Вы тут

Праслаўляючы родны куток


У адным зборніку кароткіх краязнаўчых нарысаў знайшлося месца біяграфіям ажно 63 ураджэнцаў Бялыніцкага раёна Магілёўскай вобласці. Днямі пабачыла свет кніга Міхася Карпечанкі «Імёны ў кантэксце эпох: Асобы Бялыніччыны» (Мінск: Выд. В. Хурсік, 2018).

Ва ўступным слове да кнігі вядомага бялыніцкага журналіста і краязнаўцы, пісьменніка, драматурга М. Карпечанкі «Імёны ў граніце» намеснік старшыні Магілёўскага абласнога выканаўчага камітэта Андрэй Кунцэвіч піша наступнае: «З вялікай колькасці людзей вядомымі, прызнанымі становяцца адзінкі, дзясяткі, сотні. Тыя, хто пакідае выключна яркі след на кантэкставым полі сваёй эпохі. Яны не толькі здолелі дакладна адчуць запатрабаванні, выклікі і ўплывы часу, у якім жылі і тварылі (часу, як і заўсёды, няпростага, непрадказальнага, нярэдка — драматычнага, трагічнага), але і адрэагавалі на гэта выбітнымі ідэямі, выдатнымі здабыткамі, вынаходніцтвамі, найсучаснейшымі тэхналогіямі, фундаментальнымі навуковымі адкрыццямі... Зробленае імі заўсёды абавязкова перасягае фізічны перыяд іх жыцця, становіцца годнай спадчынай, духоўным і матэрыяльным, тэарэтычным, урэшце, падмуркам для многіх наступных пакаленняў».

Хто ж праславіў Бялыніцкі край — усяго толькі адзін са 118 сельскіх раёнаў нашай краіны? Пра каго з малавядомых дагэтуль землякоў расказвае пісьменнік і краязнаўца Міхась Карпечанка? Напрыклад, пра вынаходніка і канструктара Рыгора Аксельрода з мястэчка Галоўчын (нарадзіўся ў 1900 годзе). Цікавым падаецца такі факт: у гады Вялікай Айчыннай вайны Рыгор Сямёнавіч сканструяваў штамп, які зрабіў сапраўдную рэвалюцыю ў метадах вытворчасці найважнейшых дэталяў для ваеннай тэхнікі, узбраення і дазволіў павялічыць прадукцыйнасць працы ў 150 (!) разоў. Расказваецца ў кнізе і пра контрадмірала Юрыя Арахоўскага, военачальнікаў, генералаў Міхаіла Ланда, Анатоля Лапо, Еўдакіма Магілеўчыка, Яфіма Марчанку, Артура Усянкова, Іларыёна Фамічэнку, Івана Цімаховіча, Аляксея Цумарава, Мікалая Шаранкова, Міхаіла Юшкевіча. Можна толькі падзівіцца, з якой шчыльнасцю на кожны квадратны кіламетр Бялыніцкай зямлі нараджаліся гэтыя яркія асобы. За лёсам кожнай з іх — багатая гісторыя Савецкай краіны, Беларусі, шматаблічныя ваенныя падзеі, подзвігі, трагічныя драмы, час сталінскіх рэпрэсій. З цікавасцю чытаюцца расповеды пра Іларыёна Фамічэнку (нарадзіўся ў 1898 годзе ў Замачуллі) і Міхаіла Ланду (нарадзіўся ў 1890 годзе ў Бялынічах), якія ў розныя гады ўзначальвалі рэдакцыйны калектыў галоўнай ваеннай газеты Савецкага Саюза — «Красной звезды». Між іншым, нашага земляка можна лічыць адной з ключавых фігур у будаўніцтве Чырвонай Арміі падчас грамадзянскай вайны: М. Ланда з’яўляўся членам Рэўваенсавета СССР. Пасля быў начальнікам палітупраўлення Беларускай і Сібірскай ваенных акруг. У 1938 годзе армейскага камісара 2 рангу М. Ланду расстралялі на маскоўскім палігоне «Камунарка».

Край вучоных, пісьменнікаў, акцёраў, мастакоў, гаспадарчых і дзяржаўных дзеячаў, руплівых працаўнікоў — такой паўстае Бялыніччына праз персаніфікаваныя нарысы, эсэ Міхася Карпечанкі. Кнігу «Імёны ў кантэксце эпохі» можна смела залічваць у літаратуру для дадатковага азнаямлення школьнікамі і Бялыніцкага раёна, і Магілёўскай вобласці пры вывучэнні гісторыі Беларусі. Выдатна, што выданне такога кшталту з’явілася ў Год малой радзімы. Тыраж, праўда, не дужа і вялікі — 200 экзэмпляраў. Магчыма, гісторыка-асветніцкі праект дасведчанага даследчыка мінуўшчыны, уважлівага да біяграфіі сваёй роднай старонкі краязнаўцы стане прыкладам для руплівасці іншых пісьменнікаў, публіцыстаў, якія цікавяцца гісторыяй, лічаць яе важным складнікам у выхаванні падлеткаў, моладзі. Бялыніччына, дзякуючы публіцыстычнай працы М. Карпечанкі, паўстае ўнікальным культурным, асветніцкім гняздом Магілёўшчыны, прыцягвае да сябе, нагадвае пра тое, што маршруты памяці — як віртуальныя, так і рэальныя, канкрэтныя, — варта выбудоўваць, пракладваць з улікам мясцін, што далі краіне, свету цікавых, яркіх асоб.

Мікола БЕРЛЕЖ

Дадаць каментар

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Сотні тысяч юных беларусаў атрымаюць пуцёўкі на аздараўленне

Сотні тысяч юных беларусаў атрымаюць пуцёўкі на аздараўленне

Самыя яркія ўспаміны дзяцінства ў многіх — паездкі ў дзіцячы лагер.

Грамадства

Калі адукацыя «захрасне» ва ўчарашнім дні, лічбавае грамадства не свеціць

Калі адукацыя «захрасне» ва ўчарашнім дні, лічбавае грамадства не свеціць

Лічбавая трансфармацыя — не мода і не часовая з'ява.

Грамадства

Людзей палілі ў хляве, хто выбягаў — сустракалі агнём

Людзей палілі ў хляве, хто выбягаў — сустракалі агнём

Гэтымі днямі споўнілася 75 гадоў, як знішчылі жыхароў вёсак Любель-Поль і суседняй Вулькі Гарадзішчанскай. 

Эканоміка

Выбіраем недарагі і даступны крэдыт на жыллё

Выбіраем недарагі і даступны крэдыт на жыллё

Правілы гульні ў крэдыты змяніў Нацыянальны банк краіны.