Вы тут

Гісторыя сям'і настаўнікаў, якія разам ужо 50 гадоў


Дзень усіх закаханых, бадай, самае цёплае свята. І не толькі зімы. А хто лепей за іншых можа расказаць пра каханне, пра адносіны, пра жыццё ў каханні, як не людзі, якія праз многія гады пранеслі, збераглі і не растрацілі гэта цудоўнае пачуццё.

У вёсцы Вяляцічы Барысаўскага раёна жыве сям'я настаўнікаў Касценічаў — Дзмітрый Аляксандравіч і Тамара Паўлаўна сёлета святкуюць пяцідзясятую гадавіну нараджэння сваёй сям'і.


— Праўда, гадавіна яшчэ толькі летам, — удакладняе галава сям'і, высокі статны мужчына з сівымі валасамі.

Калі глядзім на Касценічаў, складаецца ўражанне, што пара толькі ўчора пабралася шлюбам. Закаханы погляд Дзмітрыя Аляксандравіча, скіраваны на жонку, немагчыма не заўважыць.

— Вось такімі мы пажаніліся, — пачынае расказваць гісторыю свайго кахання Тамара Паўлаўна, раскладаючы на стале чорна-белыя фотаздымкі, з якіх глядзяць на нас маладыя Томачка і Дзіма. — Вясельных фотаздымкаў няма, таму што... — кажа настаўніца і змаўкае, бо рука мужа дакранулася да яе рукі.

— ...таму што плёнку «засвяціў» фатограф. А вось гэтыя здымкі мы рабілі для запрашэнняў на вяселле, — дапаўняе Дзмітрый Аляксандравіч.

Гісторыя іхняга кахання пачалася яшчэ ў 1967 годзе, 18 жніўня, калі Дзмітрый Аляксандравіч прыехаў пасля педагагічнага інстытута працаваць настаўнікам фізікі ў Забашавіцкую школу Барысаўскага раёна.

— Сяджу я ў кабінеце, парадкую прыборы. Час ад часу паглядаю ў акно, а там на прышкольным участку дзеці разам збіраюць агародніну. І прыцягнула маю ўвагу адна жвавая дзяўчына, яна ўсё бегала між дзяцей, нешта рабіла. Хто гэта?! Здаецца ж, раней у школе яе не бачыў. Можа, новая вучаніца? А яна ўсё бегае з кошыкам: то ў адзін бок, то ў другі, — з усмешкай успамінае Дзмітрый Аляксандравіч, працягваючы гісторыю:

— Вечарам таго ж дня прыходжу на танцы, а там — яна. Потым хтосьці з калег прадставіў нас адно аднаму. Нават зараз памятаю, як гэта маленькая дзяўчынка працягнула мне руку і нясмела вымавіла: «Тома».

Вось так пачалося знаёмства маладой пары.

— Мне вельмі спадабалася Тамара. Але ёй жа толькі сямнаццаць з паловай было, яна толькі з педвучылішча прыйшла. Зусім маладзенькая, нявопытная. А я адразу закахаўся. Але ж мне здавалася, я быў стары для такой дзяўчыны, мне было 24 гады (усміхаецца).

На Тому, бясспрэчна, звярталі ўвагу і іншыя хлопцы, таму канкурэнцыя ў мяне была.

Быў нават адзін вучань — Мікола Галубоўскі, які вельмі ў яе закахаўся.

— Так, — пацвярджае Тамара Паўлаўна і дадае: — Я была сакратаром вучнёўскай камсамольскай арганізацыі, бо па ўзросце яшчэ падыходзіла. І гэтага Міколу было складана выхоўваць. І вось мне патрэбна было яго ўзяць пад свой кантроль. А чым зацікавіш такога? Ну і пачала яму ўсё тлумачыць, гаварыць з ім на розныя тэмы. І ён да мяне так прывык, што нашы размовы паступова перараслі ў сяброўства. Потым Мікола пачаў мяне праводзіць, паказваць вёску. Я і пагаджалася.

— Атрымліваецца, што ты хадзіла на спатканне з ім? — перапытвае Дзмітрый Аляксандравіч.

