Вы тут

Аксана Лясная: Артыст прымае і аддае эмоцыі як транслятар


У партфоліа гэтай актрысы — удзел больш чым у пяцідзесяці фільмах і тэлесерыялах, сярод якіх беларускія «Масакра» і «Ваўкі», якія некалькі гадоў таму выклікалі гарачае абмеркаванне. Яе пазнаюць гледачы ў фільмах «Спакуса», «Бумеранг», «Снайпер. Зброя помсты», «Клянёмся абараняць», «Каменская», «Правінцыялка», «Супермаркет» і інш... Але сталічныя знаўцы тэатральнага мастацтва ведаюць і любяць Аксану Лясную па пастаноўках Рускага драматычнага тэатра імя М. Горкага, дзе актрыса працуе.


— Вашым галоўным педагогам у інстытуце была народная артыстка Беларусі Зінаіда Браварская, якая прысвяціла ўсё жыццё Купалаўскаму тэатру. Чаму вучыліся ў бліскучых прафесіяналаў?

— Калі Зінаіда Іванаўна пачала з намі працаваць, ёй было больш за шэсцьдзясят. Яна была жанчына эфектная: мела выдатную постаць, хадзіла ў дзіўна прыгожых строях, на высокіх абцасах або десяцісантыметровай танкетцы. Мы, юныя дзяўчынкі, захапляліся жанчынай, якая сябе так падавала, нягледзячы на ўзрост, і хацелі на яе раўняцца. На занятках па акцёрскім майстэрстве яна паказвала, як трэба стаяць на галаве, як, робячы кульбіты, правільна групавацца, каб выглядала элегантна і па-акцёрску прыгожа. Яна ўсё гэта рабіла лёгка, гуляючы. Тады мы не ўсведамлялі, якая за гэтым стаіць грандыёзная праца над сабой, а сёння я разумею, наколькі яна была дзівосная жанчына і цудоўны педагог.

«У партнёры твая сіла», — казала яна. — «Калі сцэна не лепіцца, трэба “ўчапіцца” ў партнёра мацней, а не выпінаць сябе». Калі ты яшчэ малады акцёр, не зусім разумееш значэння гэтых слоў. Але калі з’яўляецца некаторы досвед, тады рэальна ўсведамляеш, што гэтая «вальтовая дуга», якая ўзнікае паміж акцёрамі, якраз і трымае ўвагу гледачоў. Самае галоўнае, чаму яна вучыла, — не забываць аб эмацыянальнай прыродзе прафесіі. Артыст прымае і аддае эмоцыі як транслятар. Усе яго нервовыя адчуванні павінны быць дакладна настроеныя і аголеныя, каб унутранае «я» акцёра ўключылася да таго, як ён адкрые рот.

Адным з маіх першых педагогаў быў Валянцін Руды. Наш курс набіраўся для Тэатра юнага гледача, а Валянцін Леанідавіч на той момант служыў галоўным рэжысёрам ТЮГа. Потым ён паехаў у Маскву і досыць доўга працаваў у Тэатры на Таганцы, а таксама займаўся выкладчыцкай дзейнасцю. А першае знаёмства з рэжысурай «звонку» адбылося падчас падрыхтоўкі дыпломнага спектакля «Жыццё Карыцына», які ставіў Мікалай Пінігін паводле беларускага драматурга Алены Паповай.

— Вы пачыналі ў мінскім ТЮГу. З якіх роляў?

— Пасля заканчэння тэатральнага інстытута мяне запрасілі на працу і ў ТЮГ, і ў «маладзёжку», але я абрала Тэатр юнага гледача, таму што там былі дасведчаныя, дарослыя акцёры, у якіх, я лічыла, змагу павучыцца. Сапраўды, мяне і астатніх маладых акцёраў сустрэлі вельмі добра. І цяпер я цёпла стаўлюся да гэтага тэатра.

Запомнілася праца з Ганнай Каменскай, якая ставіла спектакль «Петэр Мунк і яго каменнае сэрца» Гаўфа, у якім я выканала ролю Лізбет. Там жа я пазнаёмілася і з Мадэстам Абрамавым, які працаваў над спектаклем «Нечаканыя госці». А рэжысёрам па пластыцы ў гэтым праекце быў запрошаны Валянцін Гнеўшаў, сёння вядомы расійскі цыркавы рэжысёр і харэограф. Я была ў поўным захапленні ад працы з такім віртуозам, які ставіў у нашым спектаклі танцы і пластычныя бойкі. З ім прыехаў таксама малады танцор, які вучыў нас некаторым рухам брэйк-дансу, які ўваходзіў тады ў моду. Ён так крута гэта рабіў, а я думала: «Вось гэта жыццё вакол! Кіпіць!..» Усё толькі пачынаецца, паспявай хапаць, вучыцца... Гарбачоў, адкрыліся межы, і ў думках таксама была поўная перабудова....

