22 Верасень, субота

Вы тут

Бацькі і дзеці


Браты

Фота носіць ілюстрацыйны характар.

Прыехалі ў вёску да бацькоў надоечы два сыны. Міхась з Расіі, жыве і працуе ў Арле, і Сашка з райцэнтра. Хлопцам дзесьці пад пяцьдзясят гадоў, амаль равеснікі. Павячэралі, разгаварыліся. Старыя пайшлі неўзабаве адпачываць, бо дзень нялёгкі выдаўся, стаміліся, зразумела, а браты працягвалі гаманіць. Вядомая справа — даўно ж не бачыліся, было што ўспомніць, прыгадаць.

— А памятаеш, як наша хата гарэла, і нехта ў клас убег, крыкнуў: пажар! Куляшовы гараць! І ўсе вучні высыпалі з класа — панесліся пажар глядзець. А ты адзін толькі здагадаўся сарваць са сцяны ў калідоры — якраз над бачком з вадой вісеў — вогнетушыцель. А?

— Як жа не помню! — адказвае Міхась. — З ім і прыбег на пажар. Па гародах. Напрасткі. Здаецца, у першым класе тады вучыўся.

— А я зусім у школу не хадзіў яшчэ. Гэта мне расказвалі...Ну-ну.

— Зусім жаўтароты быў і я. Калі новы вогнетушыцель у калідоры павесілі, настаўнік, Кірылавіч, ці то жартам, ці то сур'ёзна заявіў мне: Міша, а паспрабуй зняць яго сёння. Зможаш? І я не змог... Верыш?

— Гэтага не памятаю, — ківае Сашка. — Што значыць мабілізацыя чалавека ў неабходную хвіліну. На многае, аказваецца, здольны наш арганізм. Тады ж табе і грашовую прэмію далі? Што вызначыўся на пажары. Так?

— Грамату і сарочку. Сказалі, каб не той вогнетушыцель, хата згарэла б цалкам...

— Было.

— Было!..

— А памятаеш, як цябе каля моста конь убрыкнуў? — глядзіць Міхась на Сашку. — Заднім капытом? Ты ажно ў куст заляцеў. Думалі, забіў...

— Такое лепш не ўспамінаць. Але як не ўспомніш! І сніцца, бывае...

— А памятаеш, як табе бацькі матацыкл «Мінск» купілі, каб ты ў школу ездзіў у Абідавічы, а я якраз з арміі вярнуўся і ты мяне рашыў пакатаць?

— Нешта прыпамінаю... — моршчыцца Сашка.

— Не моршчыся, не моршчыся, — пачынае ўшчуваць брата на правах старэйшага Міхась. — Але больш пасля застолля не раю табе садзіцца за руль. Уцяміў? Паслухайся брата. І я дурнем быў. Мы ж маглі папросту разбіцца. Колькі тады на спідометры было? Сто дваццаць?

Сашка ўздыхнуў, пакалашмаціў рукой чупрыну старэйшага брата, усміхнуўся:

— Ды я і большую б хуткасць набраў, калі б у мяне тады яшчэ тармазы былі...

Браты штурхаюцца, смяюцца. Ім весела. Ёсць што прыгадаць. А ў бацькоўскай хаце для такіх успамінаў самы той настрой!..


Прапанова

У адной творчай арганізацыі абмяркоўвалі план працоўнай дзейнасці на найбліжэйшы час. Старшыня, спыніўшыся на асноўных пунктах, зрабіў надзвычай сур'ёзны твар, пацікавіўся:

— Як думаеце, адужым?

— Адужым! Павінны! — дружна адказалі амаль усе.

— Тады прымаем? — падняў вочы на прысутных старшыня і папрасіў падняць рукі.

