Вы тут

Ці трэба адмаўляцца ад азімага жыта?


Новыя тэхналогіі ўсё больш уплываюць на сельскую гаспадарку. Вучоныя працуюць не толькі над абнаўленнем сартавога складу і вывядзеннем прадукцыйных жывёл, мяняецца сам уклад галіны — распрацоўваецца сучасная тэхніка, якая аблегчыць працу на сяле, рабатызаваныя фермы і нават новае камп'ютарнае забеспячэнне для гаспадарак.


Як перамагчы засуху?

Штогод мяняюцца найменні культур, якія вырошчваюцца на нашых палях. На змену старым сартам прыходзяць новыя — больш ураджайныя і адаптаваныя пад нашы кліматычныя ўмовы. За дзесяцігоддзе ў дзяржрэестр уключана больш як сто сучасных сартоў, толькі за апошнія тры — каля дваццаці. Наогул 80 працэнтаў збожжавых і зернебабовых культур, што вырошчваюцца на нашых палях, — беларускай селекцыі, а яшчэ нашы сарты ўключаны ў
рэестры 80 краін свету.

Калі ў 90-х гадах азімы рапс, які вырошчваўся ў Беларусі, вымярзаў, то ў наш час выведзены зімаўстойлівыя сарты, якія запатрабаваныя ўжо і за межамі краіны. Наогул на сёння рапс — асноўная бялкова-алейная культура, яго пасевы займаюць каля 500 тысяч га. І хоць з-за неспрыяльнага надвор'я, як адзначаюць вучоныя, сёлета гаспадаркі не дабяруць ураджаю, дзяржзаказ будзе выкананы. Добра развіваецца кукуруза, яна дазволіць вырашыць пытанні з фуражом. Справа ў тым, што 70 працэнтаў збожжа, што вырошчваецца ў краіне, ідзе на фуражныя мэты.

Не сакрэт, што сёлета з-за чэрвеньскай засухі мы не атрымаем той ураджайнасці збожжавых, як планавалася. Між іншым, ад гэтага пацярпелі і гаспадаркі суседніх Польшчы і Расіі. Але ў вучоных ёсць пэўныя прапановы, што рабіць, каб наступствы ад такіх прыродных катаклізмаў былі менш небяспечныя для сельскай гаспадаркі. Распрацавана навукова абгрунтаваная структура пасяўных плошчаў.

«Беларусь знаходзіцца не ў самай спрыяльнай зоне для вядзення сельскай гаспадаркі. Для атрымання адзінкі раслінаводчай прадукцыі нам трэба ўкласці на 20 працэнтаў больш, чым у Польшчы, на 50 працэнтаў больш, чым у Германіі, і ў два разы больш, чым у Злучаных Штатах, — заўважае намеснік генеральнага дырэктара па навуковай рабоце Навукова-практычнага цэнтра НАН Беларусі па земляробстве Эрома Урбан. — Вы самі бачыце: нягледзячы на тое, што сёлета былі вытрыманы ўсе тэхналагічныя ўмовы, унесена дастатковая колькасць угнаенняў, праведзена абарона, мы некалькі не дабяром той валавы збор, які намячалі ў пачатку агранамічнага года, — у маі—чэрвені не было ападкаў, запас вільгаці набліжаўся да крытычнай адзнакі». Зразумела, такія рызыкі трэба ўлічваць. І на думку вучонага, адмова ад пасеваў азімага жыта (найбольш адаптаванага і прыстасаванага да кліматычных «сюрпрызаў») — няправільны кірунак у развіцці гаспадарак, асабліва Гомельскай вобласці. Гэта культура лічыцца страхавой не толькі ў Беларусі, але ва ўсім свеце, — заўважае Эрома Пятровіч. — Для прыкладу ў Польшчы азімае жыта займае 1 мільён 200 га, у нас гэты паказчык значна меншы.

Сярод праблем, над вырашэннем якіх працуюць вучоныя, — недахоп зернебабовых культур. Так, каб атрымліваць збалансаваныя па бялках кармы, іх неабходна вырошчваць на плошчах 300—350 тысяч гектараў. І сёння навукоўцы працуюць з такімі культурамі, як лубін, раянавалі новыя сарты гароху. За апошнія гады створаны і ўласныя гібрыды кукурузы, у выніку мы атрымліваем больш таннае насенне гэтай культуры і можам эканоміць валюту, якая раней ішла на закупку падобнага насення з-за мяжы.

Меню для рагулі

Над пытаннямі, як павялічыць прадукцыйнасць жывёлагадоўлі, укараніць новыя селекцыйныя і рэсурсазберагальныя тэхналогіі, працуюць даследчыкі Навукова-практычнага цэнтра НАН Беларусі па жывёлагадоўлі.

