Вы тут

І ў Сібіры мы – суродзічы


Актывісты Іркуцкага таварыства беларускай культуры імя Яна Чэрскага сустракалі ў сябе госця з Цюмені: навукоўца Рамана Фёдарава, у якога таксама ёсць беларускія родавыя карані


 У ліпені ў Іркуцку пабываў даследчык, кандыдат філасофскіх навук Раман Фёдараў. Ён працуе старшым навуковым супрацоўнікам у Цюменьскім навуковым цэнтры Сібірскага аддзялення Расійскай акадэміі навук. (Якое, дарэчы, з восені мінулага года ўзначальвае акадэмік Валянцін Пармон: таксама этнічны беларус — хоць і нарадзіўся ў Германіі, дзе служыў ягоны бацька. — Рэд.). У сувязі з гэтым разважалі мы: беларусы па ўсёй велізарнай Сібіры жывуць — а вось не губляюцца на яе прасторах, сустракаюцца. Хоць між нашым Іркуцкам і Цюменню звыш 3000 кіламетраў. Галоўнае ж, мусіць, мець пачуццё нацыянальнай роднасці, быць адкрытымі для кантактаў — і цікавымі для іншых. Як вядома, нашы суродзічыбеларусы, супляменнікі жывуць у многіх краінах, і культура беларуская перадаецца паўсюль з пакалення ў пакаленне: дзе толькі ў сямейным коле, а дзе й праз беларускія суполкі таксама. Беларусы ў шматнацыянальным Іркуцку не згубіліся — мы маем тут сваё месца пад сонцам, у тым ліку й дзякуючы беларускім грамадскім суполкам.

Думалі: як сустрэць госця, што яму паказаць? “Іркуцк — горад з багатай гісторыяй, жыве цяпер у хуткім рытме, у сваёй “дынаміцы” — што ж, пакажам яго такім, — разважала Алёна Сіпакова, старшыня Іркуцкага таварыства беларускай культуры імя Яна Чэрскага. — Пакажам таксама іркуцян: як людзей адкрытых і гасцінных, па-купецку кемлівых”. А ўвогуле мы гасцям заўжды рады, бо, як кажуць беларусы, хата гасцямі багата.

У Іркуцк Раман Юр’евіч прыязджаў у навуковую камандзіроўку: ён вывучае жыццё беларускіх перасяленцаў у Сібіры. Зацікавіўся гэтым не выпадкова: продкамі яго “па кудзелі”, гэта значыць па мамінай лініі, былі беларусы з Мінскай губерні. Даследчык ужо трохі знаёмы з Іркуцкам, ведаў раней і пра гасцінных, сяброўскіх людзей з ІТБК. Таму мы прапанавалі яму, як вандроўнаму беларусу, пачаць збор матэрыялаў з этнарэсторана “Беларуская Глеба”, што на вуліцы Карла Маркса, 26. Там створаны ціхі ўтульны куток у беларускай стылістыцы, што нагадвае нам пра далёкую зямлю продкаў. У рэстаране сытна й смачна гатуюць па рэцэптах, якія захавалі беларусы і ў Сібіры.

Пасля вячэры, душэўнай размовы гулялі мы з госцем па гістарычных мясцінах, адміністрацыйным цэнтры горада. Раман Фёдараў казаў, што яму падабаецца вывучаць гісторыю асваення Сібіры. Яго кандыдацкая прысвечана была вывучэнню культурнага значэння гістарычных маршрутаў асваення Сібіры, называлася: “Освоение Урала и Западной Сибири как социокультурный процесс: структура, коммуникации, ценности”. У апошнія 10 гадоў яны з калегамі правялі шэраг этнаграфічных экспедыцый на тэрыторыі 12 рэгіёнаў Урала, Сібіры і Далёкага Усходу, у якіх жывуць нашчадкі беларускіх сялянперасяленцаў канца XІX — пачатку ХХ стагоддзяў. Даследчык удакладніў: самы заходні з іх — Башкірыя, самы ўсходні — Прыморскі край. Раман Фёдараў працаваў сумесна з беларускімі й сібірскімі этнографамі, былі выдадзеныя калектыўныя манаграфіі “Белорусы в Сибири: сохранение и трансформации этнической культуры” (Новасібірск, 2011, галоўны рэдактар А. Ф. Фурсава) і “Традиционная культура белорусов во времени и пространстве” (Мінск, 2013, галоўны рэдактар А. В. Цітавец).

Мы запыталі ў суродзіча: што ў ягоных навуковых планах на бліжэйшы час? “Асноўная мэта на бліжэйшы час — напісаць доктарскую дысертацыю і абагульняльную манаграфію, прысвечаную захаванню ды адаптацыі традыцыйнай культуры беларускіх перасяленцаў на тэрыторыі Сібіры й Далёкага Усходу, — адказаў Раман Юр’евіч. — У сферы першачарговых навуковых інтарэсаў і вывучэнне трансфармацый этнакультурнай ідэнтычнасці беларускіх перасяленцаў, іх каляндарнай і сямейнай абраднасці, матэрыяльнай культуры й гаспадарчай дзейнасці”. Па словах навукоўца, яму тое вельмі цікава, да таго ж ён ганарыцца сваімі беларускімі родавымі каранямі.

