Вы тут

Калі трапіць на вялікі экран — не значыць дасягнуць поспеху


Фестываль кароткаметражных фільмаў Kіnоsmеnа, здавалася б, увасобіў апрыёры шыкоўную ідэю: акумуляваў сілы неабыякавай да кіно каманды, знайшоў спонсараў, сфарміраваў унікальныя конкурсныя праграмы беларускіх і замежных карцін, арганізаваў іх паказы ў кінатэатрах і даў магчымасць гледачу вызначаць пераможцаў нараўне з журы. На трэці па ліку фэст — у Мінску ён праходзіць з 19 да 23 верасня — было пададзена 4500 заявак са 125 краін. Паказы пачаліся з нацыянальнага конкурсу пад прывабнай назвай «Bеlаrusіаn rеflесtіоn», які ўключыў у сябе пяць карцін. Выключна ён мяне і зацікавіў: я схадзіла на сеанс і, скажу вам, гэта прафанацыя.


Kіnоsmеnа патрыятычна выдзеліла асобнае месца беларускаму кіно, але правяла адбор яўна не ў яго інтарэсах. Праграма аказалася пэўным міксам, дзе паспрабавалі сумясціць падкрэслена аднамернае/забаўляльнае кіно і работы, створаныя, скажам так, дзеля ідэі. Конкурс, дзе адзін фільм выглядае тызерам, другі больш падобны на сацыяльны ролік, трэці разыгрывае нясмешную любоўную камедыю накшталт бульварнага чытва, стварае дзіўнае ўражанне, таму што я крыху арыентуюся ў нашым кінематографе і ведаю — беларускі конкурс мог бы быць лепшы.

Праўда, не з такімі драконаўскімі крытэрыямі адбору: кажуць, «Bеlаrusіаn rеflесtіоn» адразу адсейвала карціны, ужо паказаныя ў Нацыянальным конкурсе міжнароднага кінафестывалю «Лістапад» (і праўда, перасячэнняў няма). Улічваючы, што апошні кожны год збірае маштабную праграму найлепшага ў айчыннай кінасферы, Kіnоsmеnа моцна страчвае. Тут жа ўзнікае пытанне, ці сапраўды тут дбаюць пра беларускае кіно і разумеюць яго кантэкст? Пляцовак для нашых фільммейкераў няшмат, таму крыўдна, што ўдзел ў адным фестывалі аўтаматычна закрывае магчымасць удзельнічаць у другім.

У выніку атрымалася, што атрымалася. Першым у конкурсе «Bеlаrusіаn rеflесtіоn» быў паказаны фільм «Людзі ў шэрым» Сяргея Куклова. Работа ў жанры фантастыкі доўжыцца дзевяць хвілін і нагадвае той адрэзак поўнаметражнай карціны да цітраў (завязку), закліканы стварыць інтрыгу і прымусіць глядзець далей. Супрацоўнік ДАІ бачыць машыну з крывёй на капоце і шукае яе ўладальніка, які ў гэты момант нешта закапвае. Асуджаная істота аджывае і кусае даішніка, які ў выніку і сам у некага ператвараецца. Уладальнік машыны хлусіць вайсковаму начальніку, што спаліў аб'ект без сведак. Адрэзак сапраўды інтрыгуе, забяспечвае напружанне, вытрымлівае паўзы і застаецца зачынам, але ніяк не фестывальным фільмам.

«Сапрамат» Андрэя Цімафеева размывае межы паміж мужчынамі і жанчынамі і прымушае сваіх герояў — дзяўчаты іграюць хлопцаў, хлопцы — наадварот — расказваюць пра стасункі і іх сэнс. Часам даволі смешна. «Пляж/лес/тамбур» Кірыла Галіцкага і Святланы Казлоўскай расказвае пра ўзрушэнне галоўнай гераіні, да якой на пляжы нахальна прычапіўся незнаёмы хлопец і з некаторымі прыгодамі суправадзіў яе да Мінска. Вытрыманая, лаканічная гісторыя пры ўсёй прастаце змяшчае ў сабе цэлы спектр псіхалагічных нюансаў, але не выходзіць за межы, крыху выкшталцонага і нешаблоннага, але загараднага выпадку.

Зусім ненатуральнай, прытарнай, прадказальнай, шаблоннай і па-кіношнаму наіўнай стала работа «Пагавары са мной» Ігната Качана. Яе галоўны герой — пятнаццацігадовы хлопец — не адчувае духоўнай сувязі з бацькам і з гэтай праблемай прыходзіць да псіхолага. Той у сваю чаргу мучыцца ўласнымі перажываннямі, якія справакаваў кліент, і аддае запіс размовы з хлопцам яго бацьку. «Прафнепрыгодны», — сказала мая сяброўка. Але ўсё дзеля кіно і яго салодкага фіналу, у якім бацька з сынам плачуць адзін у аднаго на плячы.