— Ну, гэта і не спатканне, — пярэчыць Тамара Паўлаўна. — Ён аднойчы прыйшоў да мяне па-суседску і прапанаваў схадзіць пагуляць. А мне ўжо было назначана спатканне з Дзімам. І тут адзін спазніўся, другі — прыйшоў раней. І ў рэшце рэшт яны абодва сустрэліся. Я не ведала, што мне з імі рабіць. І Дзіма кажа: «Гэта пытанне павінна вырашыць дама». А я вырашыла яго пазбегнуць. Развярнулася і пайшла.

— А мы з ім засталіся сам-насам. Вёска Забашавічы выцягнулася кіламетра на паўтара. І мы пайшлі з гэтым хлопцам спачатку ў адзін канец, потым назад. Усю дарогу размаўлялі. Не сварыліся, не спрачаліся. Я толькі хацеў даказаць, што ён яшчэ маленькі для такіх адносін.

...Нашы адносіны з Касценічам прадаўжаліся. Мы сустракаліся, доўга гулялі, — перабівае мужа Тамара Паўлаўна.

— А памятаеш, як хадзілі па вёсцы зімой — такі мароз быў, вецер, — я расхінуў паліто і шчыльна прыціскаў цябе да сябе. Без усялякіх там думак, без аніякага падтэксту. Проста каб сагрэцца, — расказвае настаўнік.

Потым было знаёмства з бацькамі Тамары. А прапанову ажаніцца Дзмітрый Аляксандравіч, здаецца, запомніў на ўсё жыццё.

— Пазнаёміліся мы ўжо з Тамарынымі бацькамі. І Кацярына Трафімаўна ў мяне пытае: «Дзіма, а навошта ты прыехаў? Ты ж не проста так прыехаў?» І я проста адказаў, што прыехаў прасіць руку і сэрца вашай дачкі, хачу ажаніцца з ёй. І тут будучая цешча кажа: «Ты ж яе не ведаеш, якая яна. У яе такі характар!» Але Дзмітрыя Аляксандравіча не збянтэжылі гэтыя словы.

Затым была адна з самых запамінальных і хвалюючых падзей — рэгістрацыя шлюбу.

— Вяселле было прызначана на 6 ліпеня. Адзін момант я нават зараз памятаю: Тамара ў гэты ж дзень паехала ў горад рабіць прычоску. Туды паехала на аўтобусе, а назад вярталася на лесавозе...

— ...Я чакаю сваёй чаргі. І разумею, што ўжо спазняюся на аўтобус і не паспяваю на ўласнае вяселле, — перабівае Тамара Паўлаўна. — І потым нехта мне прапанаваў пайсці на прыпынак, дзе праходзяць лесавозы, бо цяпер толькі яны могуць падвезці да вёскі. Сапраўды, лесавоз спыніўся, але тут высветлілася, што месца ў кабіне не было, і вадзіцель прапанаваў мне... залезці на бярвенне. Дарога была вельмі дрэнная, шмат ямак. І тут раптам ланцуг, якім былі звязаныя тыя дровы, разарваўся, і бярвенне паляцела ўніз. Дзіўна, што я ўтрымалася на версе. Шафёр затармазіў, выскачыў з кабіны ўвесь белы быў, лаяўся. Зразумела, перапужаўся, нават больш за мяне. Калі б што — ён бы адказваў. А я рада была, што хоць некалькі кіламетраў праехала. Хуценька злезла і пабегла дадому. А Дзімка ўжо чакае мяне на апошнім аўтобусе. А мяне ж там, зразумела, няма...

Сяброўкі апранулі мяне, нафарбавалі і стала зразумела: шляху назад няма. Так і адсвяткавалі. А праз дзень паехалі ў Маскву са школьнай экскурсіяй. Вось гэта і было наша вясельнае падарожжа, — дзеліцца сваімі ўспамінамі-перажываннямі Тамара Паўлаўна.

— Вось вы столькі гадоў разам ужо. Скажыце, хто павінен быць галоўным у сям'і і ці патрэбна гэта?

