Вы тут

Калі майстры здымаюць інфармацыйна-асветніцкія фільмы


Вядомы рэжысёр Галіна Адамовіч летась зняла на кінастудыі «Беларусьфільм» дакументальную карціну «Чужое і сваё», якая расказвае пра Беларускі дзіцячы хоспіс і яго дырэктара Ганну Гарчакову. А пасля, ужо для «Першай КінаВідэакампаніі», але таксама «па заказе Міністэрства культуры», аўтар узялася за сугучны матэрыял — дзіцячы аўтызм. Пасля прэм'еры, што адбылася ў кінатэатры «Беларусь» якраз у Сусветны дзень інфармавання аб праблеме аўтызму — 2 красавіка, Галіна Адамовіч, спаслаўшыся на цяжкасць тэм, сказала, што страшэнна рада закрыць гэты кірунак і пераключыцца на нешта іншае. Натуральна, гэта праца наўрад ці была задавальненнем.


Але фільм у рэжысёра на атрымаўся цяжкім. Падалося, быццам здымачная група прыняла на сябе магутны паток, карпатліва яго адфільтравала і рэшткі аддала экрану, з «цяжкага» пакінуўшы толькі эпізод, у якім адна з гераінь — дзяўчынка з аўтыстычным расстройствам — беспрычынна крычыць. Свядома ці не, магчыма, з-за кароткага тэрміну здымак, грашовых пытанняў, уздзеяння нейкіх абставін, фільм «Нашы дзеці» атрымаўся больш інфарматыўным, чым даследчым. Больш павярхоўным, чым паглыбленым у нейкую праблему. Больш сацыяльным праектам, чым аўтарскім кіно.

Дзіцячы аўтызм у карціне Галіны Адамовіч паказваецца не праз уласна дзяцей, а праз інтэрв'ю з тымі, хто іх гадуе: героямі сталі некалькі сем'яў, але на першым плане аказаліся перажыванні, пачуцці і развагі менавіта бацькоў. Трэба сказаць, і персанальныя адкрыцці перад камерай — даволі павярхоўны спосаб пранікнуць у свет сваіх герояў.

Мы трапляем, напрыклад, у сям'ю, якая глядзіць і каментуе знакамітую карціну «Чалавек дажджу», дзе зняліся Дасцін Хофман і Том Круз. Ці да бацькоў, якія бачаць у сваёй дачцэ з аўтыстычным расстройствам талент мастака. Альбо да маладых сужэнцаў, якія лічаць, што без «незвычайнага» сына не сталі б добрымі бацькамі. Больш за ўсё ў фільме (і, напэўна, зашмат) — актрысы Ганны Хітрык, энергічныя выступленні якой пераплятаюцца з аповедамі герояў карціны пра свой вопыт. Яна ж становіцца адной з тых, хто перад камерай раскрывае сваю ўласную гісторыю.

А самі дзеці з аўтыстычным расстройствам тут толькі мільгаюць, у гэтым кіно іх лёгка можа і не быць, бо, падобна, факт іх існавання аўтарам больш цікавы, чым яны самі. Такое размеркаванне акцэнтаў можна цалкам лагічна, этычна і практычна растлумачыць, але ў выніку самае патаемнае, схаванае і незвычайнае застаецца ўбаку дзеля таго, каб проста яшчэ раз расказаць публіцы, што існуюць сем'і, якія гадуюць дзяцей з аўтыстычным расстройствам.

І гэта сапраўды важна, сапраўды — тэма, сапраўды — нават у нейкім сэнсе цікава, але і беларускае грамадства, і тым больш гісторыя дакументальнага кіно даўно перараслі этап, на якім пра аўтызм трэба паведамляць. Калі інфармаванне ў гэтай сферы і патрэбна, а яно, канешне, патрэбна, то гэта дакладна задача не самага дарагога і мудрагелістага віду мастацтва. Тым больш такой ідэі не патрэбна гучнае імя Галіны Адамовіч (прадзюсарам праекта выступіў Віктар Лабковіч, а аўтарамі сцэнарыя — рэжысёр сумесна з Аленай Антанішынай). Пад аўтарствам нашых майстроў дакументалістыкі мы хутчэй павінны бачыць фільмы-даследаванні з тэрмінамі здымак дакладна большымі, чым чатыры месяцы, як было ў выпадку з карцінай «Нашы дзеці».

Што яшчэ знамянальна — пасля прэм'ернага паказу аўтар сцэнарыя Алена Антанішына акрэсліла прадстаўніку Міністэрства аховы здароўя заўважаную ёю праблему, якая датычыцца дзіцячага аўтызму ў Беларусі. Але казаць пра гэта пасля фільма, які не раскрывае і нават мелькам не канцэнтруецца ні на адной з такіх праблем, а працуе, паўтаруся, у інфармацыйным кірунку — неяк недарэчна. Бо менавіта кіно павінна было тымі сродкамі, якімі яно валодае, і тым патэнцыялам уздзеяння на шырокага гледача расказваць пра аўтызм праз даследаванне альбо праз аналітыку і крытыку.

Ірэна КАЦЯЛОВІЧ

Загаловак у газеце: Паведамляць нельга аналізаваць?

Выбар рэдакцыі

Культура

Як  мастак Май Данцыг ствараў свае карціны

Як мастак Май Данцыг ствараў свае карціны

Наватар, «шасцідзясятнік», ваяўнічы аптыміст — гэта ўсё пра яго.

Грамадства

Як ператварыць звычайны ўрок беларускай літаратуры ў творчую майстэрню?

Як ператварыць звычайны ўрок беларускай літаратуры ў творчую майстэрню?

Настаўнікі ўпэўнены: ці будуць вучні чытаць, у многім залежыць ад іх саміх. 

Эканоміка

Петришенко: Называть ЕАЭС экономическим союзом сегодня можно только авансом

Петришенко: Называть ЕАЭС экономическим союзом сегодня можно только авансом

Однако наша страна надеется, что это временные трудности.

Грамадства

Апублікаваны поўны тэкст Канцэпцыі інфармацыйнай бяспекі Беларусі

Апублікаваны поўны тэкст Канцэпцыі інфармацыйнай бяспекі Беларусі

Дзяржаўным органам і іншым арганізацыям даручана кіравацца палажэннямі канцэпцыі ў практычнай дзейнасці.