Вы тут

Крыштальныя мары


Дар’я Жук — жанчына, якая за апошнія некалькі месяцаў нарабіла шмат шуму ў беларускім мастацтве. Нарадзіўшыся ў Мінску і скончыўшы тут школу, яна пераехала ў ЗША, дзе вучылася ў Гарвардскім і Калумбійскім універсітэтах і працавала на канале НВО. Нядаўна Дар’я зняла фільм «Крышталь» пра дзяўчыну, якая марыць з’ехаць у Амерыку і быць там ды-джэем, але з-за памылкі ў заяве на візу павінна тыдзень правесці ў маленькім беларускім горадзе. Спачатку фільм Дар’і зрабіў фурор на кінафестывалі ў Карлавых Варах, потым — на фестывалі ў Сербіі. А нядаўна на Адэскім міжнародным кінафестывалі «Крышталь» атрымаў Гран-пры «Залаты Дзюк». Цяпер жа гаворка ідзе пра тое, што фільм можа прадстаўляць Беларусь на прэміі «Оскар». Праўда, у Беларусі фільм выйдзе ў пракат толькі ў канцы лета.


Кадр з фільма «Крышталь».

— Фільм пабываў ужо на некалькіх фестывалях. Ці заўважаеце вы нейкую тэндэнцыю ў водгуках гледачоў?

— Усюды яго прымаюць добра. Мяне радуе рэакцыя гледачоў. Гэта мой першы поўнаметражны фільм, і, магчыма, кінакрытыкі могуць палічыць яго неідэальным. Таму мне здаецца, што звычайным гледачам ён падабаецца больш.

— Як вы рэагуеце на крытыку?

— У асноўным мы атрымалі станоўчыя рэцэнзіі. Часам ад тых жа крытыкаў сустракаліся некаторыя заўвагі, але ў цэлым водгукі добрыя. Больш за ўсё мяне хвалюе, калі фільм спрабуюць раскрытыкаваць і даць яму нізкую адзнаку людзі, якія яго яшчэ не глядзелі. Гэта вельмі сумна.

— «Крышталь» здымаўся ў вашым родным горадзе Мінску і крыху ў Барысаве. А чым адрозніваецца працэс працы над фільмам у Беларусі і ЗША?

— Мне падалося, калі мы працавалі над «Крышталём», што тут усе ўклалі ў фільм значна больш, чым звычайна адбываецца ў іншых месцах. Працавалі ад душы. Так, каманда ў Амерыцы можа быць больш тэхнічная, але там няма гэтай самай агульнай «душы», якая з’явілася ў нас у Мінску. У ЗША ёсць адладжаныя працэсы, якія не даюць збою. Каманда працуе як армія, няма ніякіх накладак. Дакладней, яны ёсць, але іх значна менш. У Мінску ж нейкія часткі каманды былі слабейшыя, але гэта кампенсавалася іх любоўю да праекта.

— Ці не лічыце вы, што ў саміх беларусаў стаўленне да свайго, айчыннага кіно хутчэй негатыўнае?

— Думаю, добра, што гэтае стаўленне наогул ёсць. Калі ёсць, значыць, ты ўжо глядач, неяк ты яго сфарміраваў. Таму мая роля — падкінуць дровы ў вогнішча, каб людзі працягвалі фарміраваць гэтае меркаванне, думаць пра тое, хто яны і адкуль. Напэўна, у мяне самой раней было нейкае негатыўнае меркаванне пра беларускае кіно. Але гэта толькі падштурхоўвае рабіць новыя праекты. І, вядома, хочацца рабіць тое, што можа спадабацца самой сабе.

— Ці адчувалі калі-небудзь, што, пакуль не дасягняце поспеху за мяжой, вашу працу могуць не прыняць і ў Беларусі?

— У 2015 годзе я атрымала дыплом Мінскага міжнароднага кінафестывалю «Лістапад» за фільм «Сапраўдная амерыканка». Але перад гэтым яго сапраўды ўжо ўзнагародзілі за мяжой. Можа быць, паўплывала менавіта гэта. Часта людзям складана сказаць, што добра, а што дрэнна. Значна прасцей прызнаць, што фільм добры, калі гэта ўжо засведчылі ўсе астатнія. Таму перад тым, як паказваць фільм у Мінску, я хацела зарэкамендаваць сябе спачатку на міжнародных кінафестывалях.

— Што вы адчуваеце, калі вяртаецеся ў Беларусь?

