24 Верасень, панядзелак

Вы тут

Як развіваецца Латвія?


Як жыве Латвія на дадзены момант, якім чынам наш латвійскі сусед развіваецца? У ацэнцы латвійскіх рэалій нам можа дапамагчы статыстыка Сусветнага банка.


У 1990 годзе, будучы часткай СССР, Латвія была нашмат больш населенай краінай. Тады там пражывала 2,66 мільёна чалавек. На жаль, з-за беспрэцэдэнтнага для Еўрапейскага саюза, часткай якога краіна стала ў 2004 годзе, адтоку насельніцтва з латвійскай тэрыторыі, цяпер яе насельніцтва на 700 тысяч менш. Латвійскі ўрад, як зрэшты і літоўскі, які адчувае падобныя праблемы, спрабуе выкарыстоўваць усе сродкі, каб спыніць гэтую тэндэнцыю, але пакуль што ніякія з прынятых мер не даюць станоўчага эфекту і колькасць насельніцтва працягвае значна скарачацца кожны год. Для Беларусі такая тэндэнцыя двух балтыйскіх суседзяў таксама не азначае нічога добрага - гэта негатыўна ўплывае на тэмпы росту іх эканомік, а імклівае старэнне насельніцтва выклікае неабходнасць траціць ўсё больш на патрэбы пажылых, пры гэтым крыніц для гэтых выплат становіцца ўсё менш з-за адтоку моладзі . Вядома ж, нам больш выгадна было б бачыць  па суседстве эканомікі больш паспяховыя, якія імкліва растуць і з якімі можна больш паспяхова гандляваць.

На жаль, у апошнія гады расце тэндэнцыя павелічэння ўзроўню беднасці ў краіне. У 2010 годзе 19 працэнтаў латышоў было аднесена да бедных, у 2016 такіх было ўжо 22,5 працэнтаў. Гэта пры тым, што ўзровень ВУП на душу стабільна расце. У 2010 годзе на чалавека прыходзілася 17 810 долараў па парытэце пакупніцкай здольнасці, а ў 2016 - ужо 25 870.

Як у пераважнай большасці постсавецкіх краін, тэмпы нараджальнасці рэзка ўпалі пасля выхаду з СССР. Так, калі ў 1990 годзе нараджальнасць на адну жанчыну складала 2 дзіцяці, то зараз гэтая лічба апусцілася да 1,6. І гэта ўжо нядрэнна, улічваючы, што ў 2000 годзе каэфіцыент нараджальнасці апускаўся да цяперашняга нямецкага паказчыка 1,3. Скарацілася і колькасць родаў, якія суправаджаюцца кваліфікаваным медыцынскім персаналам, у СССР гэта было 100 працэнтаў, цяпер 98. У той жа час смяротнасць дзяцей пры нараджэнні і да пяці гадоў скарацілася з 17 у 1990 годзе да 5 па 2016 годзе. Цяперашні ўзровень смяротнасці дзяцей да пяці гадоў прыкладна ў два разы вышэй французскага або нямецкага, але ў 2010 годзе быў у тры разы вышэй, так што прагрэс у наяўнасці. Як і ў іншых постсавецкіх краінах рэзка вырас узровень хворых СНІДам, з 0,1 працэнта ў 1990 годзе да 0,7 працэнта па выніках 2016 года.

Шмат што ў Латвіі робіцца ў мэтах паляпшэння экалогіі і прывабнасці для турыстаў. Плошча пад лясамі ўзрасла з 31,7 тысяч кв.км у 1990 годзе да 33,6 па выніках 2016 года. Тэрыторыя зямель і тэрытарыяльных вод пад асаблівай абаронай, уключаючы запаведнікі, вырасла з 4,5 працэнта ў 1990 годзе да 17,8 працэнта.

Латвія ў СССР была высокаіндустрыяльнай краінай. Многія яшчэ памятаюць прамысловых гігантаў Латвіі, якія былі на слыху - "РАФ", які вырабляў дзясяткі тысяч мікрааўтобусаў штогод, Рыжскі вагонабудаўнічы завод, які выпускаў мноства электрацягнікоў і дызель-цягнікоў, а таксама трамвайных вагонаў, "ВЭФ", вядомы па ўсім свеце з-за сваіх радыёпрыёмнікаў, але які вырабляў яшчэ шмат і іншай падобнай прадукцыі. З-за ўзятага курсу на дэіндустрыялізацыю, гэтыя і іншыя буйныя прадпрыемствы ў большасці сваёй практычна спынілі працу ўжо да сярэдзіны 1990-х, у найлепшым выпадку атрымоўваецца захаваць некалькі соцень работнікаў і вырабляць у дзесяткі разоў менш прадукцыі ў параўнанні з савецкімі часамі. У выніку ў сучаснай Латвіі доля індустрыяльнай вытворчасці ў эканоміцы складае толькі 21 працэнт. Пры гэтым ёсць і пазітыў:  доля высокатэхналагічных тавараў у экспарце вырасла з чатырох у 2000 годзе да 13 працэнтаў у 2016. У сучаснай Латвіі рэзка скарацілася і значэнне аграрнага сектара ў параўнанні з савецкімі часамі, ён складае зараз толькі чатыры працэнты ад ВУП. Доля паслуг у эканоміцы паслядоўна расце, складаючы 75 працэнтаў па 2016 годзе. Гэта мае свае плюсы: у прыватнасці, на тэрыторыі краіны лепшая экалогія, людзі працаўладкаваны на больш лёгкай працы па працавыдаткам. Але ёсць і сур'ёзныя мінусы: такая эканоміка вельмі моцна залежыць ад стану сусветнай эканомікі, і ў выпадку сур'ёзных крызісаў мае малы запас трываласці. Так, эканоміка Латвіі ў выніку сусветнага крызісу 2008 года асела ў 2009 годзе на 18 працэнтаў, а беспрацоўе вырасла ў тры з лішнім разы да 22,8 працэнта. І аднаўленне потым было вельмі доўгае і цяжкае.

У наяўнасці і мілітарызацыя, якая адбываецца ў краіне. Доля ваенных выдаткаў расце: калі ў 2010 годзе яна складала 0,9 працэнта ад ВУП, то па выніках 2016 года ўжо 1,5 працэнта і плануецца яе далейшае павелічэнне.

На думку беларускага Прэзідэнта, Беларусь і Латвія пры жаданні могуць значна рушыць наперад па ўсіх напрамках супрацоўніцтва, якія ўяўляюць узаемавыгадны інтарэс. Пры гэтым цікавасць уяўляюць як палітычная, так і эканамічная сферы.

Сяргей КІЗІМА, доктар палітычных навук

Дадаць каментар

Выбар рэдакцыі

Грамадства

75 год таму пачалося вызваленне Беларусі

75 год таму пачалося вызваленне Беларусі

23 верасня 1943 года, савецкімі войскамі быў вызвалены ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў першы населены пункт Беларусі — раённы цэнтр Камарын.

Грамадства

Каму і чым дапаможа ТЦСАН

Каму і чым дапаможа ТЦСАН

Ад дапамогі дома пажылым і да стварэння крызісных пакояў для ахвяр хатняга гвалту.

Грамадства

Маштабныя вучэнні прайшлі ў краіне

Маштабныя вучэнні прайшлі ў краіне

Актыўная фаза камандна-штабнога вучэння Узброеных Сіл прайшла ў Беларусі ў верасні.