Прагаласавалі. Супраць нікога не было. План як план. Ці ўпершыню ж. Праўда, нехта з творцаў пацікавіўся: а як мы, маўляў, правядзём сустрэчу з калегамі і нашым даўнімі сябрамі з Расіі, якую запланавалі, бо ў нас жа няма сродкаў, каб прыняць іх? Трэба ж і за гасцініцу заплаціць, і накарміць.

Старшыня пашкроб за вухам, а потым развёў рукамі, і па выразе ягонага твару няцяжка было здагадацца, што пытанне і сапраўды няпростае, а сам ён, відаць, падумаў: «Далі прамашку. Грошай жа ў арганізацыі і сапраўды — нуль».

Памаўчалі. Падумалі. І тут узняўся аўтарытэтны і паважаны ў творчым калектыве Пятро Пятровіч, заявіў:

— Канешне, справа выдатная — расіянам прыехаць да нас, нам паехаць да іх. Абмен, так сказаць. Але ж — і праўда! — усё ўпіраецца ў грошы. Час такі, адкрыта скажу, няпросты. Але сустрэцца ж нам неяк трэба. Бо — традыцыя. Тым больш што асобным пунктам мерапрыемства ўключана ў план... Даваць задні ход? Думаю, не варта: ёсць выйсце! Няхай яны сядуць там у сябе ў памяшканні, а мы ў сябе, уключым скайп — і пагамонім. Абмяркуем, так сказаць, усё, што хвалюе.

Прайшоўся лёгкі шумок. Той-сёй нават запляскаў у ладкі.

— І нікуды ехаць не трэба, — працягваў Пятро Пятровіч. — Можа, так яшчэ і лепш, а? Час сэканомім. Ну, а па чарцы можна ўзяць і па скайпе. Гарэлка ж усюды аднолькавая. Толькі, заўважу, тут хіб адзін ёсць: па скайпе не пацалуешся на развітанне...

Больш у далоні ніхто не пляскаў. Сур'ёзная справа, выходзіць. Праблема.

Разыходзіліся, адным словам, моўчкі, так нічога і не вырашыўшы...


Падарунак

Кацярына Сяргееўна пераехала ў гэтую вёску на пастаяннае месца жыхарства нядаўна. Пераехала не з горада, а памяняла вёску на вёску: тая ад Хатак была далекавата — ажно у суседняй вобласці. Жыццё вымусіла. Даняў муж сваімі пастаяннымі п'янкамі, а дзеці былі ўжо дарослыя, жылі асобна, і, каб не чуць і не бачыць калісьці каханага чалавека, жанчына адважылася на такі крок. Хаткі былі ёй таксама не чужыя, тут жыла яе бабуля, і ў дзяцінстве дзяўчынка часта праводзіла ў яе летнія вакацыі. Былі і знаёмыя сярод жанчын. Калі паскардзілася на сваё жыццё Кацярына Сяргееўна адной з іх, тая і параіла: «Бібліятэкарам ты і ў нас можаш працаваць. Ужо колькі месяцаў чалавека знайсці не могуць. Я пагавару...»

Так і пачала працаваць жанчына на новым месцы. З першых дзён старалася зарэкамендаваць сябе: праводзіла чытацкія канферэнцыі, што ў апошні час нават у гарадскіх бібліятэках, пагадзіцеся, з'ява рэдкая. (Людзі менш чытаюць, гэта не сакрэт.)

Надарыўся неяк у Кацярыны Сяргееўны дзень нараджэння. Нечакана для яе прыехалі павіншаваць з такой падзеяй калегі, нават з раёна чалавек. І якое ж было здзіўленне, калі ўручылі ёй новенькі мабільны тэлефон. Сказалі: за добрую працу. Адзін з гасцей, мужчына, той, што ўручаў падарунак, хітравата ўсміхнуўся, акінуў позіркам прысутных і сказаў, звяртаючыся да юбіляркі:

— Кацярына Сяргееўна, да вас тут працавала таксама адна жанчына, яе ўжо няма, вы ж ведаеце... Работнік яна была так сабе. Адным словам, на дзвярах часта вісеў вялікі замок. Людзі ж нашы ўсё бачаць — паскардзіліся. Рашылі мы праверыць. Прыязджаем у вёску, падыходзім да бібліятэкі. Сапраўды, на дзвярах усё той жа замок, хаця час быў рабочы. Тэлефануем да бібліятэкаркі: вы дзе? Як дзе?! На працы, вядома... На якой жа вы працы, калі мы на ганку стаім!..