— Што я дома. На самай справе ніколі афіцыйна і не эмігравала. Я хацела вучыцца ў ЗША, каб потым вярнуцца. Пасля захацела з’ездзіць туды папрацаваць. Але ў мяне ніколі не было выразнай устаноўкі: я пераязджаю. Я вельмі камфортна сябе адчуваю ў родным Мінску.

— Ці бывае такое: вы знаходзіцеся, напрыклад, у Нью-Ёрку і разумееце, што думаеце менавіта як беларуска?

— Я ідэнтыфікую сябе як беларуска. Але, мабыць, у мяне нетыповы для Беларусі характар. Калі думаць і вызначаць, што беларус — гэта «абыякавасць да жыцця», то гэта не пра мяне. Я энергічны і вельмі аптымістычны чалавек. І вельмі дзейны. Мне заўсёды хацелася нешта пабудаваць, рызыкнуць, зладзіць прыгоду. Разумееце, калі ёсць досвед сталення ў адной краіне, жыцця — у другой, а працы — у трэцяй, то, вядома, робішся трошкі чалавекам свету. Больш разумееш нейкія ўніверсальныя законы, па якіх свет рухаецца. І ўся рознасць становіцца агульнасцю. Ты глядзіш больш на перасячэнні, чым на адрозненні, таму што асноўная задача — знайсці агульную мову з іншымі вельмі хутка. І мне гэта дае перавагі.

— І ўсё ж такі фільм зняты тым, хто нарадзіўся ў Беларусі і пражыў тут значную частку жыцця, або тым, хто скончыў Гарвард, пераехаў жыць у Нью-Ёрк і працаваў на сусветна вядомым канале HBO?

— У першую чаргу фільм зняты пра час, які я вельмі добра ведаю, — пра 90-я. Я не хацела закранаць нейкія пласты, якія ведаю горш. Зразумела, тая дзяўчына, якая расла ў Беларусі, на той момант не магла зняць фільм. У яе проста не было для гэтага прылад. Да таго ж у фільме я не ўзнаўляю сваё рэальнае жыццё, гэта ўсё ж такі мастацкі вобраз, які створаны як праекцыя. Таму задачу, хто ж аўтар фільма, напэўна, трэба вырашаць гледачам. Адназначны адказ я даць не магу. Напэўна, гэта нейкі сімбіёз.

— Ваш фільм вылучаны на «Оскар». Гэтая прэмія шмат для каго — мяжа. А для вас? Ці ёсць куды імкнуцца далей?

— Мая мяжа — здымаць кіно кожныя некалькі гадоў. Стварыць шмат работ, якія б апісвалі мой стыль як рэжысёра, апавядальніка і мастака. У мяне няма мэты атрымаць «Оскар». Да таго ж вылучэнне ад краіны на «Оскар» — гэта кропля ў моры. Мяне яшчэ і не намінавалі афіцыйна. За мяне яшчэ не галасавала кінаакадэмія. Пакуль мы знаходзімся на першых этапах адбору. Я разумею, што слова «Оскар» гучыць грандыёзна. На самай справе, мне здаецца, гэта не так важна.

— Але вам бы хацелася яго атрымаць?

— Любому рэжысёру гэтага хочацца. Маім бацькам, шчыра кажучы, гэтага хочацца больш, чым мне. Яны жывуць у Беларусі і вельмі мяне падтрымліваюць. Дарэчы, я хацела б атрымаць «Залатую пальмавую галіну» на Канскім кінафестывалі.

— Чым беларускае кіно можа здзівіць замежнага гледача?

— Лічу, што маштабнага беларускага кіно, па сутнасці, пакуль яшчэ няма. Але я не раблю кіно, каб кагосьці здзівіць, тым больш замежніка. Трэба рабіць шчыра, ад душы, а потым паглядзім. Ты прыносіш у кіно нешта новае, таму што ты павінен гэта сказаць, таму што паіншаму не можаш. Або ты хочаш паэксперыментаваць. Але сваё кіно ў першую чаргу рабіла для беларускага гледача.

— У сферы кіно ўсё больш прыцягваюць да сябе ўвагу менавіта жанчыны, якія працуюць у індустрыі. І ў вашай здымачнай групе шмат жанчын. Наколькі ў гэтым плане цяпер усё мяняецца?

