Вы тут

«Прывыканне да свайго роднага прымушае думаць, што ўсё чужое — шкоднае»


Для ама­та­раў сцэны кож­ная во­сень ад­зна­ча­на Між­на­род­ным фо­ру­мам тэ­ат­раль­на­га мас­тац­тва «ТЭ­АРТ», які што­год па­каз­вае пуб­лі­цы най­леп­шыя да­сяг­нен­ні бе­ла­рус­ка­га ася­род­дзя, а так­са­ма прад­стаў­ляе цэ­лы шэ­раг за­меж­ных па­ста­но­вак, здоль­ных здзі­віць, збян­тэ­жыць і на­ват ша­ка­ваць. Гэ­тым ра­зам фо­рум пач­нец­ца 20 ве­рас­ня з пра­гра­мы Bеlаrus Ореn і ў пры­ват­нас­ці «Рэ­ві­зо­ра» Мі­ка­лая Пі­ні­гі­на. Пуб­лі­цы бу­дуць прад­стаў­ле­ны дзе­сяць бе­ла­рус­кіх і дзе­вяць за­меж­ных спек­так­ляў з Паўд­нё­вай Ка­рэі, В'ет­на­ма, Поль­шчы, Фран­цыі, Літ­вы і Лат­віі, Бель­гіі, Ра­сіі, а так­са­ма ўпер­шы­ню на «ТЭ­АР­Те» — з Фін­лян­дыі. Фо­рум пра­цяг­нец­ца да 16 каст­рыч­ні­ка, і бі­ле­ты ўжо да­ступ­ныя ў ка­сах, а мы тым ча­сам па­раз­маў­ля­лі з ды­рэк­та­рам і ад­бор­шчы­кам Між­на­род­най пра­гра­мы Ан­жа­лі­кай Кра­шэў­скай.


Па­ста­ноў­ка «Арк­ты­ка».

— Між­на­род­ная пра­гра­ма «ТЭ­АР­Та» вель­мі інт­ры­гоў­ная. Ці ёсць у ёй неш­та, ча­го бе­ла­рус­кая пуб­лі­ка па­куль не ба­чы­ла?

— Так, тры­лер «Арк­ты­ка». У тэ­ат­ры та­кі кі­на­жанр гля­дач на­ўрад ці су­стра­каў, я ду­маю, і са­мі пра­фе­сі­я­на­лы за­да­дуц­ца пы­тан­нем, як яго мож­на па­ста­віць на сцэ­не. Тут і са­праў­ды шмат ад­сы­лак да кі­но, не ка­жу­чы ўжо пра тое, што тэ­атр, гэ­так жа хут­ка, як кі­на­сфе­ра, зрэ­а­га­ваў на на­ва­кол­ле і ўцяг­нуў у ся­бе пэў­ныя яго пра­цэ­сы. Спек­такль да­стат­ко­ва ці­ка­вы і ві­до­вішч­ны — ты іс­ну­еш ці то ў тэ­ат­раль­най па­ста­ноў­цы, ці то ў філь­ме, ці то ў рэ­аль­нас­ці, ці то ў мас­тац­кай вы­дум­цы. Ка­лі ся­дзіш у за­ле, — ад­чу­ва­еш, што зна­хо­дзіш­ся на ней­кім па­меж­жы.

— Як у «Арк­ты­цы» пе­рад­аец­ца ат­мас­фе­ра кі­но?

— Са­мае ві­да­воч­нае — вя­лі­кай коль­кас­цю пры­ёмаў, што ад­сы­ла­юць да кі­не­ма­то­гра­фа і, да­рэ­чы, даў­но іс­ну­юць у еў­ра­пей­скім тэ­ат­ры, праз вы­ка­ры­стан­не ка­мер і пра­ек­цый. Яны пе­ра­да­юць дзе­ян­ні на лод­цы, што плы­ве ў Арк­ты­ку, і не прос­та ўраж­ва­юць гле­да­ча тэ­ат­раль­най мо­вай, а ства­ра­юць ад­чу­ван­не, што гэ­та рэ­аль­насць.

