Вы тут

Усё вартае робіцца класікай


Усё вартае робіцца класікай

Сёлета споўнілася 10 гадоў, як у леп­шы свет пайшоў Ягор Летаў. Таленавіты паэт, музыка, мастак, які пакінуў значны адбітак у культуры не толькі Расіі, але і ўсёй постсавецкай прасторы.

19 лютага сайты, парталы, газеты, часопісы ўзяліся хорам, бы па каман- дзе, згадваць Ягора. Нягледзячы на тое, што «покойник этого ужасно не любил», цытуючы Маякоўскага. А ў кінатэатрах прайшоў фільм «Сияние обрушится вниз» — апошні канцэрт «Граждан­ской обороны», выпадкова запісаны незадоўга да смерці Летава.

«Абарона» — гурт сапраўды ле­гендарны, які і сёння не страчвае папулярнасці, хаця і спыніў сваё існаванне пасля смерці нязменнага лідара і заснавальніка. Былыя ўдзельнікі заняліся сольнымі праектамі, але час ад часу яны яшчэ аб’ядноўваюцца ў ка­манду (праект «Камунізм»). Удава Лета­ва займаецца публікацыяй яго архіваў ды стварэннем фільмаў. «Сияние обру­шится вниз» — гэта ўжо другая стужка, якая з’явілася дзякуючы яе дбанням.Першая пад назвай «Здорово и вечно», што адсылае да вя­домай песні гурта, пабачыла свет у 2014 годзе і мела вялікі поспех. Яе здымалі адмыслова да 30–годдзя «Гражданской обороны».

Канешне ж, як даўні аматар і Ягоравай творчасці, і творчасці іншых удзельнікаў гурта, я не мог не пайсці на прэм’еру. За сваё жыццё я так ні разу і не трапіў на мінскія канцэрты калектыву, хаця яны і праходзілі ў нас з пэўнай перыядычнасцю. То не было грошай, то не было часу, то не было настрою. Адны суцэльныя адгаворкі. Ці шкадую я аб гэтым? Хутчэй за ўсё, не — бо галоўнае, што застала­ся творчасць: запісы, малюнкі, вершы. Як ні дзіўна, Летава я пачаў слухаць падлеткам, калі вучыўся ў старэйшай школе, а разумець стаў толькі цяпер, калі мне ўжо стукнула 30 гадоў.

Па-сутнасці, усё, што зрабіў Ягор, — гэта цэлы пласт самабытнай культуры. Часам «Абарону» параўноўваюць з гаражнымі заходнімі гуртамі 1960—1970 гадоў, але такое адчуванне, што Ягор, седзячы ў родным Омску, пасярод за­снежанай Сібіры, вынайшаў сам фірмовае абаронаўскае» гучанне, якое нельга пераблытаць. А ўжо потым, калі па­чалася перабудова і ў СССР прыйшла галоснасць, цесна пазнаёміўся з гаражным рокам. У любым выпадку, ён быў вялікім аматарам такой музыкі, збіраў рэдкія пласцінкі, ведаў гурты, назвы якіх мала каму што скажуць і сёння. Ён добра разбіраўся ў тым, чым займаўся.

У школьныя гады ў гэтым гурце мяне вабіла энергеты­ка, максімалізм і эстэтыка неўтаймаванай маладосці. Цяпер жа цікавяць іншыя аспекты: ва ўсім, што рабіў Ягор і яго та­варышы, поўна наўпроставых адсылак да шэдэўраў сусвет­най культуры. Найперш літаратуры, музыкі ды мастацтва. Гэтыя спасылкі можна пабачыць на вокладках альбомаў, пачуць у песнях, прачытаць у вершах. Відаць, менавіта гэ­тая акалічнасць плюс моцны талент творцы фарміруюць такую разнастайнасць: «Абарону» можна слухаць пад любы настрой і ў любым узросце. А такое рэдка здараецца з гуртамі: звычайна вырастаеш — і твае куміры юнацтва за­стаюцца недзе там, у цені мінулага. Але гэта не пра Ягора.

Дзіўным чынам аказалася, што Ягор Летаў і таварышы — людзі вельмі адукаваныя, начытаныя, разумныя. Перагля­даючы старыя відэа, бачыш, наколькі шырокі іх кругагляд, як цікава і нетрывіяльна яны адказваюць на пытанні, як дакладна могуць сфармуляваць думку. Складваецца такое ўражанне, што Ягор не асабліва любіў гастраляваць, больш працаваў дома над новымі і старымі запісамі ды чытаў кнігі. Кажуць, што калі ён вяртаўся з Масквы, то заўжды прывозіў з сабою стос кніг.

Квіткі на фільм я набыў загаддзя. І недарма. На ўсе тры сеансы іх імгненна раскупілі. Калі ішоў з ся­брам да кінатэатра, думаў: «Што ж я сёння ўбачу?» Адчуванні былі дзіўныя: бы нехта ўзяў ды наўпрост адматаў 15 гадоў майго жыцця. Доб- ра памятаю іх канцэрт у маі 2003 года ў Мінску, на які мы так і не трапілі — я і мая дзяўчына. Ля ўвахода было шмат людзей, не прабіцца, усе вясёлыя, радасная атмасфера. І вось цяпер ля «Ра­кеты» я бачыў прыкладна тое ж — нібы нічога і не змянілася. А мы ішлі не на фільм, а на жывы канцэрт.

