Вы тут

Раман Заслонаў: прыемна, што моладзі падабаюцца мае творы


Беларускага мастака Рамана Заслонава ведаюць ва ўсім свеце, яго карціны знаходзяцца ў прыватных і музейных калекцыях практычна на ўсіх кантынентах планеты. У Беларусі да яго ставяцца з павагай: любоў да радзімы мастак не хавае. Тут вельмі любяць яго творы — яркія, рамантычныя, якія захоўваюць асаблівы свет чалавечых мар і жаданняў. Сёння аўтар працуе ў самых розных кірунках і ўсё часцей здзіўляе аматараў мастацтва смелымі ідэямі. Раман Заслонаў расказаў нашаму выданню, як ставіцца да крытыкі і чаму не жадае рэгістравацца ў сацыяльных сетках, а таксама адзначыў асаблівасці жыцця на дзве краіны.


— Нядаўна гартала стужку інстаграма і затрымала позірк на меркаванні сваёй знаёмай, якой падабаюцца вашы карціны. Аднак прадстаўнікі старэйшага пакалення чамусьці іх крытыкуюць…

— Безумоўна, прыемна, што моладзі падабаюцца мае творы. Але не магу сказаць, што крытыка гучыць менавіта з боку старэйшага пакалення. Вядома, бываюць людзі, якім яны нецікавыя, бывае і наадварот, але нельга абагульняць. Калі два гады таму адкрывалася мая выстаўка ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, я прачытаў кнігу водгукаў: з негатыўных было толькі некалькі, усе астатнія — цёплыя, станоўчыя. Лічу, што мастак у прынцыпе не можа падабацца ўсім. У мяне ёсць меркаванне наконт крытычных выказванняў. Раней, калі людзям штосьці не падабалася, яны пісалі сваё меркаванне на платах, цяпер жа таксама пішуць, толькі ў сацыяльных сетках ці ў кнізе водгукаў, але як правіла ананімна. А пасля спакойна вітаюцца з табой, як лепшыя сябры. З гэтай пазіцыі я не зарэгістраваны ні ў адной з сацыяльных сетак. Мне здаецца, што меркаванне трэба выказваць асабіста, гледзячы свайму апаненту ў вочы.

— Вы прыйшлі да фігуратыўнага жывапісу ў дзевяностых гадах, і з таго часу ваш стыль вельмі пазнавальны. Як мяркуеце: дасягнуць індывідуальнага аўтарскага стылю — гэта поспех для творцы?

— На мой погляд, у мастацтве немагчыма існаваць без аўтарскага стылю. Мастака павінны пазнаваць, але пошукі стылю не самамэта. Галоўнае, каб было што сказаць або разабрацца самому з сабой, са сваімі ўнутранымі супярэчнасцямі і канфліктамі. Унікальны выпадак Пабла Пікаса, які ўсё жыццё шукаў розныя стылі і сам жа іх вынаходзіў. Гэта быў чалавек, у якім жыла творчасць, які сам сябе пастаянна перакройваў, і яго немагчыма было спыніць.

Мне таксама было складана. Спачатку чатыры гады мастацкая школа, пасля шэсць гадоў Акадэміі мастацтваў, а пасля яшчэ тры гады творчых майстэрняў Акадэміі мастацтваў СССР пад кіраўніцтвам Міхаіла Савіцкага, якія вельмі запомніліся творчай атмасферай.

— Як у вас складваліся адносіны з Міхаілам Савіцкім, бо ваша падача творчасці, верагодна, была яму не блізкая?

— Чалавек ён складаны, але мастак вялікі, які ўвайшоў у гісторыю беларускага, савецкага і сусветнага мастацтва. Так, крытыка з яго боку была, але я ўсё роўна імкнуўся рабіць тое, што хацеў. Пасля навучання мы некалькі разоў сустракаліся. Гэтыя сустрэчы памятаю добра. Я і Міхаіл Андрэевіч у размове прыйшлі да высновы, што час змяніўся, а з ім — і адносіны паміж мастакамі. Сустракаючыся праз многія гады, мы размаўлялі менавіта як творцы. Ён свае заўвагі ў дачыненні да мастакоў майго пакалення праз прызму гадоў успрымаў таксама па-іншаму.

— Ад заняткаў жывапісам вы ўсё ж падышлі да інсталяцыі. На сёння ў вас шмат праектаў, звязаных з рознымі кірункамі творчасці...

— Напэўна, можа падацца, што ў маёй творчасці рэзкія павароты. На самай справе ў мяне ніколі не было спантанных праектаў. Напрыклад, мая дыпломная праца — гэта серыя пейзажаў, прычым напісаных з натуры. Да гэтага часу адзін з пейзажаў знаходзіцца ў кабінеце рэктара Акадэміі мастацтваў Міхаіла Баразны. У той час у акадэміі было актуальна ствараць сюжэтныя карціны, я сабе шчыра прызнаўся, што ў кампазіцыі не моцны, а вось у пейзажы нешта сказаць мог. Дарэчы, магчыма, калі-небудзь зраблю выстаўку сваіх пейзажаў, пакажу тое, што даўно забылася.

Цяпер спрабую сябе ў канцэптуальных праектах: той жа праект «Стол», у якога тры аўтары — я, Віктар Лабковіч і Сяргей Талыбаў. Мне вельмі спадабалася працаваць з відэаартам, аб’ядноўваць яго разам з інсталяцыяй. Дарэчы, праз некалькі месяцаў будзе прэзентаваны мастацкі фільм, які мы зрабілі той жа кампаніяй, што працавала і над «Сталом».

«Плоць музы».

