Вы тут

Чым пагражае хатняя хімія?


Шведы будуць даследаваць беларускія сцёкі.

Праект, нацэлены на змяншэнне паступлення небяспечных хімічных рэчываў у сцёкавыя воды, яшчэ мала распаўсюджаны ў нашай краіне. Але ў яго кіраўнікоў вялікія планы на Беларусь.


Пад слоганам «Бяспечныя тавары, бяспечныя гарады» першапачатковы праект NоnHаzСіtу аб'яднаў 18 партнёраў у рэгіёне Балтыйскага мора, уключаючы мясцовыя і рэгіянальныя органы ўлады, навукова-даследчыя інстытуты, прадпрыемствы, якія ажыццяўляюць ачыстку сцёкавых вод, і іншыя. На працягу праектнага перыяду партнёры маюць магчымасць самастойна выяўляць крыніцы небяспечных рэчываў, вызначаць іх прыярытэтнасць і ўдзельнічаць у распрацоўцы планаў дзеянняў па хімічнай бяспецы для гарадоў, каб дапамагчы ім змагацца з гэтымі выкідамі.

Дзейнасць праекта сканцэнтравана на малых і сярэдніх прадпрыемствах і падсобных гаспадарках. Апошнія могуць праверыць сваю тэрыторыю і даведацца, якія небяспечныя хімічныя рэчывы ёсць на ўчастках. Такім чынам шырокая грамадскасць будзе ўцягнутая ў інфармацыйна-асветніцкую кампанію і атрымае неабходныя экалагічныя матэрыялы. Спецыялісты ўпэўнены, што толькі інфармаваныя грамадзяне ў стане выправіць сітуацыю, якая склалася, змяніўшы спажывецкія паводзіны на экалагічныя.

— У рамках згаданага праекта мы правялі скрынінг небяспечных хімічных рэчываў і даведаліся, адкуль яны бяруцца і як трапляюць у водныя аб'екты, — расказала прадстаўніца ўпраўлення навакольнага асяроддзя і аховы здароўя муніцыпалітэта Стакгольма, менеджар праекта Тоні Вікман. — Найбольшую цікавасць для вывучэння ў Беларусі ўяўляюць Вілейка і Іўе. На жаль, даных пра колькасць і склад небяспечных рэчываў з гэтых раёнаў пакуль няма, але мы плануем правесці даследаванні, якія дапамогуць сабраць неабходную інфармацыю.

Небяспечныя рэчывы — гэта цяжкія металы, арганічныя рэчывы і фармацэўтычныя прэпараты. Пра шкоду металаў вядома даўно, пра іншыя рэчывы даных менш. Многія з іх адзначаны ў Стакгольмскай канвенцыі аб стойкіх арганічных забруджвальніках як рэчывы, колькасць якіх трэба кантраляваць і зніжаць іх канцэнтрацыю. Яны ўплываюць на здароўе і могуць пашкодзіць эндакрынную сістэму, справакаваць алергічныя рэакцыі, выклікаць праблемы з памяццю і г. д.

— Не варта забываць, што гэтыя рэчывы ўплываюць не толькі на людзей, але і на прадстаўнікоў фаўны, у прыватнасці на рыб, — адзначае Тоні Вікман. — Праблема ў тым, што нават пры малых канцэнтрацыях гэтыя рэчывы аказваюць негатыўнае ўздзеянне.

Удзельнікі праекта даследавалі метал кадмій, алкілфенолы, нанілфенолы і актылфенолы, фталаты, бісфенол А, фармацэўтычныя прэпараты дзіклафенак, эстрадыёл, этынілэстрадыёл (не ўсе рэчывы, прааналізаваныя ў скрынінгу NоnHаzСіtу, уздзейнічаюць на эндакрынную сістэму, у гэтым матэрыяле прыведзены толькі тыя, якія аказваюць такое ўздзеянне. — Аўт.).

Былі сабраны пробы сцёкавых вод з жылых і прамысловых раёнаў (і з некаторых прадпрыемстваў), ліўневых сцёкаў, воды са станцыі водаачысткі і асадкі сцёкавых вод. Пробы прааналізавалі ў лабараторыях Гданьскага і Шведскага сельскагаспадарчага ўніверсітэтаў.

Спецыялісты выявілі вышэйпералічаныя рэчывы ва ўсіх пробах.

Адкуль яны бяруцца? Часцей за ўсё з прамысловых тавараў: пластыкавых матэрыялаў, касметыкі і сродкаў асабістай гігіены, мыйных сродкаў, фарбаў, канцылярскіх прылад, цацак, мэблі, адзення і многага іншага. А яшчэ могуць трапляць у наваколле як на этапе вытворчасці і ў працэсе выкарыстання прадуктаў і вырабаў, так і пры іх утылізацыі.

Шведскі праект у Беларусі толькі пачынае сваю дзейнасць, але любая экалагічная ініцыятыва карысная і для стану навакольнага асяроддзя, і для змены свядомасці людзей. Усім варта ведаць, што шкодныя рэчывы прысутнічаюць паўсюдна і трапляюць у воднае асяроддзе з гарадскіх тэрыторый, а некаторыя з іх нават могуць негатыўна ўплываць на здароўе чалавека. Крыніцамі такога забруджвання часта з'яўляюцца спажывецкія тавары. Таму неабходна прымаць дадатковыя меры па скарачэнні колькасці небяспечных рэчываў у сцёкавых водах на ўваходзе ў ачышчальныя збудаванні для таго, каб забяспечыць належны ўзровень абароны Балтыйскага мора.

Вольга ПРАЛЮК

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Пастырскае Пасланне Мітрапаліта Тадэвуша Кандрусевіча на Вялікдзень

Пастырскае Пасланне Мітрапаліта Тадэвуша Кандрусевіча на Вялікдзень

Глыбокапаважаныя святары, кансэкраваныя асобы, браты і сёстры!

Грамадства

Рэспубліканскі суботнік прайшоў у Беларусі

Рэспубліканскі суботнік прайшоў у Беларусі

Ён прымеркаваны да Года малой радзімы.

Культура

Карэспандэнты «Звязды» сустрэліся са сваячкай Паўліны Мядзёлкі

Карэспандэнты «Звязды» сустрэліся са сваячкай Паўліны Мядзёлкі

12 верасня 1893 года ў сям'і Вінцэнта і Францішкі Мядзёлкаў нарадзілася дачка, якой далі прыгожае імя Паўліна. 

Культура

Вольга Падгайская: Калі праект і здараецца, то ў якасці ледзь не выключэння

Вольга Падгайская: Калі праект і здараецца, то ў якасці ледзь не выключэння

Гэта трэба, канешне, проста паслухаць — музыку аднаго з найдзіўнейшых сучасных беларускіх кампазітараў.