Вы тут

З рэдакцыйнай пошты


«Даруська, донька, ты адабрала роўненькую? Сярэднюю? Глядзі, я праверу», — так пытаўся ў сваёй меншай дачкі бацька, які дабіваў скрынку з фанеры. Гаворка ішла пра бульбу для пасылкі. Яна рыхтавалася для старэйшай Анюты, якая разам з аднакласніцамі пасля заканчэння дзесяцігодкі першай з дзяцей у сям'і паехала з дому — завербавалася «аж на Данбас».


Зды­мак но­сіць ілюст­ра­цый­ны ха­рак­тар.

Маці Дарынкі, гаворачы пра гэтую паездку, бедкалася суседкам: «Паехала мая донька ў белы свет, як у капейку. Нібы тая птушка з гнязда, паляцела з бацькоўскага дому ў вырай».

На двары быў 1960 год. Бацькі раз на месяц адпраўлялі сваёй старэйшай дачцэ бульбяныя пасылкі. Радзей перасылалі і іншыя: з сушанымі грыбамі, чарніцамі, садавіной, арэхамі-лузанцамі, уюнамі. Іх дарослыя разам з меншымі дзецьмі нарыхтоўвалі для ўсёй сям'і ўволю, бо пасёлак, у якім жылі, з усіх бакоў быў акружаны балотамі і лясамі, якія проста кішэлі прыроднымі дарамі. Хто не ленаваўся, у таго былі поўныя скрыні гэтага, прыродай дадзенага, дабра.

Але бульбяныя пасылкі былі галоўнымі, абавязковымі і на асобым бацькоўскім уліку.

Дарынка ў падполлі старанна адбірала бульбу для сястры. Спачатку адклала ўбок самыя вялікія клубні, думаючы, што з іх Анюта там далёка, куды заехала, надзярэ дранікаў (Маці ж заўсёды наказвала ёй на дзеруны набіраць буйную бульбу — яе лепш трымаць у руцэ і драць на тарцы.) Але прыйшлося тыя вялікія клубні назад высыпаць — для пасылкі патрэбны былі невялічкія, каб больш змясцілася. Сапучы, Дарынка зноў апусцілася ў падполле. Яна не разумела, як гэта можна ехаць «у капейку»? Яна ж такая маленькая! А ў вырай? Гэта ж птушкі ляцяць у той вырай, а як яе сястра паляцела, не маючы крылаў? І што гэта за мода такая з'язджаць ад бацькоў кудысьці, дзе няма нават бульбы? Чаго тады туды ехаць? А што есці? А колькі той бульбы ў маленькай скрынцы? На колькі яе хопіць? Ды тут на адзін зуб, як кажа яе старэйшы брат, калі да яго рук трапляе штосьці смачнае і патрэбна дзяліцца з іншымі. Праўда, тут жа і дзеліцца.

— Паперлася на край свету. Чаго, якой хваробы? — бубнячы сабе пад нос, як гэта рабіла старэнькая Дарынчына бабуля Ганна, дзяўчынка падняла наверх кошык з роўненькай, «сярэдняй» бульбай.

— Ну во, такая як трэба! Малайчына! Што ты там бубніш? Падымі рукі, — бацька нагнуўся і пад рукі выхапіў наверх з падполля дачку, паставіў яе каля стала, закрыў-апусціў на месца дзве дошкі (адну з вечкам), якія служылі накрыўкай хатняга пограба. Разам з маці яна пачала ўкладваць у пасылку клубні. Каб бульбіны не стукаліся адна аб адну, не шургацелі ў той скрынцы, кожную абгортвалі кавалкамі старых газет. Падаючы маці клубні, малая думала сваё.

Дарынцы было каля шасці гадочкаў, і куды ёй тады, маляўцы, было ведаць і разумець: і пра «вырай», і пра «ў капейку», і пра моду, а дакладней кажучы час, калі моладзь ехала з маленькіх сёл, пасёлкаў, гарадоў на новабудоўлі, на цаліну. Па сваю долю, па шчасце. Сама яна не збіралася нікуды ад бацькоў ехаць, ёй было і тут добра.

Сястра ж Дарынкі, Анюта, на Данбасе апынулася ў невялікім гарадку, які з усіх бакоў быў акружаны агромністымі гарамі-тэрыконамі выпрацаванай вугальнай пароды. Гэта быў шахцёрскі край і панавалі тут яго вялікасць — Вугаль і яго здабытчык — Шахцёр. Панавалі ў тым сэнсе, што былі яны тут ва ўсім на першым месцы. Усё, што было ў тым гарадку, як і ў дзясятка іншых, падобных гэтаму, круцілася-вярцелася вакол шахтаў — яны давалі велічэзнай дзяржаве адборны вугаль.

