Вы тут

Сёння 70 год адзначае лаўрэат Нобелеўскай прэміі Святлана Алексіевіч


Лепшы падарунак для пісьменніка – калі гавораць пра яго творы. Што журналісты газеты "ЛіМ" і зрабілі, звярнуўшыся да людзей, якія маюць самае непасрэднае дачыненне да літаратуры.


Іван САВЕРЧАНКА, дырэктар Інстытута літаратуразнаўства імя Янкі Купалы НАН Беларусі, доктар філалагічных навук, прафесар:

— Святлана Алексіевіч — выдатная пісьменніца, майстар дакументалістыкі. У яе асобе ўдала спалучаецца талент журналіста, філосафа і пісьменніка-празаіка. Яна спрабуе разгадаць прыроду чалавечай душы, матывы паводзінаў і ўчынкі людзей у экстрэмальных сітуацыях.

Найбольш значная ў яе творчасці, на маю думку, — дакументальная аповесць «У вайны не жаночы твар». Пісьменніца раскрыла жудасныя праявы вайны, паказала, што гэтая трагедыя бязлітасна знішчае жыццё і ламае чалавечыя лёсы.


Мікола МЯТЛІЦКІ, паэт, перакладчык:

— З усіх твораў Святланы Алексіевіч мне найбліжэй «Чарнобыльская малітва». Гэта і мая вёска, якая апынулася ў сумна вядомай зоне адчужэння, адзываецца праз далечы мёртвага часу галасамі людзей, спакутаваных на дарозе неабачлівага, ахвярнага тэхнічнага прагрэсу. Гэта і боль маіх вяскоўцаў, пачуты ва ўсім свеце і так спачувальна прыняты.

Не гасне спадзяванне, што жорсткасць і бесчалавечнасць у свеце — гэта ўсяго толькі напластаванне крыважэрнай і бруднай палітыкі, верхні заледзянелы слой, пад якім віруе сапраўдная гуманная стыхія жыцця. І робіцца ўсцешней ад гэтага разумення.

З мудрым юбілеем, Святлана Аляксандраўна!

Новых кніг і больш шчодрай любові да роднай беларускай зямлі і яе народа!


Віктар ШНІП, галоўны рэдактар выдавецтва «Мастацкая літаратура»:

— «Час second-hand. Канец чырвонага чалавека» — на маю думку, найбольш значны твор Святланы Алексіевіч. У ім увасобіўся ўвесь творчы досвед пісьменніцы. Яго варта прачытаць усім. Бачыў, як за гэтай кнігай стаяла ў некалькі соцень чалавек чарга — з’ява на сёння фантастычная. Калі людзі імкнуцца прачытаць пэўную кнігу, і ты не мусіш быць убаку. Як пісьменнік, яна расла ад кнігі да кнігі, як майстар, прыслухоўвалася і прыслухоўваецца да чытацкага дыхання. Таму з нецярпеннем чакаю новую кнігу С. Алексіевіч пра каханне. Як ніхто, пісьменніца ведае свет, дзе мы жывём. Многія пісьменнікі ведаюць яго з твораў іншых пісьменнікаў, тэлесерыялаў, а яна — з жывых размоў з людзьмі, з якімі сустракаецца вочы ў вочы, душа ў душу; з паездак па свеце. Усё, пра што піша Святлана Аляксандраўна, прапускае праз сябе, праз сваю душу і сэрца. Яна піша з любоўю да чалавека, да зямлі, на якой жыве. У творах пісьменніцы паказаны наш рэальны жорсткі свет. І кожная яе кніга — гэта шчыт супраць зла і несправядлівасці.


Вячаслаў РАГОЙША, доктар філалагічных навук, прафесар:

— Вітаю Святлану Алексіевіч з юбілеем. І ганаруся тым, што яна ў нас ёсць, што яна скончыла і мой таксама родны БДУ (крыху зайздросна, праўда, што журфак, а не філфак), што яна не толькі Пісьменнік, але і Грамадзянін, Філосаф, Чалавек (усё з вялікай літары). Гэтымі днямі перачытваю «Час second-hand. Канец чырвонага чалавека» (у перакладзе на беларускую мову В. Стралко і Ц. Чарнякевіча). Сярод персанажаў бачу і сябе. І я быў, а ў многім і застаўся «чырвоным чалавекам». Дарэчы, як і аўтар кнігі (яна ў гэтым не баіцца прызнацца). Мы — людзі аднаго пакалення, адной краіны. Галоўнае, што Святлана Алексіевіч разумна, мудра, таленавіта адбельвае гэтага чалавека. І мяне таксама. Дзякуй ёй за гэта!