— Форум кож­ны год па­каз­вае ха­рэа­гра­фіч­ны тэ­атр, а сёлета тут бу­дзе ад­ра­зу тры та­кія па­ста­ноў­кі. Гэ­та ад­люст­ра­ван­не пэў­най тэн­дэн­цыі ў су­свет­ным тэ­ат­ры?

— Мне хо­чац­ца пры­во­зіць роз­ныя жан­ры, але з улі­кам ін­та­рэ­саў пуб­лі­кі, а шмат ка­му па­да­ба­ец­ца су­час­ны та­нец. Ка­рэй­ская па­ста­ноў­ка «Да­ркнэс Пум­ба» бу­дзе эк­зо­ты­кай, хоць у нас ужо быў дра­ма­тыч­ны тэ­атр з Паўд­нё­вай Ка­рэі, а тут не прос­та ха­рэа­гра­фіч­ны спек­такль, але і му­зыч­ны. Вы­плеск эмо­цый дру­гой куль­ту­ры і мен­таль­нас­ці з жы­вым га­ла­са­вым су­пра­ва­джэн­нем — гэ­та ней­ма­вер­на. У па­ста­ноў­цы «Сztеrdzіеśсі» з Поз­на­ні за­дзей­ні­ча­ны пра­фе­сій­ныя тан­цо­ры, што прай­шлі шко­лу Па­знан­ска­га тэ­ат­ра тан­ца, які спе­цы­яль­на рых­туе тан­цо­раў на ба­зе ба­лет­най шко­лы. Не­маг­чы­ма бы­ло ад­мо­віц­ца ад ідэі па­ка­заць дзве аб­са­лют­на роз­ныя рэ­чы з кра­і­ны, якая сё­ле­та свят­куе ста­год­дзе не­за­леж­нас­ці. «Сztеrdzіеśсі» Джо Стрэм­ге­на — па­ста­ноў­ка не тое каб ха­лод­на­га нар­веж­ска­га рэ­жы­сё­ра, але аў­та­ра з ін­шым скла­дам мыс­лен­ня, з поль­скі­мі ак­цё­ра­мі. Гэ­та та­кі куль­тур­ны мікс, у спек­так­лі па­каз­ва­ец­ца гіс­та­рыч­ны кан­тэкст, усё ад­бы­ва­ец­ца ва­кол ліч­бы со­рак, якая су­пра­ва­джае жыц­цё га­лоў­най ге­ра­і­ні і не толь­кі яе. Дру­гі поль­скі спек­такль — «Жні­во» поль­ска­га рэ­жы­сё­ра Іга­ра Гаш­коў­ска­га. У ім ёсць пэў­ная ры­ту­аль­насць, звя­за­ная з на­ра­джэн­нем і смер­цю, пры­све­ча­ныя збо­ру ўра­джаю пес­на­пен­ні, — гэ­та бліз­ка і бе­ла­рус­кай пуб­лі­цы. Мне па­да­ло­ся важ­ным па­ка­заць роз­ныя куль­ту­ры ў тан­цы, аб­са­лют­на не па­доб­ныя ад­на на ад­ну па­ста­ноў­кі, здоль­ныя пры­нес­ці но­выя ад­чу­ван­ні, асаб­лі­ва ка­лі па­гля­дзець ад­ра­зу тры ха­рэа­гра­фіч­ныя спек­так­лі.

— А ўво­гу­ле між­на­род­ная пра­гра­ма — сё­ле­та яна ўклю­чае ў ся­бе дзе­вяць па­ста­но­вак — не­як ад­люст­роў­вае воб­раз су­час­на­га су­свет­на­га тэ­ат­раль­на­га мас­тац­тва?