Пад воплескі Кацярыне Сяргееўне ўручылі падарунак. А мужчына з раёна ці то жартам, ці то сур'ёзна дадаў:

— Так што будзем і з вамі заўсёды на сувязі. Спадзяёмся, што не прымусіце нас замок цалаваць!


Карціна

Бабулька збіралася паміраць. Сур'ёзна. Яна ўвесь апошні час толькі і думала, як гэта прыгожа зрабіць. «Ад яе, халеры, не адкупішся. Трэба. Такі парадак. Калі б людзі не мёрлі, то і неба б падпёрлі. Вызваляй свой кавалак на зямлі, баба, не займай месца. Саступай. Ды і Міцька там зачакаўся. Пара да яго...»

Жыла старая адна, сын і дачка ў горадзе, і цяпер, калі занемагла і асабліва адчула, што застаюцца ёй лічаныя дні, то выклікала сваіх дзяцей (хоць, магчыма, і паспяшалася). Штука няхітрая выклікаць — прывезлі яны ёй з горада мабільнік, самі на яго і грошы кладуць, а ёй толькі карыстайся. Камфорт. І вось наказала, каб прыехалі, не цягнулі, бо хацелася старой вельмі пабачыць сына і дачку, унукаў, а заадно паказаць, дзе ляжаць прыхаваныя грошы і вузел з адзеннем — «на чорны дзень».

Сядзіць бабулька перад акном, скрыжавала рукі на грудзях, чакае. Патэлефанавалі дзеці з горада: чакай, матуля, сёння будзем. Яна бачыць на дварэ з дзясятак курэй — гэта ўсё, што трымае. «Трэба імі таксама распарадзіцца», — вырашае. Потым глядзіць на карціну, якая займае ўвесь пралёт паміж двума вокнамі. Карціна прыгожая. Надта. Так здаецца старой, і, можа, таму, што любы яе Міцька сам некалі намаляваў, а фарбы падабраў дужа яркія. Шмат гадоў прайшло, а яны і не выцвілі, амаль не пагоршалі — як новая карціна. Блакітнае неба над возерам, бераг у густых хмызняках, на небе вісіць ражок месяца, а лебедзь з лябёдкай перапляліся шыямі — кахаюцца...

Паглядзеўшы каторы раз на карціну, старая ўздыхае:

— Я ж казала Міцьку: не трэба маляваць на сцяне. Ці мала што! Яе з хаты потым не вынесеш, карціну. Дык не паслухаўся, не, ён у мяне ўпёрты быў, Міцька. «Маці, я ведаю, што раблю! Калі ў арміі служыў, то бачыў карціны на сценах: вельмі прыгожа! І не пярэч мне. Анучай працёр раз на паўгода — і шык-бляск! Не перашкаджай мару ажыццяўляць». Ён там, у арміі, і маляваць навучыўся. Можа б, і далей стаў гэтым займацца, але з-за калгаснай працы калі было?.. Так вось адну карціну і намаляваў за ўсё жыццё. Зберагчы б яе. Толькі як? Казала ж, казала ж неслуху: не малюй на сцяне! У горад Надзька з Пецькам, калі нас не стане, забралі б, і жыла б памяць далей... А цяпер не забярэш. Карціна — не куры... Прападзе карціна разам з хатай... Да гэтага ідзе...

Старая яшчэ доўга глядзіць у акно, і раптам бачыць, як цупнуўся перад вачыма легкавік. На пэўны час забывае пра карціну — дзеці прыехалі!


