Вы тут

Беларуская опера і балет: погляд знутры


Яму 85 і ён актыўны і адкрыты для зносінаў. Нацыянальны акадэмічны Вялікі тэатр Беларусі ў гонар свайго юбілею адчыняе дзверы... галерэй і выставачных залаў, дзе прадстаўляе сваю гсіторыю і сучаснасць у іншым, незвычайным для сябе ключы. Можа, і слушна: тыя, хто ўжо з’яўляецца прыхільнікамі тэатра, не проста ведаюць пра яго, але і не прапускаюць прэм’ер ды значных падзей. Але, магчыма, нехта, хто не такі актыўны тэатрал ды наогул лічыць оперу і балет недасяжнымі, зможа зразумець: гэты тэатр — для ўсіх!


Па-першае, пра гэта сведчыць выстаўка, прысвечаная 85-гадоваму юбілею беларускага Вялікага, што працуе ў мастацкай галерэі «Універсітэт культуры». «Тэатр. Insight» дае магчымасць гледачам убачыць тэатр з іншага пункту гледжання. Тэатр — гэта не будынак, гэта артысты, творчыя людзі, якія яго ствараюць, гэта цудоўныя творы, якія гучаць са сцэны ці вярэдзяць вытанчанасцю балетных пастановак. Пра іх энергетыку сведчаць і рэчы, прадстаўленыя на выстаўцы. І нават зварот да тых пастановак, якія яшчэ таямніца. Напрыклад, прадстаўленыя эскізы да будучай пастаноўкі балета Вячаслава Кузняцова «Настасся». Такім чынам тэатр прапануе да яго далучыцца — хаця б паспрабаваць — праз абсалютна бясплатную выстаўку. Вось ён, дэмакратызм элітарнага мастацтва.

Па-другое, юбілей наогул стаў нагодай для разнастайных праектаў для гледачоў самых розных узростаў. Для сустрэч у рэгіён нашай краіны, куды выбіраюцца атрысты з канцэртамі і спектаклямі. І нават для чытачоў. Таму што працягам юбілею Вялікага стане выстаўка «З тых даўніх дзён да сённяшняга часу» ў галерэі «Лабірынт» Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі. 70 афіш раскажуць гісторыю беларускага Вялікага з моманту яго ўтварэння 25 мая 1933 года да сучаснасці.

Па-трэцяе, любіць тэатр — гэта значыць разумець, з чаго і як складалася яго мінулае. Гісторыя розных перыядаў павінна даць уяўленне пра тое, як высока ставіла дзяржава справу высокага мастацтва: яго плённае развіццё было сведчаннем пераваг новага жыцця. Таму стварэнне тэатра было дзяржаўнай задачай, якая вырашалася мэтанакіравана: спачатку быў вышэйшы оперны клас у Беларускім музычным тэхнікуме (з 1928 года), потым з’явілася Беларуская студыя оперы і балета (у 1930-м), дзе рыхтавалі кадры для будучага тэатра, якія адкрыўся ў 1933 годзе. Тады яшчэ не было ўласнага будынка. Але тэатр на Траецкай гары адкрываўся ў 1939 годзе ўжо прэм’ерай беларускай оперы Яўгена Цікоцкага «Міхась Падгорны». Афіша таго спектакля захавалася, і яе можна пабачыць. Але ўжо тады быў клопат дзяржавы пра існаванне беларускага балета: пра гэта сведчыць афіша балета «Салавей» Міхаіла Крошнера, які ўвайшоў у гісторыю як першы нацыянальны. І якія былі планы далей...

У Вялікую Айчынную вайну многія артысты тэатра пайшлі на фронт, астатнія былі эвакуіраваны ў расійскія гарады Горкі і Каўроў. Працягвалі выступаць у мясцовых тэатрах і выступалі з канцэртамі перад салдатамі, што ваявалі на перадавой.

Пасля вайны тэатр аднавіў сілы. Час, калі тэатр здабыў сабе славу на абшарах Савецкага Саюза. Стаў адным з трох тэатраў той краіны, якія маглі называцца словам «Вялікі». Чаму — сведчаць афішы таго перыяду. І пацвердзяць іншыя, часоў незалежнай краіны, што гонар здабыты нездарма: з гарадоў і краін, у якіх Вялікі тэатр Беларусі пабываў на гастролях. Цяпер «Беларускі балет» і «Беларуская опера» — гэта брэнды, за якімі стаіць праца не аднаго пакалення творчых работнікаў.

Цяпер тэатр адкрывае і ўзгадвае сваю гісторыю, як адкрывае дзверы падчас сучасных імпрэз, што сталі знакавымі ў апошнія гады, а гэта Маладзёжнагы форум опернага мастацтва краін СНД, Балтыі і Грузіі, Міжнародны конкурс спевакоў, выканаўцаў італьянскай оперы Competizione dell’opera, Мінскі міжнародны Калядны оперны форум, Мінскі міжнародны Калядны конкурс вакалістаў, «Балетнае лета ў Вялікім» і «Вечары Вялікага тэатра ў замку Радзівілаў»... А яшчэ тут ёсць практыка — у асобныя дні паказваць усім ахвотным гледачам тую частку тэатральнага жыцця, якая звычайна па-за сцэнай. Тое, што за заслонай бывае не менш цікавым, да таго ж дорыць магчымасць жывых сустрэч з любімымі артыстамі ці стваральнікамі яркіх спектакляў. І паказвае: опера і балет — гэта вельмі дэмакратычна і зразумела... Нават дзецям пакажуць яркія афішы дзіцячых пастановак. А і гэта ж важна: выхоўваць сабе гледача, выхоўваць чалавека з высокімі эстэтычнымі запытамі. Бо нічога не ўзнікае на пустым месцы.

Глеба для мастацтваў оперы і балета рыхтавалася на нашай зямлі стагоддзямі (ёсць у экспазіцыі афішы XIX стагоддзя!), можа таму ў тэатра такая ўдзячная публіка. І праблема хіба што ў тым, каб паспець набыць квіткі на папулярныя спектаклі...

Марыя АСІПЕНКА

Выбар рэдакцыі

Эканоміка

Падрыхтаваны праект новага ўказа аб аднаўляльных крыніцах энергіі

Падрыхтаваны праект новага ўказа аб аднаўляльных крыніцах энергіі

Так званая «зялёная» энергетыка ў апошнія гады развіваецца ў нашай краіне хуткімі тэмпамі.

Палітыка

Уладзімір Макей: Прыярытэту «эканамічнай дыпламатыі» патрабуе час

Уладзімір Макей: Прыярытэту «эканамічнай дыпламатыі» патрабуе час

Гэтымi днямi дыпламатычная служба Беларусi адзначае векавы юбiлей. 

Культура

Стары замак у Гродне пачалі ўпрыгожваць скульптурна-мастацкімі элементамі

Стары замак у Гродне пачалі ўпрыгожваць скульптурна-мастацкімі элементамі

У хуткім часе на ўязной арцы з'явіцца барэльеф анёла з крыламі.

Грамадства

Быць у трэндзе. На які ўрок вучні пабягуць з радасцю?

Быць у трэндзе. На які ўрок вучні пабягуць з радасцю?

Вучыць пакаленне Z — задача няпростая.