Вы тут

Месца гістарычных рашэнняў


Год таму «Звязда» пісала пра сітуацыю, якая склалася вакол Крэўскага замка. У той час у сеціва трапілі шматлікія фотаздымкі валуноў, што ляжалі па ўсёй тэрыторыі старажытнага мура. Як высветлілася пазней, там вялася падрыхтоўка да археалагічных работ, з дапамогай бульдозера... Розныя спецыялісты выказаліся, наколькі слушным было выкарыстанне такіх метадаў. Адметна, што за той год, які прайшоў пасля публікацыі, сітуацыя не тое што не пагоршылася. Яна істотна выраўнялася ў лепшы бок.


Фота зроблена кандыдатам гістарычных навук, дацэнтам Алегам Дзярновічам.

За гэты час на замкавых руінах зроблена часовая кансервацыя. Так званы драўляны павільён усталявалі над рэшткамі вежы. Варта адзначыць, што з дапамогай такога спосабу руіны кансервуюць і ў многіх іншых краінах — гэта досыць недарагая, але эфектыўная тэхніка. Самы лепшы падыход, які часам выкарыстоўваецца за мяжой, — усталяванне шкляных канструкцый — яны дазваляюць бачыць першасны выгляд помніка. Аднак у нашых рэаліях складана ўявіць, што было б, калі б у адчыненым будынку, які знаходзіцца без аховы, усталявалі шкло. Наўрад ці яно доўга б там пратрымалася...

Такія кансервацыі на замку рабіліся ўжо неаднойчы. У 1990-х гадах спецыялістамі «Белрэстаўрацыі» была зроблена падобная. У 2004 годзе такую ж справу распачыналі студэнты-валанцёры. Трэба дадаць, што як папярэднія кансервацыі, так і гэта з'яўляюцца часовымі — паступова канструкцыі пачнуць разбурацца. Таму ў далейшым можа быць два шляхі — аднаўляць вежу ці праз колькі часу рабіць больш грунтоўную кансервацыю. У будучыні запланавана рэканструкцыя Княжацкай вежы і кансервацыя замкавых сцен — апошняе плануецца распачаць ужо сёлета.

Натуральна, сітуацыя не засталася па-за ўвагай каментатараў сацыяльных сетак. Аднак выказваюцца па ёй і спецыялісты, якія дзеляцца ўласным бачаннем далейшага лёсу старажытнага мура. «Праблема ў тым, што да дахаў на гэтых вежах ніхто не прывык, а іх форма нідзе не зафіксавана: ці была вежа цалкам накрытая, ці была адкрытая баявая галерэя? Я думаю, было б вельмі добра зрабіць на іх адкрытыя аглядныя пляцоўкі, а абрыс аформіць у выглядзе руіны», — адзначае гісторык Мікола Волкаў. «Унутры вежы магла б быць размешчана канструкцыя, падобная да рыштаванняў. Яна будзе выконваць функцыю дадатковай падтрымкі сцяны. Таксама з яе дапамогай можна будзе падняцца наверх, у тым ліку часткова ў тоўшчы сцяны, паглядзець на краявіды з вокнаў», — мяркуе архітэктар-рэстаўратар Зміцер Савельеў.

Карэспандэнт «Звязды» звярнулася і непасрэдна да навуковага кіраўніка аднаўлення Крэўскага замка, намесніка дырэктара па рэстаўрацыі праектнага філіяла «Белрэстаўрацыі» Уладзіміра Сіняўскага, вось што ён адзначыў:

— У гэтым годзе плануем аднаўляць паўночна-заходнюю сцяну. Будзем рэстаўраваць цагляную і бутавую кладкі, запаўняць швы, аднаўляць разбураныя ўчасткі. А пасля ўсталёўваць кансервацыйны дах. Поўнай рэстаўрацыі замка не плануецца. Мы збіраемся рэстаўраваць толькі ніжнія часткі сцен. Пазней мяркуем аднавіць кавалак галерэі каля вежы. Там рэканструюецца і лесвіца — на яе трэцім ярусе запланавана стварыць уваход у вежу. З часам будзе рэканструявана і сама вежа. Калі дазволяць сродкі, хочам аднавіць і ўязную браму, і нават пад'ёмны мост.

Спецыяліст адзначае, што рада Міністэрства культуры ў свой час рэкамендавала ім спачатку аднавіць усе сцены, а пасля брацца за вежу, — таму такой схемы і плануюць прытрымлівацца. Калі ўдасца кожны год аднаўляць па сцяне, гэта будзе вельмі добра, лічыць Сіняўскі.

Дарэчы, навуковы кіраўнік не згодны з меркаваннем, што на замку магло быць дзве вежы. Ён упэўнены, што вежа з даўніх часоў тут была толькі адна. Па-першае, даследаванні паказалі, што сцены «не перавязаныя» паміж сабой. Яны прымыкаюць адна да адной і стаяць цалкам самастойна. Па-другое, нідзе ў гістарычных матэрыялах не сустракаецца выгляд другой вежы. На малюнку Напалеона Орды, напрыклад, адлюстраваны сцены, якія толькі пачалі разбурацца, часткова ацалелыя галерэі. А на другую вежу няма нават намёкаў. Яна не магла разваліцца так хутка і роўна, каб ад яе не засталося і знаку, перакананы даследчык. Гэта малюнак, зроблены ў XІХ стагоддзі.

Варта нагадаць, што Крэўскі замак — знакавае для беларусаў месца. З ім звязаны многія ключавыя асобы нашай гісторыі: тут бываў князь Вітаўт, у сутарэннях вежы быў задушаны яго бацька Кейстут, тут знаходзілася рэзідэнцыя Ягайлы, а ў пазнейшыя часы замак заняў Свідрыгайла. Але перш за ўсё замак вядомы тым, што менавіта ў ім у свой час была заключана Крэўская унія, якая дакладна істотна паўплывала на далейшы лёс нашай Радзімы.

Ніна ШЧАРБАЧЭВІЧ

Дадаць каментар

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Зміцер Жылуновіч. Таварыш пясняр

Зміцер Жылуновіч. Таварыш пясняр

Ён быў аўтарам Маніфеста аб абвяшчэнні Савецкай Беларусі, першым прэм'ер-міністрам рэспублікі, яго двойчы выключалі з партыі, ён мог стаць першым народным паэтам...

Грамадства

Трансфармацыя адукацыі: поўнае паглыбленне... у лічбу

Трансфармацыя адукацыі: поўнае паглыбленне... у лічбу

Ці спросціць «Электронная школа» жыццё педагогам і як гэта адаб'ецца на якасці ведаў?

Грамадства

Прэзідэнт зрабіў кадравыя прызначэнні

Прэзідэнт зрабіў кадравыя прызначэнні

Аляксандр Лукашэнка даў згоду на прызначэнне рэктараў і кіраўнікоў раёнаў і прадпрыемстваў.

Калейдаскоп

Чым здзівіў Беларускі тыдзень моды

Чым здзівіў Беларускі тыдзень моды

Пазнаёміцца з навінкамі ад беларускіх дызайнераў можна было на тыдні моды, які праходзіў у Мінску з 7 да 11 лістапада.