Як сапраўдны малады артыст ТЮГа, я іграла цяжкага падлетка па мянушцы Жырафа з іракезам на галаве ў вельмі сацыяльным спектаклі «Уся надзея» паводле Міхаіла Рошчына і маладую гераіню ў спектаклі «Кабанчык» Віктара Розава, і самага высокага матылькамахаона ў казцы «Цалёвачка».

— Вы працавалі і з Аляксеем Баталавым?

— Не, проста была знаёмая. Падчас вучобы ў інстытуце пасябравала з курсам Аляксея Баталава: ён набіраў у Беларусі навучэнцаў для ВГІКа. Сярод іх былі Андрэй Бубашкін, Дзіма Іосіфаў. Яны мяне і пазнаёмілі з Аляксеем Уладзіміравічам. Мне здавалася, гэта нейкая касмічная асоба... Ён запрасіў сваіх студэнтаў на дачу, хлопцы паклікалі мяне. Мы размаўлялі, нешта чыталі ўголас, і я ў тым ліку. Баталаў мяне пахваліў і прапанаваў праслухацца ў Маскве. Але я не адважылася паехаць з Мінска тады, у канцы 1980-х.

— Галоўным тэатрам у вашым жыцці стаў горкаўскі...

— З ТЮГу я сышла ў дэкрэт, а праз некаторы час Барыс Луцэнка паклікаў у Рускі тэатр, куды збіраўся пераходзіць з Тэатра-студыі кінаакцёра. Некаторы час разважала, перажываючы, што ў мяне мала досведу. Але ўсё-такі рашылася, таму што не ўяўляла, што буду рабіць у Тэатры юнага гледача праз некалькі гадоў з маёй фактурай і высокім ростам: пасталею, скончацца ролі маладых дзяўчат, і што потым? Цяпер рэпертуарная палітыка ТЮГа стала шырэйшая, і сёння там прадстаўлена розная драматургія, а ў тыя гады мы часцяком ігралі па тры казкі ў дзень.

Барыс Луцэнка тады рабіў вельмі цікавыя праекты. Я даігрывала спектаклі ў Тэатры юнага гледача і адначасова ўдзельнічала ў рэпетыцыях прэм’ернага спектакля «Прасцячкі з нечаканых вастравоў», які ставіў Луцэнка ў тэатры імя Горкага. У лютым 1991 года цалкам перайшла ў Рускі тэатр. Тут я сустрэла народных артыстаў Савецкага Саюза Аляксандру Клімаву і Расціслава Янкоўскага, народнага артыста Беларусі Юрыя Сідарава. Якія імёны! Яны зрабілі цэлую эпоху ў тэатры.

Аляксандра Іванаўна і Расціслаў Іванавіч былі выдатнай парай на сцэне. У тэатры да гэтага часу памятаюць іх знакамітага «Макбета». А як яны ігралі ў спектаклі «Двое на арэлях»! Уся зала аблівалася слязьмі... Ці спектакль «На залатым возеры», дзе яны былі пажылой парай, якіх накрывае старасць. Аднойчы муж выходзіць прагуляцца вакол дома і забывае дарогу назад... Ён вельмі беражліва да яе ставіўся, нейкія асаблівыя жарты ў іх былі, добрыя кпіны адзін з аднаго. На камернай сцэне акцёры знаходзяцца вельмі блізка да гледачоў. Хацелася выскачыць, дакрануцца да іх і сказаць: «Гэта вы, такія выдатныя, побач з намі, за паўтара метра, ствараеце цуд!..»

— Што вам запомнілася з сумеснай працы з Расціславам Янкоўскім?

— Я іграла з ім досыць шмат. Ён быў заўсёды вельмі прафесійны, ведаў свой тэкст з самага пачатку рэпетыцый і хацеў, каб партнёры таксама ведалі ўсё. Мог зрабіць важныя, выразныя заўвагі, быў вельмі чулым партнёрам.

