Вы тут

Чарнавокі — сястра Хатыні


Вёска Чарнавокі Верхнядзвінскага раёна – ціхі і ўтульны куток на беразе лясной рэчкі Свольны, ягадная і грыбная мясціна. Некалькі хат на адной вуліцы. Зімой і летам у ёй жывуць тры жанчыны і адзін дзядуля. У дачны сезон насельніцтва, хоць і не нашмат, павялічваецца. 


У гэтую вёску мяне прывяла звяздоўская рубрыка “Трэба дома бываць часцей” і напамін пра жахлівую старонку лёсу Асвейшчыны: Чарнавокі – сястра Хатыні. На лясной дарозе каля вёскі стаіць сціплы помнік, як напамін: на гэтым месцы ў сялянскім хляве згарэлі болей за дзвесце шэсцьдзясят жыхароў Рэвутаў, Глінцоў, Чарнавокаў, Дабраплёсаў і іншых навакольных вёсак. Так у 1943-м нямецкія захопнікі ажжыцяўлялі палітыку “выпаленай зямлі” і здзяйснялі карную аперацыю пад назовам “Зімоавае чараўніцтва”. Пасля трагэдыі адрадзіліся толькі адны Чарнавокі. 

Вясковыя жыхары — дзве Марыі, 88-гадовы Пётр Мароз – колішні ляснік і былая мінчанка Святлана жывуць, як кажуць, у згодзе і міры. У свае сорак гадоў Святлана Герасімчык свядома змяніла сталічную прапіску на вясковую, каб кожнае імгненне адчуваць дотык прыроды. Зімою любіць пасядзець з мармышкай на лёдзе, летам прымае ад насельніцтва грыбы і ягады. 

Тытульнае прозвішча – Чарнавок — толькі ў 79-гадовай Марыі Мікалаеўны. Жанчына была сведкай, як у 1949 годзе вёска перасялялася з зямлянак у нанова адбудаваныя дамы і хаты. У былой калгаснай даяркі і цялятніцы прыгожы голас, яна ведае аўтэнтычны фальклор, час ад часу спявае. Тут можна паслухаць, як Марыя Мікалаеўна выконвае купальскія і летнія песні. Яе цёзка - Марыя Ярошкін -а чвэрць стагоддзя таму пакінула Ленінград і перабралася ў бацькоўскі дом. Яна лічыць: “Родная хатка, як родная матка!” Часта чарнавокцы збіраюцца разам — пагаварыць, паспяваць, паўспамінаць. Летам да іх далучаюцца і дачнікі. 

Калі вёску наведвае аўталаўка, усе да аднаго, як па камандзе, жыхары збіраюцца каля машыны. Гэты зручны момант я выкарыстаў, каб сфатаграфаваць вяскоўцаў разам. На агульным здымку — сталыя жыхары і дачнікі: Пётр Мароз, Марыя Чарнавок, Марыя Ярошкіна, Валянціна Чарнавок, Ірына Цясцюк са сваімі сынамі, Зінаіда Калмычэўская. На іншых фота - Святлана Герасімчык на квадрацыкле – яна едзе па чарніцы, прадавец аўталаўкі Ала Козікава, якая двойчы на тыдзень наведвае вёску, а таксама нашчадак вёскі, жыхар Наваполацка Леанід Чарнавокі, які клапоціцца пра захаванасць памяці і любіць адкрываць невядомыя факты з мінулага вёскі. Дарэчы, гэта ён адшукаў звесткі, што напачатку васямнаццацага стагоддзя пасяленне Чарнавокі ўжо існавала — немалаважны факт для асэнсавання такога паняцця, як малая радзіма. 

Анатоль Кляшчук

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Калі чалавек становіцца кнігай. Што такое «Жывая Бібліятэка»?

Калі чалавек становіцца кнігай. Што такое «Жывая Бібліятэка»?

Аповеды ў «Жывой Бібліятэцы» заўсёды запамінаюцца «чытачам», бо «кніга» — сам чалавек з непаўторным жыццёвым досведам, сваім ладам жыцця...

Грамадства

Якімі шляхамі будзе развівацца зялёная эканоміка?

Якімі шляхамі будзе развівацца зялёная эканоміка?

Элементы «азелянення» эканомікі ўключаюць у сябе электратранспарт, гарадскую мабільнасць, разумныя гарады, арганічную сельскую гаспадарку і экалагічны турызм.

Культура

Рэха «Славянскага базару»: чым запомніўся 28-ы па ліку мастацкі форум

Рэха «Славянскага базару»: чым запомніўся 28-ы па ліку мастацкі форум

За фестывальны тыдзень у Віцебску прайшло без малога дзве сотні падзей.