22 Верасень, субота

Вы тут

Сягаючы ў будучыню


Алішэр Наваі, у гонар якога днямі ладзіцца чарговая міжнародная навукова-практычная канферэнцыя ў сталіцы Узбекістана — Ташкенце, — з кагорты паэтаў, што рашуча ламалі сцены непаразумення паміж сацыяльнымі класамі і народамі. Зважаючы на традыцыі гуманізму, а прасцей кажучы — на традыцыі духоўнага цяпла і добрасуседства ў стасунках паміж плямёнамі і сем'ямі, класік узбекскай літаратуры імкнуўся зазірнуць у будучыню. Сваімі творчымі адкрыццямі і сваімі дзеямі (Алішэр Наваі займаў высокія пасады як чыноўнік) паэт, філосаф, асветнік, вялікі мастак слова даводзіў да людзей уласнае памкненне зрабіць святло і дабрыню, шчырасць і сумленнасць галоўным грунтам у развіцці чалавецтва.


Алішэр Наваі, творчасць якога сягае да нас з пятнаццатага стагоддзя, і праз многія часіны займае сваё пачэснае месца ў гісторыі ўзбекскай літаратуры, узбекскай культуры і асветніцтва. Яго паэтычныя радкі — а лік іх ідзе на дзясяткі тысяч — і зараз хвалююць паэтаў, перакладчыкаў. Творчасць Алішэра Наваі пастаянна вывучаецца. Мастакі слова не толькі ў краінах Усходу, але і ва ўсім свеце разглядаюць паэзію легендарнага Наваі як крыніцу, як школу творчага мыслення.

Нездарма вершы, рубаі і газелі, паэмы Алішэра Наваі гучаць на дзясятках моў народаў свету. Вялікі паэт Усходу стаіць упоравень з Купалам, Коласам, Максімам Багдановічам. Спрычыніліся як перакладчыкі да паэзіі легендарнага творцы многія сучасныя беларускія літаратары. Сёння мы прапануем увазе чытача слова Алішэра Наваі ў перакладах Казіміра Камейшы. А яшчэ раней пераўвасобіў паэзію ўзбекскага шахіра Васіль Жуковіч: кніга А. Наваі «Лірыка» пабачыла свет у выдавецтве «Мастацкая літаратура» ў 1993 годзе. Сярод перакладчыкаў Алішэра Наваі — і выдатны беларускі паэт Яўген Міклашэўскі.

Праз некаторы час у Ташкенце, іншых гарадах гэтай цэнтральнаазіяцкай краіны пройдуць Дні Беларусі ва Узбекістане. Несумненна, адгукнуцца на гэтую падзею і пісьменнікі. Паэтам, празаікам ёсць што ўспомніць, прыгадаць. У Беларусі і Узбекістана за XX стагоддзе склаліся добрыя творчыя адносіны. Яшчэ ў 1930-я гады ўзбекскі чытач адкрыў для сябе Янку Купалу. У час Вялікай Айчыннай вайны ў Ташкенце жыў Якуб Колас, які многія свае вершаваныя творы прысвяціў узбекскаму народу. З Беларуссю цесна звязана славутая ўзбекская паэтэса Зульфія. Прыкладаў літаратурнай дружбы можна згадаць даволі шмат. І сённяшняя публікацыя перакладаў з паэзіі Алішэра Наваі — яшчэ адзін радок у гэтай магутнай рацэ творчага сяброўства.

Мікола Раўнапольскі

АЛІШЭР НАВАІ

ГАЗЕЛІ

* * *

Аздобіш ты свой убор чырвоным, жоўтым,

зялёным —

І полымя спаліць мяне —

чырвоным, жоўтым, зялёным!

У пустцы кахання майго хай светла зардзее

твой твар

І тут жа аслепіць прастор — чырвоным, жоўтым,

зялёным.

У садзе тваёй красы і сам я душой расквітнею,

І вытчацца дзіўны узор — чырвоным, жоўтым,

зялёным.

У марах маіх пра цябе яснее, мілее твой твар,

І мне засцілае пагляд — чырвоным, жоўтым,

зялёным.

Рубінавае віно гарыць вінаграднаю гронкай,

Зялёная гронка гарыць — чырвоным, жоўтым,

зялёным.

Дзе беднасць — стракатасці шмат,

і кожны бядак свой халат

Спрабуе ўпрыгожыць даўно —

чырвоным, жоўтым, зялёным.

Навошта табе, Наваі, кілім упрыгожваць так ярка:

То ж вершы твае стракацяць —

чырвоным, жоўтым, зялёным!

* * *

Салаўя пазбаўце ружы — ён не запяе;

Не дагодзіш папугаю — той здзіўляць перастае.

Я адрынуты табою. Болем паліць

кожны ўздых.

Уздыхаю і баюся: мне паветра не стае.

Што не плачуць мае вочы, ты не папракай мяне:

Даўні жаль, што цісне сэрца,

слёз на гэта не дае.

Дзень і ноч малю алаха, каб пачуў мяне.

Хай усё бярэ, што хоча. Вусны хай аддасць твае.

Німбам над тваёй усмешкай ноччу

ўспыхваў матылёк.

Знік ён, воск майго нявер'я паступова адтае.

Наваі ў расстанні нашым птахам безгалосым быў.

Не карай раба маўчаннем, бо душа пяе!

РУБАІ

* * *

Сто мукаў сэрцу кінула расстанне,

Душу разбіла, як страла, расстанне.

Спаліла сэрца мне датла расстанне,

І попел ветрам замяло расстанне.

* * *

Калі, парваўшы путы, я вырваўся з пакут,

Я думаў: мой спакой і воля тут.

Ды пакахаў цябе — зноў трапіў у хамут.

Так звер — рване аркан, а — шыю сцісне жгут.

* * *

Хто йдзе з народам — сапраўды хадок.

Ідзі з людзьмі і праўдай крок у крок.

Як шчыра папракнуць — прымі папрок.

А хваліць хлус — каб з тропу збіць знарок.

* * *

Чытаю ліст твой за радком радок,

Я вывучыў яго ўжо назубок.

Я ў мора слёз адразу з ім паплыў,

Нібы апалы у ваду лісток.

Пераклад Казіміра Камейшы

Дадаць каментар

Выбар рэдакцыі

Грамадства

75 год таму пачалося вызваленне Беларусі

75 год таму пачалося вызваленне Беларусі

23 верасня 1943 года, савецкімі войскамі быў вызвалены ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў першы населены пункт Беларусі — раённы цэнтр Камарын.

Грамадства

Каму і чым дапаможа ТЦСАН

Каму і чым дапаможа ТЦСАН

Ад дапамогі дома пажылым і да стварэння крызісных пакояў для ахвяр хатняга гвалту.

Грамадства

Маштабныя вучэнні прайшлі ў краіне

Маштабныя вучэнні прайшлі ў краіне

Актыўная фаза камандна-штабнога вучэння Узброеных Сіл прайшла ў Беларусі ў верасні.