— Паколькі дваццаць гадоў вы жывяце і выстаўляецеся ў двух краінах — у Беларусі і ў Францыі, у якой з іх вам усё ж больш камфортна?

— Насамрэч камфортна мне і тут, і там. Але пытанне ў тым, што пэўны перыяд жыцця — большую частку — я знаходзіўся ў Францыі, але ніколі не было адчування, што я перамясціўся ў іншую прастору. Проста цэнтр інтарэсаў быў не ў Мінску, а ў іншай краіне. Ды сутнасць чалавека памяняць немагчыма. Захоўваецца гістарычная памяць, якая людзей аб’ядноўвае. Я правяраў гэта на практыцы: калі ў іншай краіне сустракаеш чалавека нават неабавязкова з Беларусі, а з любой краіны былога Савецкага Саюза (дзякуючы таму, што мы ўспрымалі адны і тыя ж фільмы, кнігі, літаратуру), з ім не трэба ніякіх падрыхтоўчых размоў і можна размаўляць адразу пра многае, ён цябе будзе разумець. Напрыклад, я не хадзіў у французскую школу ў дзяцінстве і не слухаў іх папулярныя музычныя хіты. Я выдатна ведаю французскую мову, добра на ёй размаўляю, але я не стаў сапраўдным французам з-за гэтага.

Мне здаецца, цяпер увогуле такі час, калі мастак не можа працаваць толькі ў межах сваёй краіны. Глабалізацыя ў мастацтве вельмі моцная. У канцы дзевяностых мне таксама было цікавей выстаўляцца ў Францыі, чым у нас. Бо там стаўленне да мастакоў было іншае. У сваёй краіне мы былі нікому не патрэбнымі маладымі аўтарамі, якія проста выжывалі, а там да мяне ставіліся сур’ёзна, пра мае творы пісалі французскія газеты.

Да Беларусі ў мяне асаблівае пачуццё. Я вельмі люблю сваю краіну. І заўсёды стаўлюся сур’ёзна да арганізацыі тут сваіх праектаў. Калі рабіў выстаўку два гады таму, мяне хвалявала рэакцыя гледача. І я не чакаў, што прыйдзе так шмат людзей.

— У вашых работах часта прысутнічае жаночы вобраз. Ёсць адчуванне, што вы малюеце аднаго чалавека, трансфармуючы яго з работы ў работу…

— На самай справе гэта не адзін вобраз. Рысы кожнай з намаляваных жанчын фарміраваліся на працягу доўгага часу. Рыжавалосыя, русыя прыгажуні дапамагаюць мне адлюстраваць настрой. Жаночы вобраз — мая візітка. З дапамогай іх атрымліваецца ствараць патрэбную атмасферу карціны. Цікава і характэрна тое, што мае творы выклікаюць у гледача не заўсёды адназначную і падобную рэакцыю. Глыбіня мастака і яго адметнасць залежаць ад таго, ці выклікаюць яго работы адназначнае бачанне. Не хочацца ствараць плакаты, сэнс якіх проста счытваецца. Мне здаецца, сёння гэта нікому не цікава. Былі выпадкі, калі я пісаў карціну, і яна мне здавалася настолькі зразумелай і яснай, што не мог у прынцыпе дапусціць нейкага іншага меркавання гледача. Але гледачы ўмудраліся ўбачыць абсалютна іншую тэму. Такія сітуацыі заўсёды радуюць: значыць, у работах прысутнічае шматузроўневасць. І ў гэтым мая задача як мастака.

— Ваш праект «Стол» браў удзел у 57-й Венецыянскай біенале сучаснага мастацтва і прадстаўляў там нашу краіну. Раскажыце, як праект ацаніла міжнародная мастацкая супольнасць?

— Першая станоўчая адзнака нашага павільёна прагучала з вуснаў членаў прэстыжнага міжнароднага журы яшчэ да афіцыйнага адкрыцця біенале. У першыя ж дні работы біенале найстарэйшы італьянскі часопіс па мастацтве Kyos надрукаваў артыкул пра маю творчасць.

 Наступным этапам стаў рэдакцыйны артыкул у нямецкім часопісе Kunst Forum, дзякуючы якому публіка пачала да нас прыходзіць з вялікім імпэтам. Цяжка пераацаніць значэнне наведвання нашага павільёна галоўным куратарам біенале Крысцін Масэль і яе станоўчую ацэнку. Дорага каштуюць словы пра глыбіню ўражання такіх прызнаных ва ўсім свеце яркіх прадстаўнікоў сучаснага мастацтва, як І Сукюнг з Паўднёвай Карэі і Даўн Каспер з ЗША. Надоўга запомняцца цёплыя размовы і абмеркаванне праекта з Эрнеста Нета (Бразілія).

15 чэрвеня адбыўся адкрыты стол, дзе на сустрэчу са мной як з мастаком і куратарам прыйшлі калекцыянеры сучаснага мастацтва, куратары, крытыкі і журналісты. Была нечаканасцю атмасфера шчырасці і цеплыні ў абмеркаванні нашага праекта такой разнастайнай публікай.

 Правядзенне адкрытых сталоў — гэта новая ініцыятыва, што з’явілася сёлета на Венецыянскай біенале, якую мы працягнулі ў Мінску 27 лютага гэтага года. А наогул самым дарагім уражаннем ад Венецыі сталі стасункі з простымі наведвальнікамі нашага павільёна.

Вікторыя АСКЕРА

Дадаць каментар

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Калі адукацыя «захрасне» ва ўчарашнім дні, лічбавае грамадства не свеціць

Калі адукацыя «захрасне» ва ўчарашнім дні, лічбавае грамадства не свеціць

Лічбавая трансфармацыя — не мода і не часовая з'ява.