22 Верасень, субота

Вы тут

«Дзяўчаты, — кажа двортэр'ер: Ды майце ж вы сумленне!»


Гэта як «Ойча наш»: любоў — не прадаецца. Адзіны спосаб — купіць сабаку.

Мужчына — было наважыўся, прыйшоў на базар. «Прадаеш?» — спытаў гандляра. — «Прадаю», — адказвае той. — «А ён разумны?» — «Яшчэ і які!» — «І здаровы?» —  «Як конь...» — «А ці верны?» — «Ды сёмы раз прадаю...»

У тэму і другі дыялог. сынок просіць: «Мама, купі сабаку». — «Не!», — абрывае тая. «Ну, калі ласка, мама, купі...», — умольвае хлопчык. — «Я сказала не, значыць, не! — адмаўляе матуля, — прадай каму-небудзь іншаму».


Здымак (верхні), кажаце, зусім не пра гэта?

Колькі людзей столькі меркаванняў, конкурс на найлепшы подпіс да здымка для таго і задуманы, каб выслухаць калі не ўсе, то хоць бы асноўныя. Ну вось, напрыклад:

Ў гэтай крамцы, як здаецца,

І сабака прадаецца!

Бо цяпер жа ўсё часцей

Іх купляюць для дзяцей...

А яшчэ — замест дзяцей,

Бо з сабакамі прасцей.

Пішуць так — не пра сябе, дзякуй богу, сужэнцы Астроўскія з Мінска.

І не толькі яны: той жа дэмаграфічнай праблеме прысвяціў свае радкі спадар Віктар Сабалеўскі з Узды:

Каля крамы — шмат рэкламы,

Ёсць і цюцька-зазывала...

Абыходзяць яго мамы:

Шмат адзення, дзетак — мала.

Гэта, згадзіцеся, кідаецца ў вочы, асабліва — людзям старэйшым. «У васьмідзясятыя гады мінулага стагоддзя, — успамінае, у прыватнасці, спадар Мікалай Старых з Гомеля, — я жыў у маласямейным доме. Там было 172 аднапакаёвыя кватэры і ў кожнай — па адным, а то і па двое дзяцей. Яны былі, вядома ж, рознага ўзросту, але ў пагодныя дні амаль усе высыпалі ў двор. І тады ён нагадваў сапраўдны птушыны базар! Бацькі прыглядалі — за сваімі і суседскімі, а дзеці бегалі, пішчалі, крычалі, смяяліся, часам плакалі... Прыкладна такая ж карціна назіралася ў іншых дварах. Насельніцтва Беларусі (тады БССР) значна перасягала дзесяць мільёнаў, цяпер, на вялікі жаль, значна не дасягае.

Гэта — калі прозай... Ёсць у спадара Мікалая і вершаваныя радкі:

Калісьці быў дзіцячы бум:

Ля крам стаялі чэргі, шум...

Цяпер такога не чутно,

Бо адзяваць няма каго...

Штодня сумуюць небаракі —

І прадавачкі, і сабакі.

(У кадры — адзін, іншыя, трэба разумець, за кадрам?)

А сумуюць — таму што менш дзяцей?

Гэта, будзем лічыць, па-першае. Па-другое, лагічнае пытанне: вы любіце хадзіць па крамах ці ў вас таксама: калі грошы ёсць — нічога не хочацца, калі іх няма...

Настраёвае ад спадара Сабалеўскага:

Прамільгнуць нябачным ценем

За вясною лета, восень...

Прадавалася адзенне,

А цяпер — ніхто не просіць.

Зарастаюць сукні пылам,

Павуцінне наступае...

І Кардэн-Дзіёр нямілы,

Калі грошыкаў не маеш...

Сацыёлагі неяк, дарэчы, апытанне праводзілі — на тэму, што вы робіце, калі яны — грошыкі — з'яўляюцца? Большасць рэспандэнтаў, што называецца, пачухала патыліцу: «Ды так адразу і не ўспомню...»

Што ж — пачаць жыццё з нуля — справа нялёгкая, аднак, кажуць, нашмат цяжэй — выйсці з мінуса. Для гэтага, ну вядома ж, можна звярнуцца ў банкі. І яны — хутчэй за ўсё — не адмовяць: дадуць грошай столькі, колькі кліент захоча — каб узяць з яго потым столькі, колькі захочуць самі...

Ёсць яшчэ адзін спосаб, як той казаў, на капейку ўзбіцца — зрабіць так, каб грошай куры не клявалі: для пачатку — завесці курэй, то-бок, адкрыць сваю справу, што, дарэчы, і ўбачыў на здымку спадар Сабалеўскі:

Было страшным сутарэнне:

Жах зірнуць...

Не прадыхнуць...

Зараз моднае адзенне

Тут для дзетак прадаюць!