— Змены ёсць. І для мяне гэта вельмі станоўчая з’ява. Я даўно займаюся кіно, але, напрыклад, атрымаць фінансаванне як для жанчыны-рэжысёра раней было значна складаней. Я разумею, што ўзняцце гэтай тэмы ў прэсе можа адкрыць шмат новых дзвярэй. Людзі гатовыя цябе выслухаць і падтрымаць. Мой фільм — таксама вынік новай палітыкі. Таму што першыя грошы я атрымала менавіта як жанчына-рэжысёр. Ва Усходняй Еўропе людзям чамусьці здаецца, што ў нас няма гэтай праблемы. На самай справе гэта не так. Калі прааналізаваць, колькі жанчын працуе менавіта рэжысёрамі, то статыстыка сумная. Па-мойму, адзіная краіна ў нашым рэгіёне, якая атрымала поспех, — гэта Грузія. Там жанчын, якія здымаюць кіно, нават больш, чым мужчын. Для мяне важна ствараць новыя магчымасці для жанчын. Раней адчувала, што трапіла ў асяродак, дзе большасць думае: «Мабыць, жанчына сапраўды не можа ствараць кіно». І ў цябе ўнутры ўжо фарміруецца няправільнае стаўленне да самой сабе. Ты расчароўваешся і не можаш працаваць далей, таму што ўжо не верыш у сябе. Напрыклад, у Маскве ў мяне ёсць жанчына-агент, якая спрабавала знайсці мне працу. Я там трошкі папрацавала на тэлебачанні, што некалькі гадоў таму вельмі мяне падтрымала ў фінансавым плане і дало цікавы досвед. І я памятаю, як аднойчы яна мне сказала: «Навошта табе гэтым займацца? Ты ж разумееш, што гэта не жаночая прафесія?» Хоць сама вельмі ўплывовая жанчына, якая прадстаўляе рэжысёраў і сцэнарыстаў на рынку. І нават яна, неардынарная і моцная, лічыла, што праца ў кіно не жаночая. Пасля гэтага вельмі складана не расчаравацца і працаваць. А праблема рэальна існуе. Наколькі я ведаю, у еўрапейскіх супольнасцяў цяпер ёсць новая мэта — зраўнаваць колькасць рэжысёраў-жанчын з рэжысёрамі-мужчынамі да 2020 года. І гэта вельмі важна.

— Як вы шукалі актрысу на галоўную ролю?

— Вядома, мне вельмі хацелася знайсці таленавітую і неардынарную дзяўчыну. Калі чалавек яшчэ малады, калі яму 23—24, а можа, і 20 гадоў, ён яшчэ не да канца сфарміраваўся. У яго ёсць нейкі інструмент для працы, але ён яшчэ не стаў асобай. І знайсці менавіта асобу было складана. Больш за год мы шукалі актрысу ў многіх краінах і гарадах. Аднойчы я сама паехала ў Грузію, таму што там мне спадабалася адна дзяўчына, і я падумала, што яна падыдзе. Мне трэба было бачыць акцёрскую адукацыю. У выніку выканаўца галоўнай ролі Аліна Насібуліна прыехала на спробы ў Мінск амаль у апошні момант. Яна скончыла ММАТ, у яе былі ўжо тэатральныя працы. Мне вельмі падабалася, што яна не здымалася ні ў якіх серыялах.

— Якія рэжысёры вам падабаюцца?

— Джэйн Кэмпіян і Лукрэцыя Мартэль. Грэта Гэрвіг мне таксама вельмі сімпатычная. Любімых рэжысёраў шмат, але ўсё залежыць ад настрою. Няма нейкага ідэалу. У асноўным сачу за дзейнасцю жанчын-рэжысёраў.

— Ці развіваеце ўжо новыя кінапраекты?

— Так, я ў працэсе. Цяпер спрабую апусціцца з гэтай фестывальнай скалы. Ідэй у мяне шмат. Беларусь таксама ўдзельнічае ў гэтых праектах і, можа быць, нават Украіна. З задавальненнем здымала б са сваёй камандай у Беларусі яшчэ. І спадзяюся, што гэта будзе на новым узроўні з добрай фінансавай падтрымкай.

Ксенія ВЯДЗМЕДЗЬ

Дадаць каментар

Выбар рэдакцыі

Грамадства

75 год таму пачалося вызваленне Беларусі

75 год таму пачалося вызваленне Беларусі

23 верасня 1943 года, савецкімі войскамі быў вызвалены ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў першы населены пункт Беларусі — раённы цэнтр Камарын.

Грамадства

Каму і чым дапаможа ТЦСАН

Каму і чым дапаможа ТЦСАН

Ад дапамогі дома пажылым і да стварэння крызісных пакояў для ахвяр хатняга гвалту.

Грамадства

Маштабныя вучэнні прайшлі ў краіне

Маштабныя вучэнні прайшлі ў краіне

Актыўная фаза камандна-штабнога вучэння Узброеных Сіл прайшла ў Беларусі ў верасні.