23 Верасень, нядзеля

Вы тут

Рэпартаж з вёскі Катылы Пружанскага раёна


Уся ўлада ў Катылах зараз у вясны. Аблітыя белым квеценем слівы і вішні, здаецца, ніколечкі не горшыя за знакамітую японскую сакуру. Заліваюцца вясновым спевам птушкі. І толькі звычайных вясковых гукаў для гэтай пары малавата. Не чуваць галасоў свойскай жывёлы. У гэтай вёсачцы, што захавалася паміж лясамі, засталося пяць сталых жыхароў. Іншыя падцягнуцца ў пару летніх водпускаў ды канікул.


Жаночая гісторыя

Гаспадары аднаго з утульных дагледжаных дамоў завіхаліся на агародзе. Вера Данілаўна і Аляксандр Мікалаевіч аказаліся рады пагаварыць. Не так часта ў іх бываюць госці, толькі дзеці па выхадных прыязджаюць. Вера Катыла — цёзка па прозвішчы сваёй вёскі — не карэнная жыхарка, яна прыйшла ў дом да мужа пасля вяселля ў 1961 годзе. «Была вялікая вёска, — згадвае жанчына, — свая брыгада калгасная, ферма побач, многія там працавалі. А ў кожнага на падворак вечарам з пашы вярталася па дзве-тры каровы, свіней гадавалі, птаства. Людзі руплівыя, стараліся капейку з падсобнай гаспадаркі мець».

— Мы з мужам таксама працавалі ў калгасе, сваю добрую гаспадарку мелі, гадавалі дваіх дзяцей. Так пражылі 17 гадоў, але потым ён трагічна загінуў. Засталася з дзецьмі-школьнікамі і пажылой свякроўю. Дзяцей старалася вывучыць. Хоць мне некаторыя раілі не адпускаць у горад, маўляў, гаспадарка ўласная пойдзе пад адхон. Я не слухала, разважала па-свойму, бо сваю маці некалі паслухала — засталася без спецыяльнасці. Сына пасля васьмі класаў адправіла ў Пружаны ў тэхнікум, потым такім жа чынам вывучыла дачку. Думаю, што дзеці мне цяпер удзячныя. Яны заўсёды мелі добрую работу, карыстаюцца павагай у калектывах, не лайдакі, адным словам. Атрыманыя спецыяльнасці дапамаглі тую працу займець, — працягвае наша гераіня. — А да мяне ўвесь час сваталіся мужчыны з наваколля. Але кожны хацеў забраць да сябе, адзін нават з Камянца прыязджаў. Ды я разважала так: нікуды не пайду са свайго дому. Калі жыццё новае сямейнае не складзецца, хто ты там? А ў сваёй хаце я заўсёды гаспадыня, нават калі прымак прыйдзе. Так і казала кожнаму патэнцыйнаму кавалеру. Пасля чаго ў іх энтузіязму ўбаўлялася і яны з'язджалі.

Прайшло некалькі гадоў, пахавала Вера Данілаўна свякроўку, дзеці падраслі... Неяк да суседкі прыехаў капаць бульбу далёкі сваяк з Віцебскай вобласці. Па-суседску і пазнаёміліся. Адным словам, застаўся ён тут... Так яны з Аляксандрам Мікалаевічам ужо 36 гадоў разам. Ён уладкаваўся на работу трактарыстам, працаваў шмат гадоў ў калгасе, тут і на пенсію выйшаў.

— О, як выйшаў на пенсію, я нібы замуж выйшла...

— А што, хіба было дрэнна, калі працаваў? — перапыняю аповед маёй суразмоўніцы.

— Ведаеце, што такое трактарыст на вёсцы? Гэта вечныя просьбы аб дапамозе. Таму заараць, гэтаму забаранаваць, бульбу пасадзіць, выкапаць. Усе разлічваюцца бутэлькай. Калі не самога клічуць, то сябрукоў, а яны дзеляцца адзін з адным. Гэтыя яго таварышы, ахвотнікі да выпіўкі, так мне ўеліся ў косці, каб вы ведалі. І я не змоўчвала, задавала часам перцу свайму чалавеку. Карацей, усякага было, а як на пенсію выйшаў — мір і спакой у доме ўсталяваліся. Разам па хатняй гаспадарцы ўпраўляемся, разам агарод даглядаем, — паказвае на свае градкі гаспадыня. — Людзей у нас, бачыце, амаль не засталося. Летам дачнікі прыязджаюць.

Выпадковы сусед

Некалькі гадоў назад па суседстве купілі дом. Аказалася, жанчына з горада хацела такім чынам уратаваць сына ад наркатычнай і алкагольнай залежнасці. Тут ужо гаспадар расказвае:

— І першапачаткова, здавалася, за розум узяўся. В'етнамскіх свінак пачаў разводзіць, працаваў ад зары да зары. Харошы хлопец, добрая душа. Мог і суседзям дапамагчы, толькі папрасі. Але нядоўга пратрымаўся. Як зап'е, тыя свінні пішчаць галодныя. Мы іх, бывала, кармілі, бо шкада, жывёліна жывая пакутуе. Потым ён і ў манастыр падаваўся працаваць, і адтуль яго папрасілі. Нічога не выйшла з задумкі маці аб рэабілітацыі на прыродзе і ўласнай гаспадарцы. З'ехаў зноў у горад.