— Ка­лі я бу­дую пра­гра­му, не ду­маю аб ней­кім цэль­ным воб­ра­зе, але мне хо­чац­ца зна­ё­міць бе­ла­ру­саў з тым, што пры­сут­ні­чае ў тэ­ат­раль­ным кан­тэкс­це све­ту. Пры гэ­тым я не ма­гу не ўліч­ваць ін­та­рэ­сы на­шых пра­фе­сі­я­на­лаў і гле­да­чоў, та­му не бя­ру ней­кія ра­ды­каль­ныя рэ­чы. Лі­чу, што зна­ё­міць з су­свет­ным тэ­ат­рам трэ­ба па­сту­паль­на: гэ­та не кі­не­ма­то­граф, пуб­лі­ка яко­га круг­лы год мае маг­чы­масць гля­дзець кі­но лю­бой кра­і­ны све­ту. Так­са­ма мне хо­чац­ца па­каз­ваць да­гэ­туль не­прад­стаў­ле­ныя куль­ту­ры, як сё­лет­ні фін­скі фо­кус, які ў тым лі­ку ад­люст­роў­вае сы­ход у бок кап­ра­дук­цыі, даў­но ўлас­ці­вы су­свет­на­му тэ­ат­ру. Ад­ра­зу не­каль­кі калектываў удзель­ні­ча­лі так­са­ма ў ства­рэн­ні фран­цуз­ска-в'ет­нам­ска­га «Сай­го­на». Гэ­та не прос­та кап­ра­дук­цыя, але і за­кра­нан­не агуль­на­га мі­ну­ла­га: праз пер­са­на­жаў рас­каз­ва­ец­ца гіс­то­рыя Фран­цыі і В'ет­на­ма. Тут ёсць ка­хан­не і тра­гізм та­го фак­ту, што жыц­цё ў боль­шай сту­пе­ні ад нас не за­ле­жыць. У ме­лад­ра­ма­тыч­най па­ста­ноў­цы пры­сут­ні­чае ней­кая на­сталь­гія, хоць на­сталь­гія аб не­чым дрэн­ным, што не вяр­нуць і не змя­ніць, — гэ­та скла­да­на, але так ці інакш мож­на ад­чуць ат­мас­фе­ру та­го пе­ры­я­ду і пра­пус­ціць су­пер­ажы­ван­не праз ся­бе. А жыц­цё ге­ро­яў — не важ­на, яко­га гіс­та­рыч­на­га пе­ры­я­ду і якой кра­і­ны — да­зва­ляе гле­да­чу су­па­ста­віць з імі са­мо­га ся­бе. Вель­мі важ­на, ка­лі пра­цуе сэр­ца і ты не здоль­ны не рэ­ага­ваць на тое, што ад­бы­ва­ец­ца на сцэ­не. «Сай­гон» мож­на на­зваць ся­мей­ным спек­так­лем — гэ­та вель­мі пры­го­жая гіс­то­рыя з ус­па­мі­на­мі аб тым, што сыш­ло.

— Я ўжо не ўпер­шы­ню чую, што не­ка­то­рыя па­ста­ноў­кі нель­га пры­вез­ці на бе­ла­рус­кую тэ­ат­раль­ную сцэ­ну на­ват не з-за фі­нан­саў аль­бо лі­мі­та­ва­ных тэх­ніч­ных маг­чы­мас­цяў, а з-за не­пад­рых­та­ва­нас­ці пуб­лі­кі. Як гэ­та ра­зу­мець?