— Зразумела ж, мужчына. У сямейным жыцці павінен быць муж — галава, а жонка — шыя. І кожная разумная жонка заўсёды ведае, што галаву трэба паварочваць так, каб гэта было добра абодвум, — адказвае Тамара Паўлаўна.

— Як вы лічыце, ці была рамантыка ў вашых адносінах? Ці захавалася яна цяпер?

— Так, была і ёсць. Дзіма дарыў і дорыць мне кветкі. Асабліва на 8 Сакавіка іх чакаю. І заўсёды думаю, што, мабыць, у гэтым годзе ўжо не падорыць. А ён загадзя купіць, схавае ў пограб, а потым робіць мне сюрпрыз. Дарагіх падарункаў, прызнаюся, не было. Ды і навошта яны? Яго словы і ўчынкі значна лепш за падарункі. На мой 50-гадовы юбілей ён выйшаў і працытаваў: «Не могу я тебе в день рождения дорогие подарки дарить, но зато в эти ночи весенние я могу о любви говорить», — на вачах Тамары Паўлаўны з'явіліся слёзы.

— А як вырашаюцца канфлікты ў вашай сям'і?

— Мы ніколі не трымаем злосці адно на аднаго, — адказвае Дзмітрый Касценіч. — Каб не размаўляць дзень ці два — не, такога не было. У нас звычайна так: пасварыліся, разышліся па пакоях, пасядзелі, супакоіліся і ўсё — жыццё працягваецца, трэба рухацца далей. Калі адчуваю, што мая віна, іду прасіць прабачэння. Бо сам разумею, што не меў рацыі. А Тамары, лічу, няма за што выбачацца.

Адно добра, што калі і сварымся, то вельмі хутка мірымся..

Трэба прабачаць і саступаць. На нейкія рэчы не звяртаць увагі, бо гэта жыццё. А сказаць можна ўсё, што заўгодна. Таму не варта ўсяго браць да галавы, — кажа Тамара Паўлаўна.

— У вас двое дзяцей, чацвёра ўнукаў ужо. Як вы іх выхоўвалі?

— Дзеці — гэта найперш Тамары Паўлаўны быў клопат, — кажа Дзмітрый Аляксандравіч, — бо я дзень і ноч прападаў у школе. Я быў дырэктарам, і ўсялякія педсаветы, нарады, вырашэнне надзённых праблем, выкладанне — гэта ўсё адбірала ў мяне шмат часу, у тым ліку і таго, які я мог бы праводзіць са сваёй сям'ёй. Мы не чыталі сваім дзецям маралі, не павучалі, а ўсё паказвалі ўласным прыкладам. І цяпер магу сказаць, што сваімі дзецьмі я вельмі ганаруся. Дарэчы, яны ў нас таксама настаўнікі.

— Сёлета вашай сям'і споўніцца 50 гадоў. Як вы лічыце, гэта многа ці мала?

— Канешне, нямала. Але так хутка праляцела жыццё, што я нават не заўважыла. І калі кажуць «спяшайцеся жыць», сапраўды — спяшайцеся. Трэба браць ад жыцця ўсё, што толькі можна. Я не маю на ўвазе матэрыяльны бок. А станоўчыя эмоцыі, добрыя пачуцці, пазітыў. Усё гэта патрэбна браць. Бо з узростам жыццё ўжо ўспрымаецца не так, як у маладосці, — разважае жонка.

— Як вы лічаце, каханне існуе?

— Вядома, існуе. Зразумела, праз пэўны час гэта ўжо не тое каханне, як падчас першых спатканняў. Яно абрастае такімі паняццямі як павага, прыхільнасць. Вельмі важна, каб былі дзеці. Гэта — той падмурак, на якім будуецца далейшае жыццё. А пасля, калі і ёсць сваркі, то яны, гэтыя непаразуменні, недзе на апошнім плане. І ніяк не ўплываюць на шчаслівае жыццё.

— Калі б вам прапанавалі пражыць гэта жыццё нанова, што б змянілі?

— Я б нічога не змяняў. Нават калі і былі цяжкасці, усё гэта нейкі досвед — хоць бы ў тым плане, што ўсё благое мінае, — выказаў сваё меркаванне Дзмітрый Аляксандравіч.