— Вось якое гора для людзей гэтыя п'янка ды наркотыкі, на свае вочы бачылі, не дай бог нікому, — уздыхае Вера Данілаўна.

Скіт і ваколіца

А ў манастыры, які згадалі гаспадары, многім дапамагаюць. Крыху больш за дзесяць гадоў таму жыццё ваколіцы перамянілася. Побач з хутарам Вяжное, літаральна за некалькі кіламетраў ад Катылоў, з'явіўся скіт Свята-Раства-Багародзіцкага жаночага праваслаўнага манастыра, які размяшчаецца ў Брэсцкай крэпасці. Для развіцця манастырскай гаспадаркі спатрэбілася зямля, а ў горадзе, тым больш на тэрыторыі такога аб'екта, надзел атрымаць, зразумела, немагчыма. Таму лагічна, што другая частка манастыра перамясцілася на край Белавежскай пушчы, на хутар, вядомы ў наваколлі крыніцай з гаючай вадой і Свята-Мікалаеўскай царквой, помнікам драўлянага дойлідства ХVІІІ стагоддзя. Тут зараз вядзецца маштабнае будаўніцтва, кажуць, што гэты скіт абяцае стаць самым вялікім у Беларусі. І адметны ён не толькі будоўляй, але і клопатам пра жыхароў акругі.

Вера Данілаўна расказвае, што адну састарэлую жыхарку гэтых мясцін насельніцы скіта дагледзелі да смерці. Старая дажывала свой век у цяпле і чысціні, адчуваючы дабрыню навакольных і пастаянны клопат. Вось і яны аддаюць частку сваіх сотак скіту, а скіт у знак удзячнасці дапамагае і пасадзіць бульбу, і выкапаць. «Цяпер у нас манастыр замест калгаса, — заўважае Аляксандр Мікалаевіч. — Калгас наш былы далучылі да іншага, за дзясяткі кіламетраў, а па-сутнасці выйшла, што скасавалі. Дык вось, манастыр сваім трактарам дапамагае нам бульбу і пасадзіць, і выкапаць».

Ваенная трагедыя

— Добрыя, чулыя сёстры пасяліліся ў скіце, — працягвае Вера Данілаўна. — Неяк распытвалі мяне пра тое, што было ў ваенныя гады. Я не тутэйшая, з суседняга раёна, 1942 года нараджэння... А вось пра гора нашай сям'і ведаю ад свекрыві. У самым пачатку вайны немцы наступалі, нейкая часць праходзіла па дарозе акурат каля нашай хаты. І трэба ж было такому здарыцца, што ў тую хвіліну майму 30-гадоваму свёкру закарцела ўзяць касу ў рукі, хацеў, відаць, сена пакасіць. А косы ў яго былі дагледжаныя, а дзень сонечны. Лязо мільганула-зазіхацела на сонцы, а немец, відаць, прыняў той сонечны зайчык за зброю, можа, за прыцэл, ды выпусціў аўтаматную чаргу. І свёкар, і яго сястра-дзяўчына ўпалі мёртвымі, а сын яго сямігадовы, мой муж, значыць, атрымаў кулю ў нагу. І маёй свекрыві, маладой жанчыне, трэба было дваіх хаваць, а сына ратаваць, везці недзе, шукаць дактароў. Вось такое гэта гора — вайна, дзе загінуць можна выпадкова, як той пясчынцы...

Вера Данілаўна паказвае тое месца, дзе знайшлі сваю смерць маладыя брат з сястрою, гэта літаральна за дзесяць метраў ад сцяны хаты. Крыху воддаль растуць маладыя садовыя дрэўцы, павылазілі шматгадовыя кветкі. «Люблю ў зямлі корпацца, — кажа гаспадыня. — Як толькі вясна наступае, бяруся за грады, а зямля мяне лечыць».

Святлана ЯСКЕВІЧ

Дадаць каментар

Выбар рэдакцыі

Грамадства

75 год таму пачалося вызваленне Беларусі

75 год таму пачалося вызваленне Беларусі

23 верасня 1943 года, савецкімі войскамі быў вызвалены ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў першы населены пункт Беларусі — раённы цэнтр Камарын.

Грамадства

Каму і чым дапаможа ТЦСАН

Каму і чым дапаможа ТЦСАН

Ад дапамогі дома пажылым і да стварэння крызісных пакояў для ахвяр хатняга гвалту.

Грамадства

Маштабныя вучэнні прайшлі ў краіне

Маштабныя вучэнні прайшлі ў краіне

Актыўная фаза камандна-штабнога вучэння Узброеных Сіл прайшла ў Беларусі ў верасні.