— Ёсць рэ­жы­сё­ры — я не бу­ду агуч­ваць іх ім­ёны, — на якіх я гля­джу і ўспа­мі­наю, што Мінск — не тэ­ат­раль­ны го­рад і не­ка­то­рыя аў­та­ры тут не прой­дуць. Я ба­чу гэ­та і па тым, як рас­куп­ля­юц­ца бі­ле­ты. На­ша пуб­лі­ка кан­сер­ва­тыў­ная, на што ўплы­ва­юць на­гле­джа­насць, вы­ха­ван­не і куль­ту­ра, якія не па­він­ны спы­няц­ца, бо мас­тац­тва — жы­вое. Фес­ты­валь прой­дзе вось­мы раз, але 7—9 між­на­род­ных па­ста­но­вак у год — гэ­та кроп­ля ў акі­я­не. Тэ­атр ці­ка­вы тым, што рэ­агуе на на­ва­кол­ле, та­му без яго ты, атрым­лі­ва­ец­ца, ада­рва­ны ад рэ­аль­нас­ці. На­ша ж рэ­аль­насць та­кая, што ў Бе­ла­ру­сі не­да­стат­ко­ва пля­цо­вак і спе­цы­я­ліс­таў, якія ўме­юць пра­ца­ваць з су­час­ны­мі па­ста­ноў­ка­мі. А тое, што гля­дач не га­то­вы, я ба­чу, на­прык­лад, па тым, як ён ус­пры­мае Хай­нэ­ра Гё­бель­са і пы­та­ец­ца: а што гэ­та бы­ло? Я па­мя­таю Ра­мэа Кас­тэ­лу­чы ў Мін­ску і той рэ­за­нанс, які ён вы­клі­каў. Там на­са­мрэч не бы­ло ні­чо­га ра­ды­каль­на­га, а ўсё роў­на вы­клі­ка­ла ажы­я­таж. Тэ­атр, на пля­цоў­цы яко­га ста­віў­ся Кас­тэ­лу­чы, ка­заў, што гэ­та бяс­кон­цы жах і мы не па­він­ны та­кое па­каз­ваць. Пры­вы­кан­не да свай­го род­на­га пры­му­шае ду­маць, што ўсё чу­жое — шкод­нае, у чым і праб­ле­ма на­ша­га тэ­ат­раль­на­га ася­род­дзя, якое пры­вык­ла аль­бо пла­кац­ца, аль­бо на­хваль­ваць адно ад­на­го.

— Вас ча­сам па­пра­ка­юць тым, што бе­ла­рус­кая пра­гра­ма ад­асоб­ле­на ад між­на­род­най.

— І я ад­каз­ваю, што ў іх роз­ныя за­да­чы. Пад не­вя­лі­кім фес­ты­валь­ным да­хам мы хо­чам са­браць за­меж­ных гас­цей-тэ­ат­ра­лаў, якія маг­лі б па­ба­чыць бе­ла­рус­кі тэ­атр, і бе­ла­рус­кую пуб­лі­ку, якой ці­ка­ва па­гля­дзець за­меж­ныя спек­так­лі. Так ад­бы­ва­ец­ца важ­ны тэ­ат­раль­ны пра­цэс, ка­лі ўсе гля­дзяць і аб­мяр­коў­ва­юць. У бе­ла­рус­кую пра­гра­му мы за­бі­ра­ем тое, што мо­жа вы­клі­каць ці­ка­васць на­гле­джа­ных за­меж­ных гас­цей, та­му што не кож­ны га­то­вы ехаць сю­ды і мар­на­ваць час. Наш тэ­атр, я не бя­ру доб­ра вя­до­мы Ля­леч­ны, толь­кі на па­чат­ку шля­ху, ка­лі з'яў­ля­юц­ца лі­да­ры, га­то­выя вы­ка­зац­ца.

— Мне па­да­ец­ца, для пуб­лі­кі ў ста­сун­ках з су­час­ным, не­зна­ё­мым, тэ­ат­рам ёсць не­каль­кіх коў­зкіх ад­хо­наў і адзін з іх да­ты­чыц­ца та­го, што пэў­ная част­ка гле­да­чоў са­праў­ды не мае маг­чы­мас­ці пад­рых­та­вац­ца да на­ва­тар­скіх спек­так­ляў і, ка­лі пры­хо­дзіць на «ТЭ­АРТ», з-за ага­лом­ша­нас­ці не­звы­чай­нас­цю па­ста­ноў­кі мо­жа стра­ціць маг­чы­масць яе ўспры­няць. Як гля­дзець но­вы тэ­атр?