Публіка ў зале была абсалютна розная, што рэдка бывае на канцэртах гуртоў з такім рэна­мэ: салідныя дзядзькі, якім 15 гадоў было недзе ў канцы 1980-х; трыццацігадовыя, якія пазнаёміліся з творчасцю Ягора ў пачатку нулявых; зусім зялё­ная моладзь, якая, хутчэй за ўсё, і жывога Летава не заспела.

Ужо з першых акордаў стала зразумела, што гэта не шараговы кінапрагляд. Мы і сапраўды прыйшлі на самы сапраўдны жывы канцэрт ле­гендарнага панк-гурта, які некалі скарыў сваімі песнямі ўвесь Саюз. Адзінае, што нас падзяляла, — экран. Але было такое адчуванне, што яшчэ хвіліна — і музыкі выйдуць да нас. Проста невера­годны эфект прысутнасці. А ў кадры ўсяго толькі чатыры чалавекі з інструментамі.

У адрозненне ад звыклых абаронаўскіх запісаў, і гук, і відэарад былі вельмі якасныя. Бачна, што спецыялісты добра папрацавалі над матэрыя­лам дзесяцігадовай даўніны. І, як гэта ні дзіўна, Ягору такі падыход наўрад ці спадабаўся б. Як і тое, што з яго цяпер спрабуюць зляпіць са­мага сапраўднага рок-ідала. А гэта ён, канешне ж, успрыняў бы выключна як канфармізм. Акурат тое, супраць чаго ён змагаўся цягам усяго жыцця, свядома абіраючы шлях рок-падполля. Распусціць гурт у момант найвышэйшага піку яго славы ды сысці ў горы замест таго, каб касіць бабло — на такі крок мог адважыцца толькі вельмі смелы і мужны чалавек. Але ж трэба разумець, што і пра­цэс «бранзавення» незваротны…

У той самы вечар у Омску па тэлебачанні паказалі запіс яшчэ аднаго канцэрта, які адбыўся крыху раней. Я паглядзеў яго праз некалькі дзён у сеціве. «Сімфаабарона» — так быў названы вы­ступ Омскага сімфанічнага аркестра, прысвеча­ны памяці знакамітага земляка. Невялікі, усяго на шэсць песень, але якіх: «Все идет по плану», «Родина», «Про Мишутку», «Про дурачка», «Мертвые», «Без меня».

Паміж песнямі ўставілі развагі музыкаў і ды­рыжора пра музыку і лірыку Летава. Аказала­ся, што з творчасцю яны знаёмыя добра, хоць і не з’яўляюцца фанатамі. Натуральна, што нічога дзіўнага ў тым няма. Але, нягледзячы на гэта, у іх атрымалася даволі няблага перайграць вядомыя хіты, якія займелі вельмі арыгінальнае гучанне.

Апошняя песня «Без меня» найбольш прабірае. Нейкі аксюмаран, улічваючы, што яна з альбома «Долгая счастливая жизнь» 2004 года. Гучыць, як запавет. Нібы Летаў ужо тады пачаў па­вольна развітвацца з намі, паралельна спрабуючы ўявіць сабе свет, дзе яго ўжо не будзе:

На рассвете — без меня,
На кассете — без меня,
Без меня — за дверь, без меня — домой
Без меня — теперь, без меня —
Анекдот с бородой навсегда.

«Мяне няма, але свет не перавярнуўся, нічога не змянілася, жыццё працягваецца», — такая дум­ка ў гэтай песні. Можа, так і ёсць, але адно даклад­на неаспрэчна: Ягор Летаў і яго «Гражданская Обо­рона» — гэта не проста панк, гэта нават болей за рок. Прайшло дастаткова часу пасля яго смерці, каб пераканацца ў гэтым. І няма нічога дзіўнага, што цяпер летаўскія песні граюць сімфанічныя аркестры: усё вартае рана ці позна робіцца класікай.

Канстанцін КАСЯК

 

Дадаць каментар

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Вынікі на ЦТ ацэньваліся па дзвюх методыках

Вынікі на ЦТ ацэньваліся па дзвюх методыках

Але сертыфікаты абітурыенты атрымалі з баламі па ранейшай сістэме падлікаў.

Грамадства

Дызайнерка з Оршы зладзіла вяселле з беларускім каларытам

Дызайнерка з Оршы зладзіла вяселле з беларускім каларытам

Ідэя зладзіць свята ў беларускім стылі належыць яе выбранніку Аляксею Валадзько.

Прэзідэнт

Чаму буксуе «аршанская мадэль»?

Чаму буксуе «аршанская мадэль»?

Вынікі рэзананснай камандзіроўкі Прэзідэнта ў Аршанскі раён падвялі на спецыяльнай нарадзе — не абышлося без адставак.

Грамадства

Якія патрабаванні прад'яўляюцца да новых падручнікаў?

Якія патрабаванні прад'яўляюцца да новых падручнікаў?

У наступным навучальным годзе ў беларускіх школах будуць выкарыстоўвацца 44 новыя вучэбныя дапаможнікі.