Але тая зямелька, такая багатая на «чорнае золата», была зусім непрыдатнай для вырошчвання іншага падземнага скарбу — бульбы. У іх гарадку, які якраз размяшчаўся-раскінуўся на велічэзных запасах-пластах «антрацыту» — самага лепшага па якасці каменнага вугалю, бульба была на вагу золата. Шахты, тэрыконы, вугальная пылота. Яна была паўсюдна і называлася тут «штыбам». Якая ж бульба ці іншая гародніна будзе расці на спрасаваным штыбе? Так што ў крамах і на кірмашы ўсё было прывазное, а значыць, дарагое. На маленькі заробак вучаніцы майстра-аддзелачніка сталярнага цэха не вельмі разгонішся. А яшчэ ж кут нейкі аплачваць патрэбна было.

Пасылкі з дому былі вялікай падмогай. Асабліва бульбяныя.

Больш за ўсё карэннай «бульбашцы» хацелася бульбы. Да яе яна звыкла дома, бо ні адзін дзень у іх хаце не абходзіўся без «барабулі». Дома бульбачка была ў першых стравах, у другіх і нават у дэсертных, якія маці гатавала ў печы і ў грубцы: у чыгунках, горшчыках, на блясе. Чаго толькі яна не ўмудралася нарабіць з яе!?

Асабліва смачнай была бульбяная каўбаса з бляхі. Начынне яе гатавалася так, як для бабкі, але бабка закладвалася ў чыгунок або горшчык, а тут, надзёртая і запраўленая смажанкай, бульба залівалася-запіхвалася ў свіныя кішкі і потым ужо запякалася ў печы. Смак быў — не перадаць! Незвычайны! Ён запомніўся на ўсё жыццё.

Як даўно гэта было...

Паміраючы, бацькі наказалі малодшаму з сыноў вярнуць «шукачоў лепшай долі» (чацвярых з пяці сваіх дзяцей, якія за прыкладам старэйшай дачкі пакінулі дамоўку і паехалі за свет вочы, у тым ліку і Дарына) дадому — у Беларусь. Малодшы, які нікуды не паехаў з бацькоўскага дому (хіба толькі для вучобы ў ВНУ адлучыўся на пяць гадкоў, ды на службу ў армію — на год), а жыў і працаваў у сваім раёне, затым — вобласці, ля бацькоў (і нават з-за іх адмовіўся ў свой час ад высокай пасады ў Мінску), вуха ў вуха выканаў бацькоўскую волю — вярнуў братоў і сясцёр да роднай зямелькі. Толькі ўжо не адных, а з дзецьмі, унукамі. А тыя рады-радзёшанькі былі гэтаму і самі, бо да таго часу ўжо не было Саюза, усё цяжэй стала дабірацца дадому, на Бацькаўшчыну, на магілы бацькоў...

Дарына Васілеўна (а для старэйшых братоў і сястры — усё тая ж маленькая Дарынка), сівенькая, як і яе старэйшая сястра, і такая ж, як яна, пенсіянерка, дапамагаючы перабіраць бульбу, якую яны разам вырасцілі на сотках пры бацькоўскай хаце, штосьці ўспомніўшы, паглядзела на старэйшую:

— Анюта, а ты памятаеш пасылкі з бульбай з дому?

— А як жа!

— А на колькі табе хапала адной?

— Дык на месяц расцягвала, эканоміла. На суп, боршч па парачцы, а дранікі ці каму (тоўчанку) толькі ў нядзелю рабіла. А як замуж выйшла, дзеці пайшлі, прыкупляць пачалі. Але купленая не такая смачная была, як з дому.

— Што ты хочаш — свая ж, родненькая, вырашчаная на ўласных латках, расцяробах, палітых потам нашых бацькоў. Яе ж ні з якой іншай не пераблытаеш, — упэўнена заявіла малодшая.

— Твая праўда, сястрычка. Аўжэ ж, свая родненькая — самая смачная, самая дарагая на свеце! — сцвярджальна заківала галавою старэйшая.

Сёстры замоўклі і яшчэ не хутка пачалі гаворку пра іншае. Кожная, адбіраючы-перабіраючы бульбу, успамінала штосьці сваё, з ёю павязанае...

Раіса ДЗЕЙКУН, г. Гомель

Фо­та Ана­то­ля КЛЕ­ШЧУ­КА

Загаловак у газеце: Пасылка

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Не трапіць у рабства анлайн. Як у краіне змагаюцца з гандлем людзьмі

Не трапіць у рабства анлайн. Як у краіне змагаюцца з гандлем людзьмі

З 2000 года ў Беларусі выяўлена 4421 злачынства, звязанае з гандлем людзьмі.

Эканоміка

Дзесяць пытанняў пра крэдыты, або Што трэба ведаць аб крэдыце, каб ён стаў сродкам рэалізацыі мэт, а не цяжарам на плячах

Дзесяць пытанняў пра крэдыты, або Што трэба ведаць аб крэдыце, каб ён стаў сродкам рэалізацыі мэт, а не цяжарам на плячах

Пра што абавязкова трэба падумаць перад тым, як браць на сябе фінансавыя абавязацельствы перад банкам?

Спорт

Замена Алімпіядзе. Беларуская лёгкаатлетычная

Замена Алімпіядзе. Беларуская лёгкаатлетычная

Беларуская федэрацыя лёгкай атлетыкі зладзіла свае гульні.