Вы тут

Краіна старых алей


Можа, нездарма адна з трох рэчаў, якія павінен зрабіць кожны мужчына, — гэта пасадзіць дрэва? Нядаўна гутарылі пра тое з адным знаёмым. Дрэва як сімвал тваёй эпохі. Як тое, што запачаткавана ўласнымі рукамі і застанецца калі не назаўжды, то вельмі надоўга.


Гаварылі мы і пра тое, што старажытныя алеі, якіх так шмат у Беларусі, — гэта помнікі. Свайго часу. Гаспадароў. Сядзіб, ля якіх іх пасадзілі. Мы не звяртаем на гэта ўвагі, але ж Беларусь — краіна не толькі замкаў. Нават у большай ступені яна — краіна старых алей. І тут, і там растуць яны, у пэўным сэнсе непрыкметныя, — на першы погляд звычайныя дрэвы, нават крыху занядбаныя. А з іншага боку, калі прыгледзецца, калі задумацца, — вось яны, шматгадовыя волаты, якія памятаюць столькі, што нам і ўявіць складана. Якія сняць салодкія сны пра мінуўшчыну.

«Сапраўдным цудам беларускай зямлі можна назваць дарожныя алеі, — піша Армен Сардараў у сваёй кнізе «Шляхастварэнне. Гісторыя і культура беларускіх дарог». — Як зводы фантастычных храмаў, яны вянчаюць нашы дарогі, ствараючы дзівосную карціну, быццам людзі знаходзяцца ўнутры, а не звонку, і зялёны калідор вядзе іх кудысьці ўдалечыню, да нечага далёкага і цудоўнага... Выбітныя і рамантычныя малыя алеі, якія яшчэ жывуць ля старажытных панскіх сядзіб, — сведкі таго жыцця, якое ўжо не вернецца ніколі».

Калі зноў успомніць пра тое, што Беларусь — краіна замкаў — то не так шмат (у параўнанні з былой раскошай) у нас іх захавалася, аднак замкі ўсё-такі ёсць. А вось пра страчанае часта сведчаць алеі. Стаяць яны, маўклівыя, і сваім шапаценнем аплакваюць веліч колішніх гаспадароў і іх маёнткаў. А, можа, чуецца ў гэтым няскоранасць і свабода — маўляў, многае было зруйнавана, але мы стаім і не здадзімся, да апошняга лісціка і галінкі...

Калі падлічыць усе ацалелыя да сёння алеі і ў пэўнай праграме намаляваць тыя пабудовы, што насамрэч стаялі каля іх калісьці, — мы атрымалі б зусім іншую Беларусь! Своеасаблівая паралельная рэальнасць — краіна, багатая на адметную архітэктуру і шляхецкую веліч.

У той жа час прыгадваюцца нейчыя словы: «Яны закатвалі нас асфальтам. Але не ведалі, што мы трава». І тут зусім не маюцца на ўвазе ніякія міфічныя «яны». Проста мы жывём у эпоху глабалізацыі, калі ўсё высакароднае быццам бы застаецца дзесьці ззаду... А свет імкліва імкнецца да ўніфікацыі і аднастайнасці ўсяго. На важныя падзеі, месцы, асобаў часам падае пыл забыцця. Таму задача гісторыкаў, папулярызатараў нашай спадчыны — не даць згінуць усяму гэтаму багаццю, нашаму ўсведамленню сябе вялікай і моцнай нацыяй, у якой за плячыма такая гісторыя, за якую не сорамна.

І вось пасярод ліхалеццяў і скразнякоў XXІ стагоддзя ў Беларусі па-ранейшаму каля дарог стаяць яны, старыя алеі. Вартуюць спакой жыхароў і мінакоў, затуляюць ад ветру, зялёнай лістотай разганяюць смугу руйнавання.

Кожнае такое месца — сведчанне моцных сям'і, роду. Напамін пра карані, і ў пераносным сэнсе, і ў прамым — хоць бы дрэвы за іх па-ранейшаму трымаюцца.

Дык чаму ж мужчынам так важна пасадзіць алею ці хоць бы дрэва?.. Вяртаюся да размовы са знаёмым. Бо тое як пакінуць памятку аб сабе на гэтай зямлі, кажа ён. І нават калі двор, участак прададуць, а дом знясуць і пабудуюць там сабе нешта зусім іншыя людзі... Твае дзеці, унукі змогуць прыйсці і прытуліцца хоць бы да старых дрэў. Падыхаць іх паветрам. Пару жалудоў ці каштанаў пакласці ў кішэню на памяць. Ці проста галінку сарваць і забраць з сабой. Як сведчанне еднасці з каранямі.

Ніна ШЧАРБАЧЭВІЧ

Дадаць каментар

Выбар рэдакцыі

Эканоміка

 Эксперт: Да новага года рост цэн на нерухомасць спыніцца

Эксперт: Да новага года рост цэн на нерухомасць спыніцца

А калі і падрасце, то не больш чым на 0,5-1 працэнт.

Грамадства

Як і хто дапамагае змагацца з восамі ў кватэры?

Як і хто дапамагае змагацца з восамі ў кватэры?

Неяк ранкам я знайшла ў сябе на кухні некалькі вос. 

Культура

Форум тэатральнага мастацтва «ТЭАРТ» пакінуў на сэрцы рваныя раны

Форум тэатральнага мастацтва «ТЭАРТ» пакінуў на сэрцы рваныя раны

Мядзведзь на сцэне, Чэхаў на мове жэстаў і самая дакладная перадача стану дэпрэсіі.