23 Верасень, нядзеля

Вы тут

Уладзімір Высоцкі: беларускія карані


Сёння спаўняецца 80 гадоў з дня нараджэння Уладзіміра Высоцкага — паэта, акцёра, барда савецкай эпохі. Эпохі, якая больш за чвэрць стагоддзя таму канула ў Лету. А імя Высоцкага засталося на небасхіле нашай культуры, нібы яркая зорка, чыё святло ніколі не згасне.


Паводле вынікаў апытання Усерасійскага цэнтра грамадскай думкі, якое праводзілася некалькі гадоў таму, у спісе куміраў ХХ стагоддзя Уладзімір Высоцкі заняў 2-е месца пасля Юрыя Гагарына. Аўтар больш чым 700 песень на ўласныя вершы, акцёр тэатра і кіно, Высоцкі ў сваіх творах закранаў тэмы, забароненыя тагачаснай цэнзурай, спяваў пра паўсядзённае жыццё вельмі пранікнёна, шчыра, з вялікім душэўным надрывам. Асабліва гэта праявілася ў песнях Высоцкага пра Вялікую Айчынную вайну, якую ён ведаў па аповедах бацькі Сямёна Уладзіміравіча (1915—1997), палкоўніка, ваеннага сувязіста, кавалера больш чым 20 ордэнаў і медалёў, і па расказах свайго роднага дзядзькі Аляксея Уладзіміравіча (1919—1977), таксама палкоўніка, артылерыста, кавалера трох ордэнаў Чырвонага Сцяга.

Даследчыкі сцвярджаюць, што род Высоцкіх паходзіць з мястэчка Сялец Пружанскага павета Гродзенскай губерні (цяпер гэта Брэсцкая вобласць). А прозвішча Высоцкі можа быць звязана з назвай горада Высокае Камянецкага раёна той жа вобласці. Тым больш што дзед Высоцкага (дарэчы, таксама Уладзімір Сямёнавіч) нарадзіўся ў 1889 годзе ў Брэсце (тады Брэст-Літоўск) у сям'і выкладчыка рускай мовы. Пазней ён пераехаў у Кіеў. Меў тры вышэйшыя адукацыі — эканамічную, юрыдычную і хімічную. Бабуля Высоцкага Дар'я Аляксееўна (1891—1970) была медсястрой. Яна вельмі любіла свайго ўнука Валодзю і з'яўлялася шчырай прыхільніцай яго таленту.

Нягледзячы на тое, што У. Высоцкі нарадзіўся ў Маскве, ён ведаў пра свае беларускія карані і часта бываў у Беларусі. Напрыклад, у жніўні 1969 года падчас здымак фільма «Сыны ідуць у бой» (рэжысёр Віктар Тураў) Уладзімір Высоцкі і яго жонка Марына Владзі нейкі час жылі ў вёсцы Літоўка пад Навагрудкам. Дарэчы, у гэтым горадзе ўсталяваны помнік Уладзіміру Сямёнавічу.

Песня «Брацкія магілы» стала вядомай пасля выхаду на экраны фільма Віктара Турава «Я родам з дзяцінства» (1966). Песня «Ён не прыйшоў з поля бою» была напісана ў 1969 годзе для фільма Віктара Турава «Сыны ідуць у бой».

ЁН НЕ ПРЫЙШОЎ З ПОЛЯ БОЮ

Дык чаму ўсё не так?

Не забрала ж бяда?

Бачыш неба — блакітна-жывое,

Той жа лес, і паветра, і нават вада...

Толькі ён не прыйшоў з поля бою.

Не ўцяміць цяпер, хто меў рацыю з нас

У размовах без сну і спакою.

«Не хапае цябе», — зразумеў я ураз,

Калі ён не прыйшоў з поля бою.

Неўпапад ён маўчаў і не ў такт падпяваў

І заўжды гаварыў не пра тое,

Ён мне спаць не даваў

і да сонца ўставаў,—

А пасля не прыйшоў з поля бою.

Пуста ў сэрцы, хоць бачу я неба шацёр.

Зразумеў раптам: нас было двое...

Для мяне — быццам ветрам

задзьмула касцёр,

Калі ён не прыйшоў з поля бою.

Зноў вясна. Капяжы, як калісьці, звіняць.

Выпадкова паклікаў яго я:

«Дружа, дай закурыць!» —

а ў адказ цішыня...

Не вярнуўся учора ён з бою.

Не пакінуць ніколі яны у бядзе,

Нашы паўшыя — як вартавыя.

Неба ў лесе люструецца, нібы ў вадзе, —

Ды і дрэвы — блакітна-жывыя.

Нам з ім месца ў зямлянцы

хапала ўпаўне,

Сябравалі часінай любою...

Ўсё цяпер — аднаму,—

толькі мроіцца мне —

Гэта я не прыйшоў з поля бою.

15.09.2016 г.

БРАЦКІЯ МАГІЛЫ

На брацкіх магілах

не ставяць крыжоў,

І ўдовы на іх не галосяць.

Сюды ўсе прыходзяць

з адкрытай душой

І кветак букеты прыносяць.

Калісь тут ад болю крычала зямля.

А зараз – гранітныя пліты.

Хто скажа: «У кожнага —

доля свая...»?

Ўсе долі ў адзіную зліты.

А ў Вечным агні бачу ўспыхнуўшы танк,

У полымі рускія хаты,

Палаюць Смаленск, і нямецкі рэйхстаг,

І сэрца героя-салдата.

Ля брацкіх магіл не пабачыш удоў –

Мацнейшыя ходзяць тут людзі…

На брацкіх магілах не ставяць крыжоў.

Ды з гэтага лепей ці будзе?!

Пераклад з рускай мовы Дзмітрыя ПЯТРОВІЧА

02.01.2018 г.

Дадаць каментар

Выбар рэдакцыі

Грамадства

75 год таму пачалося вызваленне Беларусі

75 год таму пачалося вызваленне Беларусі

23 верасня 1943 года, савецкімі войскамі быў вызвалены ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў першы населены пункт Беларусі — раённы цэнтр Камарын.

Грамадства

Каму і чым дапаможа ТЦСАН

Каму і чым дапаможа ТЦСАН

Ад дапамогі дома пажылым і да стварэння крызісных пакояў для ахвяр хатняга гвалту.

Грамадства

Маштабныя вучэнні прайшлі ў краіне

Маштабныя вучэнні прайшлі ў краіне

Актыўная фаза камандна-штабнога вучэння Узброеных Сіл прайшла ў Беларусі ў верасні.