Мікола ТРУС, літаратуразнаўца, кандыдат філалагічных навук, дацэнт:

— «Мая» Алексіевіч неўпрыкмет і ненавязліва, але вельмі дзейсна суправаджала мяне на важных этапах уласнага жыццёвага сталення, выпрацоўкі поглядаў на зменлівы свет і грамадства, дзе вельмі хутка пачалі хістацца, здавалася б, непарушныя культы і кульцікі, а мармур і бронза міфалагізаванай гістарычнай свядомасці ішлі мноствам заўважных — не схаваць — расколін.

Сярод многіх кніг пра вайну мяне, падлетка, як і многіх хлапчукоў, вабілі батальныя сцэны, зброя, подзвігі і моцныя характары. Кніга «Апошнія сведкі» заўважна выбівалася сярод прачытанага і, відаць, з гэтай прычыны добра зафіксавалася ў маёй свядомасці. Успаміны малечы, прадстаўленыя ў выданні, перагукаліся з памяццю маіх бацькоў, чыё дзяцінства таксама прыпала на час вайны. Я натрапіў на кнігу, у якой не было аніякай літаратуршчыны і пафасу — толькі памяць і боль, расказаныя будзённа, і ад гэтага яшчэ больш запамінальная і моцная па эмацыянальным уздзеянні.

Кніга «Цынкавыя хлопчыкі» вярэдзіла і працягвае вярэдзіць душы цэлага пакалення маладых людзей, якія прайшлі праз Афганістан або маглі там апынуцца. Памятаю рамантычныя памкненні нас, старшакласнікаў, падагрэтыя штатнымі агітатарамі: там загартоўваюцца мужчынскія характары, здабываецца слава, і, нарэшце, прагматычны довад: пасля Афгана будзе магчымасць без праблем паступіць у прэстыжную маскоўскую ВНУ. Рэальнасць была іншая. А раскіданыя і схаваныя ад грамадства аскепкі праўды пра тую вайну сабраны пісьменніцай. Нядаўна, таму асабліва моцны боль успамінаў, крываточыны перажытага — сціснуты перавяззю вокладкі кнігі.

Святлана Алексіевіч — той аўтар, які рэальна рэпрэзентуе нацыянальнае пісьменства на міжнароднай арэне. Гэта істотна ўзбуйняе бачанне яе творчасці, узнятых праблем і алгарытмаў іх вырашэння. І з гэтым трэба лічыцца.

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Даведаліся аб цэнах на галоўныя восеньскія ягады, спосабах іх захоўвання і «прафесійных рызыках» пры зборы журавін

Даведаліся аб цэнах на галоўныя восеньскія ягады, спосабах іх захоўвання і «прафесійных рызыках» пры зборы журавін

У разгары сезон журавін. Менавіта цяпер самы час назапасіць гэтых ягад на доўгі перыяд халадоў і прастуд.

Грамадства

Што пісалі беларускія класікі пра самага дарагога чалавека?

Што пісалі беларускія класікі пра самага дарагога чалавека?

Янка Купала дакладна чуў беларускія калыханкі ад сваёй маці, Бянігны Іванаўны, лежачы ў калысцы ў Вязынцы.

Грамадства

Калі злодзей маўчыць, за яго «гавораць» сляды. Выкрыць злачынцу дапаможа трасалогія

Калі злодзей маўчыць, за яго «гавораць» сляды. Выкрыць злачынцу дапаможа трасалогія

Банда рабаўнікоў «трапілася» дзякуючы адбіткам спецыяльнай прылады.

Грамадства

Жыхарка вёскі Мікалаеўка Бялыніцкага раёна Ларыса Клімянок расказала пра трагедыю, якая адбылася з яе сястрой і братамі

Жыхарка вёскі Мікалаеўка Бялыніцкага раёна Ларыса Клімянок расказала пра трагедыю, якая адбылася з яе сястрой і братамі

Экспедыцыю ў Малінаўку арганізаваў навуковы супрацоўнік музея гісторыі Магілёва ветэран пошукавага руху Пётр Хаванскі.