— Гэ­та са­праў­ды скла­да­на — тое са­мае, што не­пад­рых­та­ва­на­му гле­да­чу гля­дзець ба­лет: ён ні­чо­га не зра­зу­мее, рас­ча­ру­ец­ца і больш не прый­дзе. Ка­лі на кі­на­фес­ты­ва­лі «Ліс­та­пад» ад­бы­ва­ец­ца дыя­лог і кі­на­па­ка­зы пра­хо­дзяць на пра­ця­гу го­да, то што­га­до­вы між­на­род­ны тэ­ат­раль­ны фес­ты­валь у Мін­ску толь­кі адзін. На­пэў­на, нам са­праў­ды не ха­пае су­стрэч і раз­моў пра су­свет­ны тэ­атр, хоць іх, мне па­да­ец­ца, для звы­чай­ных гле­да­чоў бу­дзе не­да­стат­ко­ва. Бо, на жаль, у нас ня­ма ад­па­вед­ных прад­ме­таў у шко­ле ці ін­сты­ту­це, прак­ты­кі ся­мей­на­га па­хо­ду ў тэ­атр. З той пры­чы­ны, што мы рэд­ка хо­дзім, і ўзні­кае пы­тан­не «а што гэ­та?». Во­пыт ус­пры­ман­ня не мо­жа ўзнік­нуць з ні­ад­куль, а ў той жа час страх, што ты не­ча­га не зра­зу­ме­еш, пе­ра­шка­джае на­бы­ван­ню бі­ле­таў. Я не ма­гу агу­чыць ней­кую фор­му­лу, па якой трэ­ба гля­дзець су­час­ны тэ­атр, і са­ма шу­каю ад­каз.

— «ТЭ­АРТ» у сі­лу сва­ёй экс­клю­зіў­нас­ці ста­но­віц­ца ў пэў­ным сэн­се мод­ным ме­ра­пры­ем­ствам. Што па азна­чэн­ні мо­жа пры­цяг­нуць пуб­лі­ку, якая жа­дае да­лу­чыц­ца да мод­на­га ме­ра­пры­ем­ства, а не гля­дзець спек­такль. Вы не за­ўва­жа­лі та­кіх ру­хаў?

— Я не ска­жу, што мы мод­ныя, мо­да мае тэн­дэн­цыі і ад­ве­дзе­ны для іх час. Ка­лі ты пры­хо­дзіш у ней­кі тэ­атр і ба­чыш ці­ка­вы спек­такль — гэ­та зна­чыць, што ёсць лю­дзі, якія хо­чуць па­га­ва­рыць на пэў­ную тэ­му, а ёсць тыя, хто пры­хо­дзіць з жа­дан­нем гэ­та па­чуць. Мне ха­це­ла­ся б, каб «ТЭ­АРТ» не ста­на­віў­ся мод­ным, маў­ляў, куп­лю да­ра­гі білет і мя­не за­ўва­жаць, а каб лю­дзі ад­чу­ва­лі па­трэ­бу ў дыя­ло­гу.

— За коль­кі месяцаў да форуму вам трэ­ба бы­ло да­маў­ляц­ца, каб за­пра­сіць, на­прык­лад, вя­до­ма­га фін­ска­га рэ­жы­сё­ра Крыс­ці­я­на Смэд­са?

— Уво­гу­ле пра­гра­му я раб­лю два га­ды, да­моў­ле­нас­ці па сё­лет­нім фес­ты­ва­лі па­ча­ла за­клю­чаць з па­чат­ку 2017 го­да. Тут трэ­ба не прос­та да­мо­віц­ца, але і знай­сці маг­чы­масць пры­вез­ці пэў­ны тэ­атр. Фес­ты­валь ад­бы­ва­ец­ца, ка­лі за­ці­каў­ле­ны абод­ва ба­кі — не толь­кі той, хто за­пра­шае, але і той, хто пры­яз­джае і хо­ча ад­чуць ін­шую аў­ды­то­рыю і яе рэ­ак­цыю. Наш гля­дач рэ­аль­на інакш рэ­агуе. Ка­лі пас­ля ней­ка­га фес­ты­ва­лю я гля­джу тую ж па­ста­ноў­ку ў Мін­ску, ду­маю, ча­му ні­хто не пляс­кае ў да­ло­ні, не рас­кры­ва­ец­ца і ча­кае, хто за­смя­ец­ца пер­шым. У на­ша­га гле­да­ча ёсць пэў­ная ска­ва­насць, і за гэ­тым ці­ка­ва на­зі­раць.