Сумесная мэтанакіраваная работа з Мінсельгасхарчам і племяннымі прадпрыемствамі краіны дазволіла вывесці дзве новыя заводскія лініі галштынскай папуляцыі малочных кароў айчыннай селекцыі, якія вызначаюцца высокім узроўнем малочнай прадукцыйнасці і развіцця.

Пры Мінсельгасхарчы створана камісія па апрабацыі ліній з удзелам прадстаўнікоў племянных гаспадарак, аграрных ВНУ краіны. Таксама ў найбліжэйшы час плануецца атрымаць яшчэ дзве новыя лініі. Уся гэта работа скіраваная на стварэнне да 2020 года новай пароды Белгалштын.

У галіне мясной жывёлагадоўлі распрацавана праграма стварэння селекцыйных статкаў абердзін-ангускай пароды для вывядзення адаптыўных заводскіх ліній з выкарыстаннем сучасных дасягненняў генетыкі.

Трэба сказаць, што вучоных хвалююць і пытанні ўтрымання буйной рагатай жывёлы. Так, у хуткім часе плануецца распачаць будоўлю новай фермы, адаптаванай пад патрэбы жывёл. Распрацаваны новыя рашэнні, звязаныя з вентыляцыяй памяшканняў, даеннем кароў на рабатызаванай каруселі, будзе выкарыстана аўтаматычнае кармленне жывёл. Нават планіроўка «падбіралася» так, каб палепшыць біялагічны стан жывёл.

Ужо распрацавана і прайшла дзяржаўную экспертызу праектна-каштарысная дакументацыя на будаўніцтва гэтага інавацыйнага малочна-таварнага комплексу на 1000 дойных кароў з замкнёным цыклам у РПУП «Вусце» НАН Беларусі Аршанскага раёна на 2017— 2025 гады.

Каб вырашыць праблему расліннага бялку ў кармленні буйной рагатай жывёлы, вучоныя выкарысталі шматкампанентныя бабова-злакавыя травастоі, у склад якіх уваходзяць сумесі насення канюшыны, люцэрны, райграсу, цімафееўкі і фесталоліума. Такое багацце бабовых кампанентаў дазваляе забяспечыць малочную галіну кармамі насычанымі пратэінамі. Такі рацыён павялічвае малочную прадукцыйнасць кароў, памяншае выдаткі кармоў на 5-7 працэнтаў, зніжае захворванні жывёл.

Біятэхналогіі, якія выкарыстоўваюцца ў жывёлагадоўлі, дазволяць паскорыць селекцыйны працэс. Так, як паведаміў намеснік дырэктара па навуцы Навукова-практычнага цэнтра НАН Беларусі па жывёлагадоўлі Аляксандр Будзевіч, цэнтрам па ўзгадненні з племянной службай краіны на пастаяннай аснове вядзецца работа па трансплантацыі эмбрыёнаў буйной рагатай жывёлы ў вядучых племзаводах краіны. У перспектыве нават прымяненне тэхналогіі перасадкі зародышаў.

Укараняюцца ў жывёлагадоўлі і новыя інфармацыйныя тэхналогіі. Па заказе Мінсельгасхарча цэнтр распрацоўвае комплекс праграмна-тэхнічных сродкаў дзяржаўнай інфармацыйнай сістэмы ў галіне племянной справы, стварае праграмнае забеспячэнне для цэнтраў селекцыі і генетыкі ў свінагадоўлі, для племянных гаспадарак.

Алена ДЗЯДЗЮЛЯ

Загаловак у газеце: Селекцыя паскараецца

Дадаць каментар

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Школа заўтрашняга дня. У трэндзе — медыянавыкі, гейміфікацыя і сторытэлінг

Школа заўтрашняга дня. У трэндзе — медыянавыкі, гейміфікацыя і сторытэлінг

У мінулыя выхадныя сталічны бізнес-клуб «Імагуру» ўжо другі раз прымаў на сваіх плошчах педагагічную неканферэнцыю. 

Культура

Гісторыкі спадзяюцца знайсці дакладную дату заснавання Мірскага замка

Гісторыкі спадзяюцца знайсці дакладную дату заснавання Мірскага замка

Вызначыць дакладны час з'яўлення на Беларусі вядомага абарончага збудавання дагэтуль немагчыма, хоць розных гіпотэз існуе шмат.

Спорт

Уладзімір Шантаровіч: Кажуць, я — геній, і мне гэта вельмі не падабаецца

Уладзімір Шантаровіч: Кажуць, я — геній, і мне гэта вельмі не падабаецца

Як трэнер пабудаваў сістэму, якая выхоўвае алімпійскіх чэмпіёнаў.

Грамадства

Як дзяўчаты з асаблівасцямі развіцця ўпершыню ствараюць модную калекцыю

Як дзяўчаты з асаблівасцямі развіцця ўпершыню ствараюць модную калекцыю

У лістападзе ў Мінску пройдзе Беларускі тыдзень моды.