Вы тут

Як у краіне вырашаюцца пытанні пітнога водазабеспячэння


Сёння цяжка ўявіць, што яшчэ ў пачатку 2000-х гадоў нават у буйных гарадах краіны існавалі праблемы з доступам да якаснай пітной вады, дзейнасцю ці ўвогуле наяўнасцю сістэм каналізацыі... У выніку рэалізацыі Дзяржпраграмы «Чыстая вада» многія з гэтых пытанняў калі не зніклі з парадку дня, то страцілі сваю злабадзённасць. Але наколькі паспяхова адбываецца гэты працэс?


Вада — паказчык дабрабыту

Спецыялісты сцвярджаюць: якасная пітная вада па сваіх арганалептычных уласцівасцях, мікрабіялагічным і хімічным саставе павінна адпавядаць санітарным нормам і правілам. Ад яе якасці залежыць стан здароўя насельніцтва, узровень санітарна-эпідэміялагічнага дабрабыту, ступень камфортнасці і, як следства, сацыяльная стабільнасць грамадства.

За чысцінёй і бяспекай пітной вады сочаць акрэдытаваныя лабараторыі арганізацый вода-каналізацыйнай гаспадаркі і лабараторыі санітарных службаў.

З 2002 года ў краіне рэалізавана некалькі этапаў Дзяржаўнай праграмы па водазабеспячэнні і водаадвядзенні «Чыстая вада». Сёння работа ў гэтым кірунку працягваецца з дапамогай аднайменнай падпраграмы дзяржпраграмы «Камфортнае жыллё і спрыяльнае асяроддзе» на 2016—2020 гады.

Як расказала начальнік упраўлення камунальнай гаспадаркі і энергетыкі Міністэрства жыллёва-камунальнай гаспадаркі Беларусі Марына ТОЎСЦІК, да канца 2020 года неабходна дасягнуць паказчыка забяспечанасці пітной вадой нарматыўнай якасці 100 % спажыўцоў, якія маюць доступ да цэнтралізаваных сістэм водазабеспячэння. За 2017 год гэты паказчык склаў 87,1 %.

Але і сёння, без запланаваных мерапрыемстваў, нашу ваду нельга назваць няякаснай і небяспечнай. Па звестках Рэспубліканскага цэнтра гігіены, эпідэміялогіі і грамадскага здароўя, вынікі лабараторных даследаванняў апошніх 10 гадоў фіксуюць стабілізацыю на ўзроўні менш за 1 % проб пітной вады з водаправоднай сеткі, якія не адпавядаюць гігіенічным нарматывам па мікрабіялагічных паказчыках. Пры гэтым, паводле рэкамендацый Сусветнай арганізацыі аховы здароўя, вада лічыцца бяспечнай у эпідэміялагічных адносінах, калі колькасць такіх проб не перавышае 5 %.

Праблема нумар адзін

Калі шкодных мікраарганізмаў у беларускай вадзе сустракаецца вельмі мала, то такога хімічнага элемента, як жалеза, у ёй звыш нормы. Па даных Рэспубліканскага цэнтра гігіены, эпідэміялогіі і грамадскага здароўя, каля 40 % ад усіх свідравін падаюць ваду з колькасцю жалеза, большай за гранічна дапушчальную канцэнтрацыю. Асабліва насычаная ім вада на Палессі.

Перыядычна ў дзяржаўныя органы і СМІ паступаюць скаргі грамадзян з розных рэгіёнаў Беларусі на якасць вады і яе руды колер. Але гэтыя выпадкі, кажа Марына Тоўсцік, не сістэмныя і звязаныя, перш за ўсё, з аварыйнымі сітуацыямі на трубаправодах. Нельга таксама выключаць і фактар узросту некаторых участкаў водаправоднай сеткі.

Пры гэтым, па словах спецыяліста, усе мерапрыемствы, неабходныя для падачы якаснай вады спажыўцам: прамыўка вонкавых і ўнутраных водаправодных сетак, дэзынфекцыя і іншыя — праводзяцца прадпрыемствамі, якія абслугоўваюць водаправоды, згодна з патрабаваннямі.

Галоўны ўпор у вырашэнні праблемы «жалезнай» вады камунальнікі ўсё ж робяць на будаўніцтве станцый абезжалезвання. Сёння прадпрыемствамі, што ўваходзяць у сістэму ЖКГ, эксплуатуецца 598 станцый абезжалезвання вады. А да 2020 года, падчас рэалізацыі падпраграмы «Чыстая вада», у Беларусі плануецца пабудаваць яшчэ каля 500 такіх аб'ектаў.

— Каб выканаць такую маштабную задачу, неабходна ўкласці шмат сродкаў, таму для фінансавання будаўніцтва станцый, акрамя сродкаў мясцовых і рэспубліканскага бюджэтаў, шукаюцца розныя крыніцы, — расказвае Марына Тоўсцік. — Так, напрыклад, цяпер прапрацоўваецца пытанне з Еўрапейскім банкам рэканструкцыі і развіцця аб выдзяленні крэдытных грашовых сродкаў у памеры 15 млн еўра на будаўніцтва 80 станцый абезжалезвання ў Віцебскай вобласці.

Дасягнута таксама дамоўленасць з Сусветным і Еўрапейскім інвестыцыйным банкамі аб фінансаванні праектаў у сферы водазабеспячэння і водаадвядзення на суму 140 млн долараў.

Калодзеж, дай вады!

