25 красавіка, серада

Вы тут

Маладзёжны тэатр у Мiнску паставiў свежую п'есу «Чалавек з Падольска»


Усе жанры добрыя, акрамя маралiзатарскiх.

Маладзёжны тэатр у Мiнску паставiў свежую п'есу «Чалавек з Падольска» расiйскага празаiка Дзмiтрыя Данiлава, якi ў гэтым годзе намiнаваны на «Залатую маску» як драматург. Рэжысёрам стаў небезвядомы на нашых абшарах Дзмiтрый Багаслаўскi. Пастаноўку размясцiлi ў камернай зале, дзе падчас спектакля можна адчынiць акно i з вулiцы пачуць песню «Я люблю тебя до слез», а глядач лёгка падпадае пад уздзеянне голасу задумлiвай Марыны Блiнавай, што сыграла адну з роляў. Дзеянне адбываецца ў маскоўскiм аддзяленнi палiцыi, галоўны герой жыве ў Падольску, згадваюцца Мыцiшчы, электрычка едзе да Царыцына, спяваецца скажоны гiмн зноў жа Масквы, i ўсё гэта пасуе да нашай Рэальнасцi.


Маладога чалавека Мiкалая затрымалi. Невядома за што. Плануюць высветлiць. Галоўны герой сядзiць у мiнiмалiстычным пастарунку, за кратамi ляжыць мужчына ў спартыўным касцюме, белых шкарпэтках i чорных туфлях, палiцэйскiя паводзяць сябе свавольна. Фактычна кiрунак думкi гледача ў пачатку спектакля прадвызначаны — несправядлiвасць, прадузятасць, абсурд чалавечай жорсткасцi. Гэта ўяўнае ў якасцi вiдэа праецыруецца на сцяну, дзе тыя ж персанажы ў форме, толькi ў масках (што паказвае на iх у гэтых вобразах несапраўднасць) збiваюць галоўнага героя.

Але «цялесны» пастарунак — iншы, а намеры палiцэйскiх — не карныя, што прыйдзецца зразумець даволi хутка. Хоць у гэтым памяшканнi i чуюцца крыкi, Мiкалай адчувае маральны цiск, мозг губляецца ў пошуку адказаў, страх перад людзьмi ў форме прымушае падпарадкоўвацца, нечаканыя дзеяннi гаспадароў пастарунка збiваюць з толку. Але абсурдная, таму што несправядлiвая, жорсткасць, якая магла б мець месца ў рэальнасцi (тут яна, наадварот, трапляе ў вымярэнне ўяўнага), замяняецца абсурднай неадпаведнасцю падзей чаканням. Што азначаюць пытаннi пра колькасць насельнiцтва Падольска i год надання статусу горада цi просьба расказаць пра тое, што затрыманы бачыць па дарозе ад дома да працы? Чысты здзек.

Жыццё Мiкалая аказваецца несалодкiм, гучныя i задзiрыстыя палiцэйскiя аказваюцца добразычлiвымi, затрыманне аказваецца выпрабаваннем. Фiзiчны гвалт на вiдэа запаралельваецца сапраўднаму цiску, толькi маральнаму, — i Мiкалай мусiць перажыць цэлую драму, зразумець тленнасць свайго спосабу iснавання i, дзякуючы ўздзеянню палiцыi, у адзiнстве часу, месца i дзеяння прыйсцi да эмацыянальнага ўсплёску.

Усё быццам проста, згодна з Жакам Лаканам гэта называецца «лячэннем размовай», ды i яго знакамiтае Уяўнае-Сiмвалiчнае-Рэальнае нейкiм чынам запаралельваецца са своеасаблiвымi ўяўным-сiмвалiчным-Рэальным «Чалавека з Падольска».

Рэальнасць з вялiкай лiтары («па iнструкцыi так належыць») тут згадваецца неаднаразова, толькi наўрад цi ў спектаклi ёсць хоць бы яе калiва. Дакументы ў пастарунку маюць дзiўную форму, чалавек лёгка выходзiць вонкi з-за кратаў, чатыры палiцэйскiя трацяць час на аднаго Мiкалая. I антураж, i яго адасобленасць, i прыглушанае святло, i, нарэшце, абсурднасць таго, што адбываецца, намякаюць, што пастарунак, палiцыя i затрыманне — толькi вобразы, сiмвалы i прыкрыццё, а на сцэне не Рэальнасць, а сон, трызненне цi прытча.

Але як бы мы гэта нi разумелi, i iлюзiя, i сон, i Рэальнасць, якая недзе iснуе, i складаныя катэгорыi, якiя мы прышпiльваем да пастаноўкi, суседнiчаюць з аскетычным спосабам iх перадаваць i неiнтэлiгентнымi мастацкiмi сродкамi. А яшчэ з нясцерпна нудным маралiзатарствам.