Спрэчка

Сёння толькі і гамонка ў Беражках пра гэты выпадак. Колькі гадоў назад тут з'явіліся новыя жыхары — Валянцін Андрэевіч і Валянціна Андрэеўна. Муж і жонка. Не здзіўляйцеся, іншы раз бываюць у нашым жыцці такія супадзенні. Да гэтага жылі яны ў Гомелі, а як выйшлі на пенсію, то набылі ў Беражках хатку, корпаліся на агародзе, трымалі курэй і трусоў. Часамі завіхаліся разам з імі на агародзе і дачка з мужам, прыязджалі не адны — з дзецьмі. Ніхто не ведае, ці былі яшчэ дзеці ў дачнікаў. Не пацікавіліся, не знайшлося дапытлівых, а сёння позна: хатка апусцела, сцежка да веснічак зарасла бадыллём, якое нават зімой выглядае з-пад снегу.

Гады бяруць сваё. Захварэў і Валянцін Андрэевіч. Пасля таго як забрала «хуткая» і вярнуўся ён зноў у вёску, прайшло некалькі месяцаў. І хадзіў ён ужо з кавенькай, злёгку кульгаў, стаў менш гаварлівы, больш ківаў на прывітанні суседзяў, а на агародзе толькі стаяў і назіраў, як рачкуе жонка. Так і жылі. Што за хвароба падсцерагла Валянціна Андрэевіча, ні ён, ні Валянціна Андрэеўна людзям не казалі, аднак тыя здагадваліся: мабыць, інсульт. Бач ты, выкараскаўся, хоць і стары. І, відаць, радаваліся за яго: малайчына, трымайся.

А потым звярнулі суседзі ўвагу, што нешта даўно не відаць Валянціны Андрэеўны. Вёска ёсць вёска — пачалі разбірацца. Хтосьці бачыў, як паехала ў горад, нехта сустракаў яе і ў самім горадзе, але яна адвярнулася, зрабіла выгляд, што не пазнала. Значыць, здаровая, не ў бальніцы. А што ж тады здарылася? Чаму яна пакінула хворага мужа аднаго ў халоднай хаце? Зіма ж, а ў яго ні дроў, нічога... А куды дачка глядзіць? Пазней высветлілася: паспрачаліся старыя.

— Паспрачаліся?! — дзівіліся людзі. — Гэта ж якой трэба было быць той спрэчцы паміж імі ў такім узросце, калі жыццё прайшлі разам, каб паспрачацца і не памірыцца! Божухна! У галаве не ўкладваецца...

У Беражках ні Валянціны Андрэеўны, ні яе дачкі больш ніхто ніколі не бачыў. Кажуць, старая і жыла ў дачкі: сваю ж кватэру намнога раней дзед з бабай падарылі ўнучцы.

Што ж да Валянціна Андрэевіча, то знайшліся добрыя людзі і дапамаглі перабрацца яму ў дом састарэлых...

А што за спрэчка адбылася паміж імі, — так ніхто і не ведае.

Васіль Ткачоў

Фота Анатоля КЛЕШЧУКА

Дадаць каментар

Выбар рэдакцыі

Грамадства

75 год таму пачалося вызваленне Беларусі

75 год таму пачалося вызваленне Беларусі

23 верасня 1943 года, савецкімі войскамі быў вызвалены ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў першы населены пункт Беларусі — раённы цэнтр Камарын.

Грамадства

Каму і чым дапаможа ТЦСАН

Каму і чым дапаможа ТЦСАН

Ад дапамогі дома пажылым і да стварэння крызісных пакояў для ахвяр хатняга гвалту.

Грамадства

Маштабныя вучэнні прайшлі ў краіне

Маштабныя вучэнні прайшлі ў краіне

Актыўная фаза камандна-штабнога вучэння Узброеных Сіл прайшла ў Беларусі ў верасні.