Сёння цэнтралізаванае водазабеспячэнне маюць 98,5 % гарадскога насельніцтва і 66 % сельскага. У некаторых сельскіх населеных пунктах адсутнічаюць сістэмы цэнтралізаванага водазабеспячэння. На хутарах і ў невялікіх вёсках галоўнымі крыніцамі пітной вады па-ранейшаму застаюцца шахтавыя калодзежы і дробнатрубчастыя свідравіны. Акрамя таго, у апошнія гады многія сельскія жыхары бураць на сваіх участках індывідуальныя свідравіны. Але наколькі гэтыя спосабы атрымання вады эфектыўныя і бяспечныя?

Згодна з заканадаўствам для атрымання вады з неглыбокай свідравіны (да 20 м) не трэба звяртацца да кампетэнтных органаў па дазвол. Дастаткова замовіць работу па бурэнні свідравіны на ваду са спецыялізаванымі сертыфікаванымі арганізацыямі. Пры гэтым здабыча вады з такой свідравіны для фізічных асоб сёння бясплатная.

Але і тут ёсць свае нюансы. Па словах начальніка ўпраўлення па геалогіі Мінпрыроды Васіля КОЛБА, калі вады выкарыстоўваецца звыш 5 м3 у суткі, неабходна атрымаць дазвол на спецыяльнае водакарыстанне ў тэрытарыяльных органах Мінпрыроды. А садаводчыя таварыствы, якія ўстанаўліваюць на свідравіну лічыльнікі вады, павінны аплачваць яе спажыванне.

Нягледзячы на шматлікія плюсы, пры выкарыстанні вады са свідравін і калодзежаў не трэба забываць пра юрыдычныя аспекты і... уласную бяспеку. Здараюцца выпадкі, калі арганізацыі, якія займаюцца бурэннем водазаборных свідравін, не выдаюць уласнікам пашпарты на гэтыя аб'екты. У выніку дзейнасці такіх «спецыялістаў» людзі не ведаюць, якой глыбіні і магутнасці іх свідравіна, ці ўстаноўлены на ёй неабходныя фільтры і г. д., што можа прывесці да «знікнення» вады, забруджвання наваколля і нават праблем са здароўем. Апошнія, дарэчы, могуць узнікнуць і пры карыстанні ўжо дзеючымі калодзежамі.

Сёння дзяржаўны санітарны нагляд ажыццяўляецца за грамадскімі крыніцамі нецэнтралізаванага водазабеспячэння. За чысцінёй і якасцю вады ў індывідуальных калодзежах і калонках павінны сачыць іх уласнікі, што не заўсёды адбываецца своечасова і эфектыўна.

Пры гэтым такія крыніцы пітной вады — самыя ненадзейныя ў гігіенічным плане. Паколькі вада з іх знаходзіцца дастаткова блізка ад паверхні, на яе склад уплываюць многія фактары: ападкі, тэхнічны стан калодзежаў і калонак, а таксама размешчаныя побач жывёлагадоўчыя комплексы, склады ўгнаенняў, прыбіральні і нават агароды. У выніку падземныя воды могуць забрудзіцца шкоднымі для чалавека рэчывамі, у тым ліку нітратамі.

Спецыялісты раяць: каб быць упэўненым у якасці вады ва ўласным калодзежы, неабходна прыкладна раз у год правяраць яе ў спецыялізаваных лабараторыях, а таксама перыядычна чысціць калодзеж і ўмацоўваць яго сценкі і дах.

Юрый Дарагакупец, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, старшыня Пастаяннай камісіі па жыллёвай палітыцы і будаўніцтве:

— Беларусь займае адно з першых месцаў у Еўропе па запасах і паказчыках якасці пітной вады. І гэта дасягненне — вынік значнай работы, якая праводзіцца ў нашай краіне ў апошнія гады. Спажыўцы п'юць бясшкодную ваду, але перад намі стаіць задача зрабіць яе яшчэ больш якаснай (да другога чытання рыхтуецца праект Закона «Аб унясенні змяненняў і дапаўненняў у некаторыя законы Рэспублікі Беларусь па пытаннях пітнога забеспячэння» — Аўт.).

Неабходна таксама звярнуць увагу і на такую праблему: літаральна за апошнія 15 гадоў хімічны састаў каналізацыйных сцёкаў змяніўся, стаў больш агрэсіўны. У выніку ў крыніцы вады трапляюць розныя рэчывы, якія цяжка выдаліць звычайнымі спосабамі ачысткі. Упэўнены, што ў найбліжэйшы час трэба працаваць над змяншэннем шкоднага ўплыву «хіміі» на прыроду і здароўе людзей.

Вераніка КОЛАСАВА

Фота Анатоля КЛЕШЧУКА

Загаловак у газеце: Ад бяспекі да якасці

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Як выхаваць даследчыка за школьнай партай?

Як выхаваць даследчыка за школьнай партай?

Чаму ўсе краіны, якія развіваюць інавацыйную эканоміку, робяць сёння стаўку на STЕM? 

Палітыка

Аляксандр Лукашэнка сустрэўся з прадстаўнікамі СМІ Расіі

Аляксандр Лукашэнка сустрэўся з прадстаўнікамі СМІ Расіі

Некалькі рэчаў сёлета адбываюцца ўпершыню.

Грамадства

Ці набудуць у гаспадароў старыя хаты?

Ці набудуць у гаспадароў старыя хаты?

Адэльскі сельскі савет, што ў Гродзенскім раёне, можна назваць брамай у Еўрасаюз.