22 Верасень, субота

Вы тут

Акінчыцы — радзіма Якуба Коласа


Яшчэ ніхто так пранікнённа не выказваў пачуцці да сваёй малой радзімы, як гэта зрабіў Народны паэт Беларусі Якуб Колас, напісаўшы неўміручыя радкі: “Мой родны кут, як ты мне мілы, забыць цябе не маю сілы!..” . Выраз стаў крылатым, зразумелым кожнаму беларусу, з яго пачынаецца адзін з раздзелаў паэмы “Новая зямля”. Вядома, ён напоўнены пяшчотай, светлым сумам і шчырым прызнаннем ў любові да бацькоўскай зямлі. І таму мы часта, у след за паэтам, паўтараем кранальныя для сэрца, мілагучныя словы.


Сёння кожны школьнік ведае, што малая радзіма нашага песняра – Стаўбцоўскі раён, а калі казаць дакладна – Нёманскае ўзбярэжжа, на якім маляўніча размясціліся былыя хутары – Акінчыцы, Альбуць, Смольня. Трошкі далей ад іх месціцца Ласток. І, вядома, Мікалаеўшчына – вёска, з якой паходзілі бацькі і дзяды славутага паэта. Усе гэтыя месціны з’яўляюцца філіялам Дзяржаўнага літаратурнага мемарыяльнага музея Якуба Коласа. Дабрацца сюды нескладана, нават студзёнай і завейнай зімою. У любою пару тут адчуеш непараўнальны спакой і нечаканае азарэнне.

...Цішыня ў лесе. Пад нагамі гучна скрыпіць капустай снег. Ранішняе сонца яшчэ не вынырнула з-за глухой сцяны хвой, бяроз і елак. Перада мной — кладачка праз ручаінку, тую самую, якую паэт назваў вобразна, алегарычна: “крынічкі вузенькае ложа”. За крынічкай  — Альбуць. Плот з брамай, гумно, хлеў, у самым канцы – хата. Першыя цені кладуцца на некрануты снег. Кожны раз, калі я наведваю коласаўскія мясціны, першым чынам іду да гэтай – альбуцкай сядзібы – моўчкі пастаяць, услухацца ў мройныя гукі, уявіць жыццё, якое цякло на лясным хутары болей за сто гадоў таму. У паэме “Новая зямля” Якуб Колас даў гэтаму месцу другое імя — Парэчча.

Як не завітаць у Акінчыцы — калыску славутага паэта?!. Некалі лесніковая камора, дзе служыў Міхал — бацька Якуба Коласа, стаяла адзінока, самотна, прымасціўшыўся на раскрыжаванні лясных дарог. Цяпер Акінчыцы ўваходзяць у гарадскую зону Стоўбцаў, і музейная хатка ўжо стаіць у атачэнні сучасных пабудоў. Нягледзячы на суровую пару году, у Коласаўскія Акінчыцы едуць экскурсіі. Снег трывала лёг тоўстай коўдрай на гонту даху хаты і склепа, пабяліў чаротавы дах адрыны, зрабіў яшчэ выразней графіку панадворка. Вокнамі-вачыма сядзіба па-ранейшаму ўглядаецца ў старажытныя шляхі, быццам бы і не было тых далёкіх, цяжкіх часоў. 

Кожны раз, калі даводзілася бываць у Коласаўскіх месцах, мяне сустракаў дасціпны і гаваркі чалавек – Юрый Міцкевіч. Ён — унучаты пляменнік Якуба Коласа. Дакладней – унук малодшага брата песняра Іосіфа, таго самага Юзіка – героя новзямельскай паэмы, пра якога было зарыфмавана: “А гэты Юзік, шаляніца, малы яшчэ, зусім дурніца, так пад нагамі і таўчэцца, або як хвост той валачэцца…” Я думаю, многія мае землякі помняць гэтыя вясёлыя радкі. Юрый Міхайлавіч шмат гадоў працаваў у музеі старшым навуковым супрацоўнікам, ведаў на памяць усю паэму, яго часта прасілі пачытаць урыўкі з гэтага твора. Нажаль, Юрыя Міхайлавіча Міцкевіча больш за год няма з намі. Мне здаецца, што без яго Акінчыцы асірацелі.

Па-ранейшаму з літаратурнымі мясцінамі Стаўбцоўшчыны наведвальнікаў знаёміць Соф'я Міцкевіч. Больш за сорак гадоў водзіць эксурсіі па запаведных сцяжынках, палову з гэтага тэрміну была загадчыцай філіяла. Калі не стала мужа, перайшла на пасаду навуковага супрацоўніка. Зося — так яе называюць сябры, суседзі і сваякі, па-ранейшаму з’яўляецца галоўнай захавальніцай скарба – коласаўскіх сядзіб. Сама яна таксама народжаная на беразе Нёмана – у вёсцы Мікалаешўчына. Таму “мілы кут”, пра які так замілавана гаварыў паэт, гэта і яе малая радзіма.

Анатоль КЛЯШЧУК

Фота аўтара

Дадаць каментар

Выбар рэдакцыі

Грамадства

75 год таму пачалося вызваленне Беларусі

75 год таму пачалося вызваленне Беларусі

23 верасня 1943 года, савецкімі войскамі быў вызвалены ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў першы населены пункт Беларусі — раённы цэнтр Камарын.

Грамадства

Каму і чым дапаможа ТЦСАН

Каму і чым дапаможа ТЦСАН

Ад дапамогі дома пажылым і да стварэння крызісных пакояў для ахвяр хатняга гвалту.

Грамадства

Маштабныя вучэнні прайшлі ў краіне

Маштабныя вучэнні прайшлі ў краіне

Актыўная фаза камандна-штабнога вучэння Узброеных Сіл прайшла ў Беларусі ў верасні.