Вы тут

На якія сацыяльныя паслугі могуць разлічваць сталыя вяскоўцы


У аддаленых вёсках краіны доля людзей старэйшага ўзросту складае 80—90 %.

У свае 87 гадоў Вера Рыгораўна засталася адна: муж памёр, дачка жыве ў Мінску, сын — у Расіі. У такім узросце жыць адной у вёсцы нялёгка, асабліва зімой: паліць печку, насіць ваду, расчышчаць дарожкі ад снегу, чакаць аўтакраму з прадуктамі — усё гэта ўжо становіцца складаным. І такіх пажылых людзей, якія пражываюць асобна ад дзяцей і сваякоў, з кожным годам становіцца ўсё больш. Але пакідаць свае родныя дамы і з'язджаць да дзяцей яны, як правіла, не хочуць. Тут родная хата, агарод, усё жыццё прайшло ў гэтых сценах, як жа іх пакінуць на схіле гадоў?


Цэнтр сацыяльнага  абслугоўвання  ў г. Ушачы.

Наогул, Беларусь з поўным правам можна назваць урбанізаванай краінай. З амаль 9,5 млн насельніцтва — 7, 41 млн чалавек жывуць у гарадах, і толькі крыху больш за 2 млн — у вёсках. Але пры гэтым кожны трэці вясковец з'яўляецца пенсіянерам. У сталым узросце чалавек часта сутыкаецца з немаччу, калі ўсё цяжэй становіцца не тое што падтрымліваць звыклы лад жыцця — часцяком нават проста перасоўвацца. Такое ўжо наша жыццё: сталыя паступова становяцца ўсё больш залежнымі ад іншых — ад сваіх блізкіх, проста навакольных, ад соцыуму ў цэлым. Асабліва ў вёсцы, дзе, як правіла, у доме няма гарачай вады і гарачых батарэй зімой і да крамы не 200 метраў, як у горадзе, а пару кіламетраў, а то і значна больш. Калі ўлічыць, што большасць вясковых пенсіянераў, як і Вера Рыгораўна, жывуць адны, становіцца зразумелым, наколькі моцна маюць патрэбу яны ў дапамозе і сацыяльных паслугах, адказнасць за аказанне якіх кладзецца на мясцовыя органы ўлады і ўстановы сацыяльнай абароны насельніцтва.

«Класіка жанру»

На якую ж сацыяльную дапамогу ад дзяржавы могуць сёння разлічваць вясковыя пенсіянеры? Спецыялісты Міністэрства працы і сацабароны тлумачаць, што ў краіне функцыянуе 146 тэрытарыяльных цэнтраў сацыяльнага абслугоўвання насельніцтва (ТЦСАН). У іх людзям аказваюць сацыяльныя паслугі, у тым ліку гаспадарча-бытавыя, пагадзіннага догляду (сядзелкі) за тымі, хто страціў здольнасць да самаабслугоўвання, паслугі цырульняў і іншыя.

Але, як адзначаюць у Мінпрацы і сацыяльнай абароны, адным з самых запатрабаваных на сённяшні дзень відаў сацыяльных паслуг з'яўляюцца сацыяльна-бытавыя паслугі дома, якія аказваюцца амаль 90 тысячам чалавек — непрацаздольным пажылым людзям і інвалідам.

У пералік гэтых паслуг уваходзіць набыццё і дастаўка прадуктаў харчавання, медыкаментаў і тавараў першай неабходнасці, дастаўка вады, дапамога ў растопцы печы, уборка жылых памяшканняў і іншае. І, дарэчы, амаль 65 % кліентаў, якія абслугоўваюцца дома — гэта сельскія жыхары.

Разам з тым заўважу, што ТЦСАН размешчаны ў райцэнтрах і абласных гарадах. А для забеспячэння даступнасці сацыяльнага абслугоўвання жыхароў вёскі арганізавана работа 1,2 тысячы сацыяльных пунктаў і 32 філіялаў цэнтраў.

Значнае распаўсюджванне ў сельскай мясцовасці атрымала аказанне паслуг праз комплексныя выязныя брыгады, якія ствараюцца рашэннямі райвыканкамаў. У склад брыгад уваходзяць спецыялісты розных службаў: арганізацый сацыяльнага абслугоўвання, аховы здароўя, прадпрыемстваў гандлю, бытавога абслугоўвання, культуры і іншых. Яны могуць аказваць разавыя паслугі па невялікай цане: рабіць апрацоўку прысядзібнага ўчастка, рамонт жылля, будынкаў, калоць дровы, рамантаваць печы, замяняць электраправодку. А яшчэ гэтыя службы арганізуюць выязныя прыёмы: сацработнікі кансультуюць жыхароў наконт жыллёвых субсідый, ільгот, дапамог, выяўляюць сем'і «групы рызыкі», ажыццяўляюць сацыяльны патранаж. Акрамя таго, сумесна з сацыяльнымі работнікамі на вёсцы выяўляюцца і абмяркоўваюцца мясцовыя праблемы.

* * *

Такая дапамога запатрабаваная ў жыхароў аддаленых вёсак, якія складаюць амаль 10 % ад агульнай колькасці сельскага насельніцтва. Наогул, у аддаленых вёсках доля людзей старэйшых узростаў складае 80—90 %. Бо, як адзначаюць спецыялісты, працэс старэння насельніцтва ў сельскай мясцовасці ідзе больш хуткімі тэмпамі, чым у горадзе...

