Вы тут

Як працуецца моладзі ў палескай глыбінцы


Размеркаванне ў вёску большасць маладых спецыялістаў (калі іх праца не звязана з сельскай гаспадаркай) успрымаюць як часовую «высылку» за горад. Маўляў, адпрацую і ўсё роўна назад збягу. Аднак ёсць хлопцы і дзяўчаты, якія вясковы парадак жыцця, наадварот, лічаць лепшым за гарадскі і спецыяльна адмаўляюцца ад шумных мегаполісаў. Маладыя педагогі Лобчанскай яслі-сад — базавай школы Лунінецкага раёна якраз з такіх.


Чаму трэба «трымаць марку»?

...Дваццацішасцігадовага Дзмітрыя Радчанку застаю ў пустым класе. Урокаў у яго сёння няма, затое ёсць кіпа незапоўненых дакументаў, якія патрабуюць не менш сіл і часу, чым заняткі па гісторыі.

— Ва ўніверсітэце шмат чаму вучылі, а вось пра паперы гэтыя, — Дзіма паказвае на стол, — ні слова не казалі. Але як-небудзь разбяромся: праз некаторы час абавязкова стане прасцей.

У Лобчанскую школу хлопец прыйшоў у бягучым навучальным годзе. Дагэтуль скончыў гістарычны факультэт БДПУ імя М. Танка, а пасля працаваў па размеркаванні ў Дзяржынскім раёне.

— Калі даведаўся, што на адпрацоўку пайду ў вёску, то нават узрадаваўся. Падчас практыкі ў сталічных навучальных установах зразумеў: не ляжыць у мяне душа да гарадскіх школ. На мой погляд, там зусім інакш выбудоўваюцца адносіны паміж вучнямі і іх педагогамі. У вёсцы настаўнік — гэта чалавек, якога ўсе паважаюць, да якога прыслухоўваюцца не толькі дзеці, але і іх бацькі. У горадзе такога няма, — дзеліцца Дзіма. — Да таго ж амаль што ва ўсіх гарадскіх школах мова навучання руская. І нават гісторыю Беларусі там выкладаюць на ёй. Мы ж працуем з імёнамі і назвамі, якія па-руску часам гучаць зусім інакш, чым на беларускай мове. Важна, каб дзеці ў першую чаргу ведалі арыгінальны варыянт, а то пасля здараецца, што Жыгімонт і Сігізмунд у іх — розныя людзі.

У Томкавічах, дзе хлопец рабіў свае першыя крокі ў прафесіі, яму было няпроста. У адносінах да моладзі, якая прыходзіць у вёску па размеркаванні, існуе шмат стэрэатыпаў, маўляў, яны абыякава ставяцца да працы і мараць, як бы хутчэй уцячы ў іншае месца. Старэйшыя калегі загадзя вырашылі, што і Дзіма з такіх.

— Іх можна зразумець. Колькі разоў было, калі яны дзяліліся досведам з маладым спецыялістам, дапамагалі яму, уводзілі ў курс справы, а праз два гады той звальняўся, — разважае настаўнік. — Я і сам сышоў адтуль, але з іншай прычыны. Па-першае, не хапала працоўных гадзін на стаўку. Па-другое, з жыллём праблемы былі: кватэру здымаў у адной вёсцы, а школа знаходзілася ў іншай. Таму і вярнуўся ў Лунінецкі раён, дзе жывуць бацькі.

Тут для маладога гісторыка работа знайшлася адразу. Праўда, не ў роднай вёсцы Велута, а ў Лобчы. Дзіма, калі ехаў сюды, вельмі хваляваўся. Хутка зразумеў, што дарма: добразычлівы калектыў, калі што трэба, старэйшыя калегі дапамагаюць без праблем. Ды і сама вёска жывая: чыгунка праз яе праходзіць, гаспадарка адна з найлепшых у раёне, нават аддзяленне банка маецца. Але самае галоўнае, што ў Лобчы Дзіма можа займацца тым, да чаго ў яго ляжыць душа.

— Школа беларускамоўная, аднак маецца адзін нюанс. У вёсках, асабліва на Палессі, людзі размаўляюць на сваім дыялекце. Лобча — не выключэнне. Я стараюся весці ўрокі на літаратурнай беларускай мове, а дзеці ўсё адно адказваюць на лобчанскай гаворцы са сваімі фанетычнымі і граматычнымі асаблівасцямі. Але гэта не дрэнна, а, наадварот, вельмі добра, калі захоўваецца аўтэнтычнасць!

Магчымасцяў у маладога вясковага настаўніка не менш, чым у яго гарадскіх калег. Ледзь не ў кожным класе стаіць камп'ютар, пры неабходнасці на ўроках можна карыстацца інтэрактыўнай дошкай.

— Усё залежыць ад самога педагога і яго жадання працаваць. Я толькі пасля ўніверсітэта зразумеў, што любіць прадмет і выкладаць яго — розныя рэчы. Добра, калі настаўнік спалучае і першае, і другое, — кажа Дзіма. — У любым выпадку прытрымліваюся думкі: нават калі ты толькі на адпрацоўку прыйшоў, павінен выкладвацца па максімуме. Які сэнс чакаць лепшых часоў і ўмоў? Жыццё ідзе, і назад яго не вернеш. Якуб Колас калісьці таксама пачынаў працаваць у невялічкай вясковай школе на Палессі, а пасля прысвяціў гэтаму часу яшчэ і адзін з самых сваіх знакамітых твораў... — галоўны герой трылогіі «На ростанях» Андрэй Лабановіч працуе настаўнікам менавіта на Палессі.

