тэхніку з халоднага фарфору з выкарыстаннем пацерак прадстаўляе ўкраінскі аўтар Ірына Бажэчэнка. Калядуючыя дзеці, анёлы, лісы, готыка і рок — сярод паўтары сотні адзінкавых лялек можна знайсці розныя кірункі, культурныя ўплывы і персанажаў нават з інтэрнэт-мемаў.

Што датычыцца лялечнага мастацтва ў Беларусі, Надзея Цыганоўская адзначае яго ўпэўненае развіццё. Яна сама рэгулярна праводзіць майстар-класы, запрашае сюды майстроў высокага ўзроўню. «З-за здаровай канкурэнцыі — у якой сваю ролю адыгрывае і наша штогадовая выстава — беларускія аўтары пачалі расці і развівацца. Сярод іх ёсць майстры, роўных якім можна налічыць толькі дваццаць у свеце. За творамі Сяргея Драздова — ён робіць лялек у стылі стым-панк — чарга, ён не паспявае нават сабраць уласную калекцыю. Чаго варты Юрый Шароў з яго механічнымі работамі. Ёсць такі аўтар Вольга Егупец, якую мы можам назваць Маркам Шагалам, дык вось беларуская Вольга Егупец — гэта Таццяна Палякова, у яе свой асаблівы кірунак».

Дарэчы, на выставе можна толькі глядзець — не дакранацца, хоць памацаць часам хочацца нясцерпна. Кожны экспанат, апроч тых, што ўжо забраніраваны, можна набыць для ўласнай калекцыі. Да 27 студзеня яшчэ ёсць час працягнуць знаёмства з аўтарскай лялькай альбо адкрыць яе для сябе як новы від мастацтва.

Сафія ПАЛЯНСКАЯ

Фота Сяргея НІКАНОВІЧА

Загаловак у газеце: Шагалы лялечнага мастацтва

Выбар рэдакцыі

Калейдаскоп

Каля 150 спартсменаў-аматараў хочуць выступіць у «даеўрапейскіх гульнях»

Каля 150 спартсменаў-аматараў хочуць выступіць у «даеўрапейскіх гульнях»

Трэніроўкі і здымкі ўдзельнікаў пачнуцца ў красавіку.

Грамадства

Сувораўскае вучылішча вачыма яго навучэнцаў

Сувораўскае вучылішча вачыма яго навучэнцаў

Быць сувораўцам ва ўсе часы было прэстыжна. 

Культура

Харвацкі кінафестываль ZаgrеbDох даследуе рэгіён вялікім экранам

Харвацкі кінафестываль ZаgrеbDох даследуе рэгіён вялікім экранам

Балканскія краіны паўсталі перад гледачом з іх надзённым.