Калі пажылому вяскоўцу становіцца ўжо складана даглядаць сябе, ён можа звярнуцца ў аддзяленне кругласутачнага знаходжання. Такія аддзяленні створаны па ўсёй краіне, усяго іх на сённяшні дзень 62. У іх можна знаходзіцца на ўмовах аплаты або частковай аплаты, у залежнасці ад сітуацыі. Паводле звестак Мінпрацы, за 1-ы квартал 2018 года паслугамі аддзяленняў скарысталіся 2,1 тыс. чалавек. А калі пажылы чалавек ужо зусім не ў стане жыць адзін, ён трапляе ў дом-інтэрнат. Адзінокія пажылыя людзі, у якіх няма працаздольных дзяцей, абавязаных па законе іх утрымліваць, могуць пасяліцца ў доме-інтэрнаце на дзяржаўным забеспячэнні. Для тых, у каго ёсць працаздольныя дзеці, магчыма прызначэнне ў дом-інтэрнат на платнай аснове.

Здымак носіць  ілюстрацыйны характар.

Што сярод навінак?

Мясцовымі органамі актыўна ўкараняюцца і новыя тэхналогіі сацыяльнай работы. Як правіла, новыя ідэі адпрацоўваюцца на пілотных праектах у раёнах і абласцях. Калі эксперымент аказваецца ўдалым, практыка прымянення той ці іншай паслугі распаўсюджваецца на ўсю краіну.

Напрыклад, «дамы зімоўкі». Гэта калі некалькі суседзяў зімой жывуць разам у адным з дамоў, і ім дапамагае сацыяльны работнік.

Адкрываюцца дамы самастойнага, сезоннага пражывання, у якіх пажылыя людзі жывуць працяглы тэрмін альбо толькі ў асенне-зімовы перыяд — самастойна арганізуюць сваё харчаванне і складваюцца на аплату камунальных паслуг. А ТЦСАН арганізуе сацыяльнае абслугоўванне сумесна пражываючых пажылых людзей.

У апошнія гады сталі з'яўляцца і «прыёмныя сем'і» для грамадзян сталага веку — яны аб'ядноўваюць пад адным дахам сям'ю і пажылога чалавека, які мае патрэбу ў дапамозе. Трапляючы ў сям'ю, пажылы чалавек атрымлівае з боку «прыёмных дзяцей» увагу і клопат, і сам аказвае ім пасільную дапамогу па доглядзе за дзецьмі і вядзенні гаспадаркі.

У 1-м квартале 2018 года, па звестках Міністэрства працы і сацыяльнай абароны, у 39 дамах самастойнага (сумеснага) пражывання знаходзіліся 193 чалавекі, у трох дамах сезоннага пражывання і ў 306 дамах зімоўкі — 645 пажылых грамадзян, а таксама налічвалася 209 «прыёмных сем'яў».

* * *

— Летась была заканадаўча зацверджана яшчэ такая новая форма сацыяльнага абслугоўвання, як замяшчальная сям'я, — кажа намеснік начальніка галоўнага ўпраўлення сацыяльнага абслугоўвання і сацыяльнай дапамогі Мінпрацы і сацыяльнай абароны Таццяна Фёдарава. — Гэта калі чалавек ці сям'я афармляе догляд за непрацаздольным грамадзянінам пры ўмове сумеснага пражывання і вядзення агульнай гаспадаркі. Пры гэтым яны не павінны быць сваякамі. Працу па стварэнні замяшчальнай сям'і праводзіць Тэрытарыяльны цэнтр сацабслугоўвання: ён знаёміць памочніка (асобу, якая аказвае сацыяльныя паслугі ў форме сацыяльнага абслугоўвання ў замяшчальнай сям'і) і паўналетняга непрацаздольнага грамадзяніна, вызначае іх псіхалагічную сумяшчальнасць, арганізуе навучанне і падрыхтоўку памочніка. У першым квартале 2018 года ў краіне было створана шэсць замяшчальных сем'яў: пяць — у Мінскай вобласці і адна сям'я — у Гомельскай вобласці.

Святлана Бусько

Фота Анатоля КЛЕШЧУКА

Загаловак у газеце: Тэрыторыя дапамогі

Выбар рэдакцыі

Культура

Як  мастак Май Данцыг ствараў свае карціны

Як мастак Май Данцыг ствараў свае карціны

Наватар, «шасцідзясятнік», ваяўнічы аптыміст — гэта ўсё пра яго.

Грамадства

Як ператварыць звычайны ўрок беларускай літаратуры ў творчую майстэрню?

Як ператварыць звычайны ўрок беларускай літаратуры ў творчую майстэрню?

Настаўнікі ўпэўнены: ці будуць вучні чытаць, у многім залежыць ад іх саміх. 

Эканоміка

Петришенко: Называть ЕАЭС экономическим союзом сегодня можно только авансом

Петришенко: Называть ЕАЭС экономическим союзом сегодня можно только авансом

Однако наша страна надеется, что это временные трудности.

Грамадства

Апублікаваны поўны тэкст Канцэпцыі інфармацыйнай бяспекі Беларусі

Апублікаваны поўны тэкст Канцэпцыі інфармацыйнай бяспекі Беларусі

Дзяржаўным органам і іншым арганізацыям даручана кіравацца палажэннямі канцэпцыі ў практычнай дзейнасці.