Асабліва запомніўся выдатны спектакль «Хрыстос і Антыхрыст», які паставіў Барыс Луцэнка па Меражкоўскім. Галоўныя ролі — Пятра Першага і яго сына, царэвіча Аляксея, — выканалі Расціслаў Іванавіч і Аляксей Шадзько. Я іграла прынцэсу Шарлоту, а Ганна Маланкіна — жонку Аляксея...

Цікавай была праца ў спектаклі «Ваўкі і авечкі» па Астроўскім, які паставіў у нас маскоўскі рэжысёр Аркадзь Кац. Я іграла Яўлампію, Расціслаў Іванавіч — халасцяка Лыняева. Рабіў ён гэта вельмі гарэзліва: класічны геройпалюбоўнік, прыгажун, ён не саромеўся накладваць жывот з паралона, выходзіў на сцэну гэткім непаваротнем, які ляжыць на баку і гарбату папівае. Як ён ужыўся ў гэты вобраз, як абыгрываў яго, як садзіўся, як хадзіў... Ён смакаваў усе гэтыя сцэны. А я думала: вось яна — чароўная сіла мастацтва!

У спектаклі рэжысёра Аляксандра Карпава «Метэор» у суправаджэнні «Аркестра» (заснаванага на дзвюх п’есах — «Метэор» Дзюрэнмата і «Аркестр» Ануя) Расціслаў Янкоўскі іграў пісьменніка, разбітага дэпрэсіяй старога, які спаліў свае рукапісы. Мяне ён тады ўразіў глыбокай шчырасцю, ігрой не пафаснай, сапраўднай.

— З кім з партнёраў праца запомнілася асабліва?

— Добры партнёр — чалавек, з якім ты сугучны не толькі на сцэне, але і ў жыцці, і па адчуванні прафесіі. Мая любімая партнёрка — Вольга Клебановіч, мы з ёй ігралі ў спектаклі «Васа» Горкага, «Дзядзькаў сон» паводле аднайменнай аповесці Дастаеўскага. У 1990-х у тэатры доўга ішла выдатная камедыя «Амфітрыён», зала была поўная, нягледзячы на няпростыя часы. Я выканала вострахарактарную ролю царыцы Леды. У Вольгі Міхайлаўны была вялікая і вельмі смешная роля служанкі Харыты, а яе мужа іграў Саша Суцкавер. Амфітрыёна ўвасабляў Юрый Казючыц, Юпітэра — Алег Бажанаў, які працуе цяпер у Расіі. Галоўную гераіню Алкмену іграла Ганна Маланкіна. Выдатная каманда.

Адным з самых любімых партнёраў быў Сярожа Журавель. Яго ўжо няма, але не магу з гэтай думкай змірыцца, застаецца такое адчуванне, што ён паехаў некуды на працяглыя гастролі. Мы ігралі з ім у антрэпрызных спектаклях Мікалая Пінігіна «Дакрананне», «Вячэра з дурнем», а таксама «Жанчына і яе мужчыны» рэжысёра Алега Кірэева. З яго лёгкай рукі я досыць часта гучала на радыё. Спачатку адмаўлялася, але ён угаварыў, і з таго часу на мяне пасыпалася рэклама, агучкі, потым і радыёспектаклі. Адзін з іх пра Ефрасінню Полацкую, ставіла Настасся Пташук паводле п’есы Аляксея Дударава. З радыё я працягваю супрацоўнічаць і цяпер. Зімой мы скончылі спектакль «Сёстры Дастаеўскія», які паставіў Алег Вінярскі па п’есе беларускага пісьменніка Ягора Конева. Гэта гістарычны дэтэктыў, дзеянне якога разгортваецца ў ВКЛ у XVI стагоддзі. У мяне ў гэтым праекце вельмі добрыя партнёры: Уладзімір Мішчанчук, Андрэй Душачкін, Андрэй Кавальчук, Ігар Сідорчык, Аляксандр Шароў, Кацярына Яворская, Арнольд Памазан. Запіс праходзіў у шыкоўнай, прафесійнай студыі, дзе голас гучыць выдатна. А сам спектакль ідзе па-беларуску.

— Якія з сучасных работ самыя любімыя?

— Мне падабаецца ўсё мае ролі: і маленькія, і вялікія. Люблю характэрныя ролі, люблю камедыі, якія вельмі складана ставіць. Для працы над камедыйным спектаклем неабходна мець добрае пачуццё гумару, лёгкі розум, здольны лунаць над жыццём без сур’ёзнага паглыблення, а таксама пэўны перыяд у жыцці, каб табе хацелася гэта рабіць. Камедыі трэба смакаваць.