Трэба разумець, «уклаўся» чалавек, арганізаваў бізнес — паводле сужэнцаў Астроўскіх, нават па-сучаснаму:

Прачытаў прыватнік недзе,

Што каты-сабакі ў трэндзе,

Таму іх цяпер таксама

Адзявае гэта крама.

І сапраўды, гэта ж некалі (мае рацыю спадарыня Валянціна Гудачкова з Жыткавічаў)

Зайздросціў цюцьку чалавек:

Адзін касцюмчык на ўвесь век...

А сёння асобнаму сабачаму «гардэробчыку», нават штодзённаму, любая модніца пазайздросціць! Што ўжо казаць пра святочны...

Адзінае — не самі сабакі яго спраўляюць: гаспадары ды гаспадыні клапоцяцца.

Пра адну з іх, ад імя гадаванца (гэта ён, як трэба разумець, на здымку... Можна яшчэ раз глянуць на верхні) — піша спадарыня Іна Алісевіч з Уздзеншчыны:

Звар'яцела гаспадыня,

Трызніць: выстаўка, фурор...

Ногі збіла ў магазінах,

Мне шукаючы ўбор.

Ёсць такія жанчыны, няшмат, але ж ёсць. Астатнія шукаюць уборы для дзяцей, для бацькоў, мужоў... Асобным радком — для сябе любімых. І, вядома ж, пішуць аб гэтым: мы прачытаем, але трохі пазней. Пакуль жа (з падачы спадара Сабалеўскага) — пра тое, як у сённяшніх умовах трэба арганізоўваць бізнес:

Гандляры ўсе ягамосці

Няхай Бобіку зайздросцяць:

Ён да вечара гандлюе,

Потым «фірму» сам вартуе.

Ён тут грузчык, ён жа дворнік,

І дырэктар, і каморнік,

Бухгалтэрыю вядзе...

Вось бы гэтак у людзей!

Будзе, магчыма... А пакуль што крамы, як выглядае, не вельмі спяшаюцца скарачаць выдаткі (на грузчыкаў, ахову, прадаўцоў, прыбіральшчыц...), яны, як могуць, завабліваюць пакупнікоў. І тут ужо «ўсе сродкі добрыя»: акцыі, латарэі, зніжкі, распродажы...

Расказвалі, адна жанчынка стала дома боршч варыць. У апошні момант згледзела, што бурачка няма. Трэба, значыць, у краму збегаць, на хвілінку — балазе гэта побач...

Але ж там па істотных зніжках прадаваліся сыр, бананы і зялёны гарошак, на акцыі — яйкі, грэчка і цукар, на распродажы — пральныя парашкі, у тым ліку — новы адзін: яго іншыя жанчыны вельмі хвалілі, дык трэба ж паспрабаваць?

Карацей, гаспадыня ўсяго сабе накупіла. Шчаслівая ад таго, што з выгадай, — вярнулася дамоў і толькі тут зразумела, што бурачка на боршч у яе па-ранейшаму няма.

(Гэта мы да таго, што жанчыны часам і сапраўды трацяць грошы з розумам: у выніку — ні грошай, ні розуму... А цюцька на здымку, паводле спадара Івана Сіманёнка з Паставаў, — гэта ахвяра, «жывое ўвасабленне мужчын і мужоў», якім...

Зрэшты, навошта проза, калі ёсць дыялог у вершах:

— Пачакай ля той вітрыны, —

Жонка загадала, —

Я скуплюся за хвіліны...

І... Паўдня прапала!

Знерваваўся — больш не быць

«Рыцарам у смокінгу»:

Воўкам хочацца завыць

Ад такога шопінгу!

Ён, гэты шопінг — жаночы, у прыватнасці, паход па крамах — мае нямала правілаў. Адно з найпершых — сем разоў прымерай, і муж пагодзіцца на ўсё! Калі ён, вядома ж ёсць... Ці будзе, бо, паводле спадарыні Любові Чыгрынавай з Мінска:

Вар'яцела змалку Верка:

Крамы, буцікі, прымеркі.

Усяго ўжо навалам,

А дурніцы — мала й мала...

Дзе ж знайсці ёй потым мужа,

Каб запрос такі адужаў?

То-бок, калі прозай казаць, каб ён, як той банкамат, ніколі не пытаўся, ні чаму ты шмат грошай здымаеш, ні на якую бязглуздзіцу патраціш... (Дыялог у абутковай краме. Жонка: «Любы, глянь, якія лодачкі!» Муж, глянуўшы на кошт: «Я за такія грошы дзве маторкі куплю!»)

Яму, значыць, памарыць можна, а вось жанчынам...

Ім, на гэтым здымку нябачным (бо яны, відавочна, у краму зайшлі), лепей казаць «дзяўчаты» (асабліва — калі звяртаешся). Гэта, на думку спадарыні Наталлі Шкут з вёскі Прудок Светлагорскага раёна, нават сабака ведае («жывое ўвасабленне мужа»). І, як ні дзіўна, робіць:

«Дзяўчаты, — кажа двортэр'ер, —

Ды майце ж вы сумленне:

Аж трыіксэлькі ваш памер!