— Ка­лек­ты­вы, што да нас пры­яз­джа­юць, дзе­ляц­ца ўра­жан­ня­мі ад на­шай пуб­лі­кі?

— Па­мя­таю, ка­лі мы пры­во­зі­лі, зда­ва­ла­ся б, мен­таль­на зра­зу­ме­лы рус­ка­моў­ны спек­такль «Жыц­цё і лёс» з Санкт-Пе­цяр­бур­га, мне ска­за­лі, што на­ша пуб­лі­ка рэ­агуе як у Япо­ніі: яна не­прад­ка­заль­ная і там, дзе па­трэб­на рэ­ак­цыя, чу­ец­ца ці­шы­ня. Я ўжо не ка­жу пра ка­лек­ты­вы з больш ад­да­ле­ных кра­ін, для якіх пры­езд у Бе­ла­русь — зу­сім но­вы во­пыт.

— У бе­ла­рус­кай пра­гра­ме два спек­так­лі «Арт Кар­па­рэйшн» — «Кры­жо­вы­па­ход­дзя­цей» і «З ву­чы­лі­шча». Мне ў гэ­тым ба­чыц­ца кан­флікт ін­та­рэ­саў.

— Ку­ра­та­рам пра­гра­мы «Bеlаrus Ореn» з'яў­ля­ец­ца Люд­мі­ла Гра­мы­ка, і я ёй шчы­ра ска­за­ла, што ні­чо­га ла­бі­ра­ваць не бу­ду, бо не ха­чу ся­бе зня­сла­віць. Та­му ка­лі яна лі­чыць не­аб­ход­ным, то ўклю­чае ў пра­гра­му на­шы па­ста­ноў­кі. Але, дзя­куй бо­гу, мая ін­ту­і­цыя ча­ла­ве­ка, што зай­ма­ец­ца тэ­ат­рам, дае вы­нік, які мы мо­жам прэ­зен­та­ваць гас­цям. «Кры­жо­вы­па­ход­дзя­цей» Юрыя Дзі­ва­ко­ва не быў пры­ня­ты гле­да­чом так, як на­шу­ме­лая па­ста­ноў­ка «З ву­чы­лі­шча». Хоць Дзі­ва­коў мне па­да­ец­ца не­да­ацэ­не­ным, ён вель­мі та­ле­на­ві­ты і ўні­каль­ны аў­тар. Маг­чы­ма, пуб­лі­ка не зу­сім га­то­ва да та­кой пер­фар­ма­тыў­нас­ці і шчы­рас­ці, але яго спек­такль ні на што не па­доб­ны. Я амаль не ўмеш­ва­ю­ся ў бе­ла­рус­кую пра­гра­му, а ча­сам на­ват са­ма ад­кры­ваю для ся­бе но­выя ім­ёны.

Ірэ­на КА­ЦЯ­ЛО­ВІЧ

Выбар рэдакцыі

Культура

У нядзелю яўрэі святкуюць Новы год дрэў

У нядзелю яўрэі святкуюць Новы год дрэў

На гэта свята асаблівым чынам спажываюць розную садавіну, запіваючы келіхамі добра разбаўленага віна.

Грамадства

Як задаволіць кадравы голад у сферы ІТ?

Як задаволіць кадравы голад у сферы ІТ?

Работадаўцы кажуць, што быць добрым праграмістам і ўмець пісаць код для эфектыўнай работы ўжо недастаткова.

Культура

Балельшчыкі II Еўрапейскіх гульняў ужо рэзервуюць вясковыя гатэлі

Балельшчыкі II Еўрапейскіх гульняў ужо рэзервуюць вясковыя гатэлі

«Адышоў час, калі гасцям патрэбныя былі толькі «чарка і скварка», ім ужо цікавыя музеі, культурная праграма».