У Лобчанскай школе ўсяго 42 вучні. Але, па словах хлопца, гэта не робіць яго працу лягчэйшай. Чым менш у класе дзяцей, тым больш часу на кожнага. Гэта значыць, што і вынікі навучання павінны быць лепшыя. Таму адказнасць даволі высокая, трэба «трымаць марку».

— Калі прыходжу са школы, адразу зноў саджуся за працу — пішу планы ўрокаў. Вольнага часу практычна не застаецца. Не паверыце, але я нават інтэрнэт сабе не падключаў! Бывае, кнігу якую пачытаю, музыку паслухаю... Часам, канешне, сумна. Сяброў у мяне тут пакуль зусім няма. Напэўна, таму што на выхадныя, калі студэнты і моладзь прыязджаюць у Лобчу да бацькоў, я еду ў сваю вёску.

«Тут даўно не было псіхолага»

Акрамя «гісторыка», мінулым летам калектыў Лобчанскай школы папоўніўся яшчэ адным маладым спецыялістам — педагогам-псіхолагам. Дваццацідвухгадовая Вікторыя Макейчык толькі скончыла Брэсцкі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя А. С. Пушкіна і вырашыла паспрабаваць свае сілы ў рабоце па спецыяльнасці.

— Размеркавання ў мяне не было, таму магла паехаць працаваць куды заўгодна, толькі б месца знайшлося. Дадому, калі шчыра, не хацела. Думала, у Мінск рвануць і ўжо нават на гутаркі з работадаўцамі ездзіла, але па сямейных абставінах ад уласных планаў прыйшлося адмовіцца і вярнуцца да бацькоў, — кажа суразмоўніца.

Увогуле, вёску Віка любіць «за спакой і няспешнасць». На думку дзяўчыны, адзінае, што прымушае моладзь яе пакідаць, — адсутнасць выбару і магчымасцяў у плане працаўладкавання.

— У мяне ўсяго паўстаўкі. Зарплата зусім невялікая, большая частка яе сыходзіць на аплату праезду ад дома да работы. Для мяне гэта не стала сюрпрызам, я ведала, на што іду. А калі заплюшчыць вочы на фінансавы бок, то ў цэлым усё нядрэнна, трэба набірацца досведу, — аптымістычна кажа дзяўчына. — Ведаю, што да мяне ў школе псіхолага доўга не было. Магчыма, з-за гэтага дзеці пакуль не да канца разумеюць, навошта ён патрэбен і ў якіх сітуацыях да яго звяртацца, але гэтая праблема з часам вырашыцца.

Тым не менш без справы Віка не сядзіць і не чакае, пакуль да яе самі пачнуць падыходзіць. Рыхтуе і праводзіць для дзяцей псіхалагічна-педагагічныя тэсты і гутаркі. А для таго, каб выклікаць дзяцей на дыялог, узялася весці гурток «Асновы сцэнічнага майстэрства».

— Псіхалагічная дапамога не можа быць навязаная. Трэба даць дзецям магчымасць прызвычаіцца да мяне, і тады яны змогуць раскрыцца. Памятаю, як я сама ў іх узросце скептычна ставілася да маладзенькага псіхолага, якая прыйшла ў нашу школу. Дарэчы, да яе цяпер звяртаюся па дапамогу ў афармленні папер па рабоце.

На думку Вікі, школа ў вёсцы — гэта не толькі навучальная ўстанова, але яшчэ і паўнавартасны культурны цэнтр. Дзеці прыходзяць сюды нават у суботу. Вядома, не на ўрокі, а проста, каб правесці час цікава і з карысцю.

— Я гэтых дзетак разумею, як ніхто іншы. У вёсках магчымасцяў не так ужо і шмат. Калісьці і я, дзякуючы настаўніцы рускай мовы і літаратуры, пачала пісаць вершы і прозу. І цяпер творчасць — гэта тое, што сапраўды мяне захапляе. Увечары і ў выхадныя дні звычайна застаюся дома. Пішу, іграю на сінтэзатары і гітары. Пакуль што толькі для сябе, але, хто ведае, можа аднойчы захачу падзяліцца з кімсьці. Час ад часу наведваю сваіх сяброў у вялікіх гарадах. Хоць і на наш райцэнтр няма чаго наракаць, магчымасцяў для больш-менш добрага адпачынку хапае. Ёсць і кінатэатр (паказваюць тыя ж фільмы, што і ў сталіцы, а білет каштуе ў некалькі разоў танней). Тая ж лядовая арэна працуе, некалькі кавярняў. Было б толькі жаданне і грошы!

Ганна КУРАК

Мінск — Лунінецкі раён — Мінск

Загаловак у газеце: Шляхам Лабановіча

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Успаміны былой вязніцы пра Саласпілскі лагер смерці

Успаміны былой вязніцы пра Саласпілскі лагер смерці

Яна добра памятае той летні дзень. За акном сталі чутныя роў матацыклаў і нямецкая гаворка.

Грамадства

Першыя беларускія Соdе Сlub далучыліся да сусветнага руху

Першыя беларускія Соdе Сlub далучыліся да сусветнага руху

Як з дапамогай кода стварыць уласную анімацыю і «ажывіць» касмічны карабель? 

Грамадства

Як Віцебшчына развівае стасункі з Кітаем

Як Віцебшчына развівае стасункі з Кітаем

Наш карэспандэнт пастараўся згадаць самыя цікавыя прыклады сумеснай рэалізацыі праектаў.

Спорт

Анастасія Мірончык-Іванова: «Веру ў сябе і ў свае сілы»

Анастасія Мірончык-Іванова: «Веру ў сябе і ў свае сілы»

У спорце ёй двойчы прыходзілася пачынаць усё спачатку.