Што да Іркуцкай вобласці, то яна займае ў жыцці суродзіча сваё асаблівае месца: “Сюды я рэгулярна прыязджаю для таго, каб правесці этнаграфічныя экспедыцыі ды паразмаўляць з сябрамі ўжо цягам апошніх шасці гадоў. За гэты час былі палявыя даследаванні ў Баяндаеўскім, Брацкім, Куйтунскім, Заларынскім і Тайшэцкім раёнах. А ў будучыні хацелася б аб’ехаць іншыя куткі рэгіёну: каб глыбей акунуцца ў самабытную культуру, паназіраць, як жывуць тут нашчадкаў беларускіх перасяленцаў”.

Ад жыхароў Прыбайкалля ў яго — толькі станоўчыя ўражанні: “Сюды мяне вельмі прыцягвае прыгажосць душы многіх людзей, з якімі я сустракаўся. І прыгажосць тая сугучная з неапісальнай прыгажосцю прыроды Прыбайкалля. Многія з тых, каго я тут сустрэў, — гэта яркія натуры: адкрытыя, бескарыслівыя, з непадробнай любоўю да сваёй малой радзімы. Таму я абавязкова, і яшчэ не раз, прыеду ў Іркуцк”.

Этнаграфічныя паездкі па беларускіх вёсках Іркуцкай вобласці сезона‑2018 Раман Фёдараў ацаніў станоўча. Ён будзе пісаць нарыс пра вандраванне, новыя знаёмствы й знаходкі. Спадзяемся, гэта будзе цікава!

Марыя Лойка, г. Іркуцк


Ад рэдакцыі.

Мы ведаем па тэкстах, што раней знайшлі ў інтэрнэце, пра вялікую ўвагу Рамана Фёдарава да жыцця, традыцый беларусаў Сібіры. Пры добрым збегу абставін маглі б і сустрэцца з ім восенню 2013‑га: тады журналісты Іван і Валянціна Ждановічы былі ў камандзіроўцы ў Цюмені, райцэнтры Вікулава, наведвалі тамтэйшыя беларускія вёскі Ермакі, Асінаўку. Артыкулы потым змяшчаліся ў газетах “Голас Радзімы”, “СОЮЗ”, “Российской газете”, часопісе “Беларусь. Belarus”. Мяркуем, тэксты ад няштатных аўтараў з розных рэгіёнаў Сібіры, што друкуюцца ў “ГР”, таксама трапляюць на вочы шаноўнаму супляменніку. Таму — спадзяемся на супрацоўніцтва, Раман Юр’евіч! Плёну вам у падзвіжніцкай працы, якая дапамагае глыбей спазнаваць Беларускі Мацярык у свеце.

Уладзімір Крыловіч — стрыечны дзядуля Рамана Фёдарава

Уладзімір Крыловіч (1895–1937) быў адным з першых акцёраў і заснавальнікаў беларускага нацыянальнага тэатра і кіно. Нарадзіўся ён 1 лістапада 1895 гады ў вёсцы Крыловічы паблізу Койданава: цяпер гэта Дзяржынскі раён Міншчыны. З 1915 году ўдзельнічаў у аматарскіх спектаклях. Іграў розныя ролі ў спектаклях рускіх і ўкраінскіх труп, якія гастралявалі па Беларусі. Пазней быў удзельнікам Грамадзянскай вайны. З 1921 году Уладзімір Крыловіч працаваў у першым Беларускім дзяржаўным драматычным тэатры (цяпер гэта Нацыянальны акадэмічны тэатр імя Янкі Купалы) у Мінску. (удакладніць) Кіраваў тэатральнай студыяй пры тэатры. Іграў рамантычных і сацыяльных герояў у спектаклях, што ставіліся ў тэатры па п’есах беларускіх, рускіх савецкіх драматургаў. Тэатральныя крытыкі пісалі, што ў акцёра Уладзіміра Крыловіча быў яркі тэмперамент, якія спалучаўся з мяккасцю і лірызмам. Ён любіў надаваць сваім героям рамантычную афарбоўку. Памёр (ці быў рэпрэсаваны?) Уладзімір Крыловіч 23 кастрычніка 1937 года. Пахаваны ў Мінску на Вайсковых могілках.

Дадаць каментар

Выбар рэдакцыі

Грамадства

75 год таму пачалося вызваленне Беларусі

75 год таму пачалося вызваленне Беларусі

23 верасня 1943 года, савецкімі войскамі быў вызвалены ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў першы населены пункт Беларусі — раённы цэнтр Камарын.

Грамадства

Каму і чым дапаможа ТЦСАН

Каму і чым дапаможа ТЦСАН

Ад дапамогі дома пажылым і да стварэння крызісных пакояў для ахвяр хатняга гвалту.

Грамадства

Маштабныя вучэнні прайшлі ў краіне

Маштабныя вучэнні прайшлі ў краіне

Актыўная фаза камандна-штабнога вучэння Узброеных Сіл прайшла ў Беларусі ў верасні.