Функцыя добрых дзядзькоў i цётак — можна сказаць, анёлаў, якiя iмкнуцца памяняць жыццё Мiкалая, — выконваецца праз выразы «гэта такое шчасце жыць у Падольску» альбо «Падольск не менш цудоўны за Амстэрдам, проста ён iншы». I гэтая спрошчанасць, як у дзiцячых кнiгах, забiвае павярхоўнасцю i наiўнасцю, нават для прытчы.

Героi-палiцэйскiя тут — быццам з прымiтыўных  дзiцячых кнiг, якiя малююць добрага дзядзьку Сцёпу i надзяляюць яго рысамi iнтэлектуальнага i маральнага аўтарытэта. Хоць яны i танцуюць пад песню «Я люблю тебя до слез», але ведаюць i складаны жанр iндастрыял-нойз, i разумеюць адсылку да «вадкай мацеры» Уладзiмiра Сарокiна, i пра Падольск iм вядома, i ў Амстэрдаме некалькi разоў былi, i колер сцен свайго пад'езда могуць назваць. Карацей, усё лiшнi раз пацвярджае, што гэтыя iстоты, якiя прынялi выгляд стражаў парадку, маюць iншую прыроду (калi арыентавацца на Рэальнасць).

Мiкалай аказваецца звычайным, з тыповым мысленнем, хлопцам, якi лiчыць заводы i хрушчоўкi шэрымi, Амстэрдам прыгажэйшым за Падольск, вобразы за акном электрычкi нецiкавымi. А палiцэйскiя давай наярваць пра безумоўную прыгажосць i цудоўнасць роднай акругi, з чаго можна выдзелiць толькi задумлiвы голас Марыны Блiнавай i бляклыя паэтычныя формы, якiмi яна намагаецца апiсаць наваколле. Суразмоўнiкi, якiя раскiдваюцца банальнымi iсцiнамi стылю сацсетак, такiм чынам, — не лепшыя за галоўнага героя, але абяцаюць яму, што жыццё зменiцца.

Тым не менш на функцыях пабудаваны цэлы спектакль, з абсурдам, песнямi, танцамi, эмоцыямi i пяшчотай. У галоўнага героя — функцыя ўвасабляць распаўсюджаную нелюбоў да рускай архiтэктуры часоў Хрушчова. У палiцэйскiх — выхаваўчая функцыя давесцi, што хрушчобы трэба любiць такiмi, якiя яны ёсць, бо ў iх свая прыгажосць. Карацей, патрыятызм тут насаджваецца нават не лозунгамi, а элементарнымi i неабгрунтаванымi ўзнёслымi выразамi. А я iм не веру. Таму што расказваць пра чалавека, якi страцiў (цi не набываў нiколi) любоў да роднага горада праз штучную атмасферу з выхавальнiкамi-палiцэйскiмi, якiя кажуць «любi Радзiму, паглядзi вакол, не жывi на аўтамаце», — гэта значыць страшэнна спрашчаць i чытаць мараль. I нi параўнанне са сном, нi адсылка да Лакана, нi прытчавасць гэтага ўражання не перакрываюць. Хоць, трэба прызнаць, прытчавасць у пастарунку — сапраўды цiкавая знаходка.

Каля стала ў скупым антуражы не скупа накiданы паламаныя алоўкi — як паказчык узмоцненай выхаваўчай працы палiцэйскiх цi некага ў вобразе палiцэйскiх. Нарэшце разабралiся, у чым абвiнавачваецца Мiкалай, — у жыццi на аўтамаце, слепасцi перад прыгажосцю Падольска i бязмэтнасцi iснавання. Толькi наўрад цi яго жыццё зменiцца пасля такога ўзрушэння: нельга палюбiць Падольск, калi нехта скажа яго палюбiць.

Ірэна КАЦЯЛОВІЧ

Фота Таццяны Матусевіч

Загаловак у газеце: Шчасце жыць у Падольску

Дадаць каментар

Выбар рэдакцыі

Спорт

Штотыднёвы спартыўны агляд «Звязды»

Штотыднёвы спартыўны агляд «Звязды»

Расказваем пра перамогу нашых тэнісістак над Славакіяй у плэй-оф Кубка Федэрацыі, чарговы поспех беларускага баксёра на міжнародным рынгу.

Эканоміка

Якія змены на другасным рынку жылля

Якія змены на другасным рынку жылля

Пачатак года на рынку жылля выступае перыядам «разварушвання» для пакупнікоў. 

Грамадства

Вучэнні ў Печах у асобах

Вучэнні ў Печах у асобах

У Печах прайшлі провады ваеннабавязаных.