— Я лічу сябе шчаслівай жанчынай, — згодная з мужам Тамара Паўлаўна. — Таму змяняць таксама нічога не стала б. Так, існуюць дробязі. Але гэта ўсяго толькі дробязі і жыць яны не перашкаджаюць. Пакуль усё добра. З намі дзеці, унукі. І мы дажылі да такога ўзросту.

— Напэўна, у кожнай сям'і існуюць нейкія традыцыі. Ці ёсць яны ў вас?

— Мы святкуем дні нараджэння кожнага члена сям'і менавіта за нашым вялікім сталом, тут жа і каляндарныя святы, сустрэчы з выпускнікамі. Да нас прыходзяць людзі, якіх мы калісьці вучылі. І для нас усе яны — адна вялікая сям'я. А яшчэ традыцыяй для нас стаў насценны гадзіннік. Калі мы пераехалі ў Вяляцічы, гэта быў акурат дзень нараджэння Дзмітрыя Аляксандравіча, і яму падарылі гадзіннік. Ён працуе і цяпер, але ўжо з перабоямі, — адказала Тамара Паўлаўна і неяк замаўчала. Дзмітрый Аляксандравіч растлумачыў, у чым справа.

— Мы дамовіліся, што я буду жыць да таго часу, пакуль будзе ісці гэты гадзіннік. Ён ужо ламаўся, але яго зноў рамантавалі.

— Што вы плануеце на гадавіну вяселля? Як адзначыць?

— Я хачу абвянчацца! — упэўнена і рашуча адказвае галава сям'і. — А яшчэ, скажу па сакрэце, хачу з'ездзіць туды, дзе пачыналася наша каханне. Толькі Тома пра гэта пакуль не ведае, — шэптам адказвае настаўнік, пакуль жонка адлучылася на колькі хвілін.

— Вы знаходзіцеся на парозе залатога вяселля. За такі час шмат чаго ўбачылі, адчулі, набраліся вопыту. Якія парады маглі б даць маладым сем'ям? Раскажыце сакрэт доўгага і шчаслівага сямейнага жыцця.

Па-першае, што б ні здарылася, не спяшайцеся з высновамі. Ёсць рэчы, якія адразу могуць вельмі пакрыўдзіць, але пасля разумееш, што гэта — нішто, дробязь. Нельга прабачаць толькі здраду.

Па-другое, жыць асобна ад бацькоў, жыць самастойна. І самае галоўнае — саступаць адно аднаму, паважаць, бо без гэтага нічога не будзе, — лічыць Тамара Паўлаўна.

— Галоўнае — працаваць. Каб дурныя думкі не лезлі ў галаву, — дадае Дзмітрый Аляксандравіч.

— Што б вы пажадалі закаханым сёння, на Дзень святога Валянціна?

— Кахаць і быць каханымі, — заключыў галава сям'і Дзмітрый Аляксандравіч Касценіч.

На працягу ўсёй размовы былі бачны вельмі цёплыя адносіны паміж двума людзьмі, якія пражылі разам пяць дзясяткаў гадоў. А выглядалі яны, седзячы поруч, так, быццам толькі пажаніліся. Напэўна, гэта і ёсць сапраўднае каханне. І яго не разбурыць час.

Анастасія ГРУК

Загаловак у газеце: Каханне назаўжды

Каментары

За людзей, канешне, радасна і прыемна. Але асабіста мне крыўдна, што мой матэрыял пра сям'ю настаўнікаў, якія разам пражылі 60 гадоў, так і не ўдастоіўся старонак "Звязды" мінулай восенню. А людзі ж таксама вартыя аповеду...

Дадаць каментар

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Надзея для Вары

Надзея для Вары

Калi хварэюць блiзкiя, гэта заўсёды гора, але няма гора большага, чым калi хварэюць дзецi. 

Грамадства

Андрэй Раўкоў: Я не марыў быць генералам

Андрэй Раўкоў: Я не марыў быць генералам

Мiнiстр абароны — пра складаны шлях да генеральскiх пагонаў, перспектывы развiцця беларускай армii i мiрнае неба над галавой.