Ці ж тут шукаць адзенне?!

Грэх не прыслухацца да гэтай парады: з габарытамі на 56-ы памер (ХХХL) і сапраўды лепш падацца ў нейкую іншую краму, альбо...

Геаграфія паставак —

Хоць ты рот не закрывай:

І Хмяльніцкі, і Варшава,

Вільнюс, Турцыя, Кітай.

Самы лепшы ў Еўропе

На базарах нашых шопінг!

Сцвярджае так спадар Сабалеўскі. І да гэтага застаецца толькі дадаць, што з падборам рэчаў там куды прасцей: тры «памерчыкі», так бы мовіць: «на вас», «не на вас» і трэба прымераць...

Вось на гэтым можна было б і завяршыць чарговы агляд конкурснай пошты, але ж засталіся ў ёй два, як мінімум, вартыя ўвагі подпісы. Першы прадыктавала яўная шкадоба:

Стары, відаць, ужо сабака...

І ўсё паблытаў, небарака:

Вось тут — дзіцячыя памеры,

А для яго — паблізу дзверы.

Такім чынам спадарыня Гудачкова паведамляе (раптам нехта не ведаў?), што ў гарадах цяпер — безліч крам для братоў нашых меншых: з прысмакамі, з адзеннем, абуткам, шампунямі, рознымі аксесуарамі... Што ж — ёсць попыт, значыць, ёсць прапанова.

Ёсць (на сабачым твары напісана — прачытала спадарыня Чыгрынава) і яшчэ адзін, рамантычны:

Мроіцца Рэксу вольная воля,

У засені дрэў

халадок і цянёк...

Толькі прывычку ўжо не адолець

І не адважыцца больш на ўцёк.

Бо рызыкоўна. Ды і гады... Хіба...

Начальнік адной турмы да юбілею рыхтаваўся. Сказаў зняволеным: «25 гадоў, як я тут служу. Гэта ж варта адзначыць! Якія будуць прапановы?» Голас з натоўпу: «Можа, дзень адчыненых дзвярэй устроіць?»...

А зрэшты, на сёння хопіць, бо трэба ж падвесці вынікі: нагадаць чытачам, што на мінулым конкурсным здымку (гл. нумар «Звязды» за 17 мая) былі тры хлопцы, якія ўважліва ўглядаліся ў дошку гонару). Пра тое, што яны там убачылі, найлепшыя радкі (паводле меркаванняў вялікага чытацкага журы) напісалі спадарыні Валянціна Гудачкова з Жыткавічаў, Ніна Бурко з Бярэзіншчыны, Любоў Чыгрынава з Мінска, сужэнцы і зноў жа мінчане Ніна ды Іван Астроўскія, спадары Іван Сіманёнак з Паставаў, Мікалай Старых з Гомеля і Віктар Сабалеўскі з Узды...

Вось з гэтым, апошнім меркаваннем, пагадзілася і журы маленькае — рэдакцыйнае. Таму прыз у выглядзе падпіскі на дарагую сэрцам «Звязду» на чацвёрты квартал бягучага года накіроўваецца ва Узду, чалавеку, які ля дошкі гонару пачуў досыць нечаканае:

— На заводзе наш дырэктар

Зараз вельмі рэдкі госць.

Паглядзім хоць на партрэце:

Тут напісана, што ёсць...

Як і перамога!

Вы таксама на яе прэтэндуеце? Тады ўважліва паглядзіце на ніжні здымак, прыдумайце адзін альбо некалькі кароткіх (не больш за восем радкоў) подпісаў і дашліце ў рэдакцыю. Шанц на выйгрыш ёсць у кожнага! Удачы і добрага лета!

Валянціна ДОЎНАР

Фота Анатоля КЛЕШЧУКА

Ад іх жа шчырыя прабачэнні тым, чые радкі не прайшлі строгага адбору — гэтым разам, затое наступным... Пішыце!

Дадаць каментар

Выбар рэдакцыі

Грамадства

75 год таму пачалося вызваленне Беларусі

75 год таму пачалося вызваленне Беларусі

23 верасня 1943 года, савецкімі войскамі быў вызвалены ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў першы населены пункт Беларусі — раённы цэнтр Камарын.

Грамадства

Каму і чым дапаможа ТЦСАН

Каму і чым дапаможа ТЦСАН

Ад дапамогі дома пажылым і да стварэння крызісных пакояў для ахвяр хатняга гвалту.

Грамадства

Маштабныя вучэнні прайшлі ў краіне

Маштабныя вучэнні прайшлі ў краіне

Актыўная фаза камандна-штабнога вучэння Узброеных Сіл прайшла ў Беларусі ў верасні.