Адзін з маіх любімых спектакляў — «Ідэальны муж», які паставіў Аркадзь Кац па п’есе Оскара Уайльда. Гэта і шэкспіраўская «Дванаццатая ноч» у пастаноўцы Сяргея Кавальчыка, дзе я выконваю ролю Алівіі, і вельмі вясёлы спектакль гэтага ж рэжысёра — «Хітрыкі Ханумы». Падабаюцца дзве камедыі паводле твораў Алега Данілава «Лэдзі на дзень» і «Чацвёртая планета» Дзмітрыя Астрахана. З задавальненнем працую ў выдатным спектаклі «Зойкіна кватэра» па п’есе Міхаіла Булгакава, які паставіў малады рэжысёр з Масквы Павел Пронін.

У тэатры сёння ёсць выдатная сусветная класіка, амерыканскія і еўрапейскія творы ХХ стагоддзя, але было б добра, каб з’яўлялася больш п’ес сучасных рускамоўных аўтараў: сучасная драматургія на альтэрнатыўных пляцоўках вельмі запатрабаваная.

— Верагодна, сучаснай тэмы ў вас шмат у кіно?

— У кіно ў мяне склалася, на жаль, пэўнае амплуа: жалезная бізнес-лэдзі, фрау, пагардлівая арыстакратка і г. д. Мабыць, кінарэжысёры выбіраюць мой твар з досыць вострымі рысамі. Але, мне здаецца, цікавей іграць адваротную гісторыю.

Адны з першых работ былі ў расійскіх серыялах: «Паскораная дапамога» і «Цёмны конік». У Аляксандра Велядзінскага, рэжысёра, які пазней зняў фільм «Географ глобус прапіў», працавала ў серыяле «Закон». Маргарыта Касымава адкрыла мяне для беларускага кіно. Запрасіла на пробы фільма «Спакуса» паводле сцэнарыя Алены Паповай, і я прайшла. Пазней з’явіліся ролі, якія мне вельмі падабаліся і запомніліся, у беларускіх фільмах «Масакра» Андрэя Кудзіненкі і «Ваўкі» Аляксандра Колбышава. Прыцягвае, калі рэжысёр разам з табой шукае на здымачнай пляцоўцы, як сцэнарый зрабіць захапляльным, каб усё было жыццёвым, каб глядач бачыў, як персанаж мяняецца на працягу спектакля або фільма, пераадольваючы перашкоды, унутраныя і знешнія, імкнучыся зрабіць наш свет лепшым. Здаецца, у гэтым сэнс, што дадзены нашай акцёрскай прафесіі.

Вольга САВІЦКАЯ

Фота з асабістага архіва Аксаны Лясной. Аўтар - Дар'я Каляда. 

 

Дадаць каментар

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Школа заўтрашняга дня. У трэндзе — медыянавыкі, гейміфікацыя і сторытэлінг

Школа заўтрашняга дня. У трэндзе — медыянавыкі, гейміфікацыя і сторытэлінг

У мінулыя выхадныя сталічны бізнес-клуб «Імагуру» ўжо другі раз прымаў на сваіх плошчах педагагічную неканферэнцыю. 

Культура

Гісторыкі спадзяюцца знайсці дакладную дату заснавання Мірскага замка

Гісторыкі спадзяюцца знайсці дакладную дату заснавання Мірскага замка

Вызначыць дакладны час з'яўлення на Беларусі вядомага абарончага збудавання дагэтуль немагчыма, хоць розных гіпотэз існуе шмат.

Грамадства

«Ніколі не губляйце мару дзяцінства!»

«Ніколі не губляйце мару дзяцінства!»

Мы з Аленай Варановіч пазнаёміліся выпадкова, на вуліцы. Адразу разгаварыліся і знайшлі агульную мову. Тады за кубкам кавы яна сказала мне важныя словы: «Ніколі не губляй мару дзяцінства».

Спорт

Уладзімір Шантаровіч: Кажуць, я — геній, і мне гэта вельмі не падабаецца

Уладзімір Шантаровіч: Кажуць, я — геній, і мне гэта вельмі не падабаецца

Як трэнер пабудаваў сістэму, якая выхоўвае алімпійскіх чэмпіёнаў.