Нарэшце, камедыя «Наша ўсё» — доказ таго, што прымітыўны стыль і густ рэжысёра Аляксандры Бутар (фільм зняты ў яе кінамайстэрні і пад яе мастацкім кіраўніцтвам) распаўсюджваецца па беларускім вялікім экране. Па сюжэце жанчына з трыма вышэйшымі адукацыямі і брутальны байкер жывуць па-суседстве і не тое каб знаходзяцца ў згодзе. Неяк на балкон байкера падае латарэйны білет, які, як лічыць суседка, выйграў кватэру. Спробы вярнуць білет заканчваюцца — гэтага варта было чакаць — у пасцелі.

Мне ўжо не першы раз даводзіцца адчуваць глыбокае расчараванне, калі на вялікім экране я гляджу пэўную праграму пад эгідай сучаснага беларускага кіно. Штампы, дробнасць здольнасцяў і інтарэсаў, недапрацаванасць у кантэксце конкурсу, фестывалю, кінатэатра выдзяляюцца мацней і ярчэй. Таму адборшчыкі, што фарміруюць праграму і даюць маладым аўтарам кароткаметражак шлях да «фестывальнай» публікі, не заўсёды робяць добрую справу. Кожная рэч, у прыватнасці кіно, павінна змяшчацца ў адпаведным «антуражы», за кошт якога, дарэчы, можа значна выйграць, а можа і паблякнуць.

Зараз мяне закідаюць камянямі, бо чуллівым аўтарам быццам бы патрэбная пляцоўка для паказу і выказвання — я з гэтым згодная. Але апроч чарговай рэкамендацыі адпавядаць кантэксту (паняцце фестывалю, на маю думку, павінна разумець пад сабой і пэўную якасць) магу нагадаць пра нетрывалую рэпутацыю беларускага кіно. Тую сціплую колькасць гледачоў, якой айчынным работам прыходзіцца задавольвацца, можна лёгка страціць праз паказы тызераў/сацыяльнай рэкламы/танных камедый. У выніку глядач не хутка даведаецца, што нешта ў беларускім кінематографе ўсё ж вартае ўвагі.

Калі беларускі конкурс выглядае не надта прадстаўнічым, узнікае пытанне да заявак, дасланых адборшчыкам: ці было ўвогуле з чаго фарміраваць варты ўвагі конкурс і, адпаведна, ці давяраюць рэжысёры кінафестывалю, дзе старшынёй журы трэці год з'яўляецца Дзмітрый Астрахан, які на «Bеlаrusіаn rеflесtіоn» нават не з'явіўся? А калі ў наборы заявак бачыцца пэўная недасканаласць, ці запрашаюць арганізатары да ўдзелу па ўласнай ініцыятыве?

Так ці інакш, цудоўная з'ява — самастойны кінафестываль Kіnоsmеnа — пакуль што моцна прасядае з беларускім кіно, хоць можа стаць зайздроснай для яго пляцоўкай. Работам, якія гэтым разам аказаліся на фестывальным вялікім экране, варта знайсці сваё месца, а іх аўтарам — скарыстацца досведам здымак для стварэння прадуманага, шмат-узроўневага, нешаблоннага кіно. Чакаем, што наступны фестываль прадэманструе нешта, ад чаго па спіне пабягуць мурашкі

Ірэна КАЦЯЛОВІЧ

Загаловак у газеце: Філалагіня і байкер дзеляць латарэйны білет

Дадаць каментар

Выбар рэдакцыі

Культура

Форум тэатральнага мастацтва «ТЭАРТ» пакінуў на сэрцы рваныя раны

Форум тэатральнага мастацтва «ТЭАРТ» пакінуў на сэрцы рваныя раны

Мядзведзь на сцэне, Чэхаў на мове жэстаў і самая дакладная перадача стану дэпрэсіі.

Спорт

Настасся Чарняўская: Трэба, каб людзі ведалі: бадмінтон — рэальны спорт

Настасся Чарняўская: Трэба, каб людзі ведалі: бадмінтон — рэальны спорт

Якія задачы ставяцца перад камандай у 2019 годзе і што самае важнае ў бадмінтоне?

Грамадства

Які ўрок лепшы: перакулены або традыцыйны?

Які ўрок лепшы: перакулены або традыцыйны?

Як зрабіць, каб у вучняў загарэліся вочы?

Грамадства

Губернатар Гродзеншчыны - пра перспектыўныя праекты рэгіёна

Губернатар Гродзеншчыны - пра перспектыўныя праекты рэгіёна

Горад-спадарожнік, анкалагічны цэнтр, «вёскі будучыні»...