Вы тут

Крыжовы паход, гопнікі, міфы Старажытнай Грэцыі


Мінск у палоне тэатра: 20 верасня тут пачаўся ўжо восьмы Міжнародны форум тэатральнага мастацтва, і пачаўся ён з праграмы Bеlаrus Ореn. Кожны год гэтая падборка, адабраная куратарам Людмілай Грамыкай, стварае пэўны вобраз сучаснай беларускай сцэны, запрашае калектывы з розных гарадоў краіны, паказвае класічную і новую драматургію. На форуме, які таксама прывозіць спектаклі для сваёй Міжнароднай праграмы, прагляд дзесяці пастановак з Bеlаrus Ореn дазваляе ўбачыць беларускі тэатр у кантэксце сусветных тэндэнцый, формаў і спосабаў выказвання. Так, нам ёсць што і як сказаць са сцэны.


Заўважана, што ў беларускім тэатральным мастацтве ёсць як славутая памяркоўнасць/павольнасць, так і сакрушальныя страсці. Як спакойная вуглаватасць акцёраў, так і нястрымнае вар'яцтва (на спектаклі «Крыжовыпаходдзяцей» Юры Дзівакова гледачоў першых радоў накрывалі тканінай, таму што ў іх бок персанажы «пырскалі» са смеху з поўным ротам кампоту. Мне меры засцярогі не зусім дапамаглі, і, вярнуўшыся дадому, я адразу пайшла ў ванну). Як перапляценне адсылак, метафар, сэнсаў, так і паслядоўны аповед пра беларускую культуру з вуснаў, напрыклад, Івана Кірчука.

Усё пачалося з «Рэвізора» — адаптацыі п'есы Мікалая Гогаля Купалаўскім тэатрам і, у прыватнасці, Мікалаем Пінігіным з Дзмітрыем Цішко. Пастаноўка, прэм'ера якой у свой час прагучала праз у тым ліку пераклад Гогаля на трасянку, паказала, наколькі актуальнымі застаюцца некаторыя асаблівасці грамадства, якасці чыноўнікаў і выкрутасы «выканальнікаў». Сапраўды смешная камедыя з цудоўнымі ролямі зрабіла адсылкі да сённяшняга жыцця, дадала сэнсаў метафарычнымі рэжысёрскімі рашэннямі і забяспечыла магчымасцю праз смех і слёзы канстатаваць, што гэтым разам на тэатральнай сцэне аказалася рэальнае жыццё. Класічны спектакль з выкшталцонай работай над сэнсамі і алюзіямі.

Таксама на драматургіі расійскага аўтара заснавана пастаноўка Маладзёжнага тэатра «Чалавек з Падольска» Дзмітрыя Багаслаўскага. Галоўны герой, трыццацігадовы жыхар Падольска Мікалай, аказваецца ў аддзяленні паліцыі, якое, у сваю чаргу, аказваецца матывавальным ізалятарам. Паліцэйскія, сярод якіх жанчына з томным голасам, даюць зразумець свайму ўтрыманцу, што ён жыве без мэты, не бачыць прыгажосці вакол, не цэніць родны горад і з залішнім захапленнем глядзіць на Амстэрдам. І гэта моцна патыхае надуманасцю і беспадстаўным дзіцячым энтузіязмам, затое выкарыстоўвае распаўсюджаную сёння відэапраекцыю, гуляе з прасторай і ўцягвае ў пастаноўку наваколле: акцёры адкрываюць акно, адтуль гучыць музыка, з яго хочуць выкінуцца...

На Bеlаrus Ореn быў паказаны цудоўны, мерны, мілагучны спектакль «Дарожка мая» Аляксандра Казака, які супакоіць вашу душу. У монаспектаклі Брэсцкага акадэмічнага тэатра драмы Іван Кірчук правёў гледачоў па жыццёвым цыкле праз беларускі фальклор. Ён скарыстаўся бязмернай колькасцю музычных інструментаў, аб большасці з якіх мы нават не падазравалі, праспяваў народныя песні, расказаў жарты са сваіх вандровак па Беларусі і закрануў наша язычніцка-хрысціянскае мінулае з яго звычаямі, прымхамі, замовамі і іншым. Гэта неверагодна, як з мінімумам дзеяння, без сюжэта і інтрыгі (структура спектакля становіцца зразумелай амаль з пачатку) Іван Кірчук трымае ўвагу і засяроджвае энергію на сцэне.

«ТЭАРТ» прадставіў публіцы адразу два спектаклі аднаго з найярчэйшых сучасных тэатральных рэжысёраў Беларусі Яўгена Карняга. Напрыклад, вельмі для беларускага асяроддзя незвычайны, але магічна прыгожы, пластычны, стыльны «Бетон» з рэпертуару Рэспубліканскага тэатра беларускай драматургіі. Акцёры, якія ўвасабляюць то персанажаў міфаў Старажытнай Грэцыі, то ўмоўных сучасных людзей, вымушаны дзейнічаць у/вакол/каля халоднай тэкстуры бетону. Гісторыя заснавана на міфе пра Арфея, Эўрыдыку і іх каханне, але расказваецца не наратыўным спосабам, а праз рухі, маўклівасць, вобразнасць, разыграныя эцюды, што складваюцца ў пэўны пазл, і смеласць казаць так, а не інакш.

Бляск, выбух, успышка. Пастаноўка «Крыжовыпаходдзяцей» Юры Дзівакова ад «Арт Карпарэйшн» — проста вар'яцтва, але якое! Начынены сэнсамі, падсэнсамі, міжсэнсамі спектакль распавядае гісторыю пра крыжовы паход дзяцей з галадаючай французскай вёскі ў Сярэднявеччы. З гратэскам, крыкамі, нецэнзурнай лексікай, нарэшце гучнымі і яўнымі эмоцыямі, вынаходлівым і іранічным сцэнічным рашэннем. Мы глядзелі на карыкатурныя касцюмы, бачылі галодных, але апантаных ідэяй дзяцей, апантанага помстай царкоўніка, апантанага ўцёкам ад нудоты багацея. Мы сталі сведкамі, як усё пераўтвараецца ў нешта грандыёзнае, і гэта грандыёзнае дзіўным чынам навісла над прасторай, хоць ні ў касцюмах, ні ў рэквізіце не было ніякай велічы ці дасканаласці. У спектаклі раптам увасобіўся цэлы свет і яго трагедыі, і яго гісторыя, і яго страсць.

Апошні спектакль Bеlаrus Ореn быў паказаны 24 верасня, і гэта быў «Mаnn іst mаnn» Аляксея Ляляўскага, без якога, як і без лялечнага, вобраз нашага тэатра — няпоўны. «ТЭАРТ» зноў адказаў на пытанне, што сабой уяўляе беларускі тэатр, тэмпы развіцця якога ўвесь час ацэньваюць у негатыўным ключы. Мяне скарыла здольнасць працаваць у традыцыйных формах, але ўзважана, тонка і метафарычна; пошукі новай мовы і здольнасць зрабіць яе такой змястоўнай, каб нават не ўзнікла думкі пра фармалізм; зайздросная вынаходлівасць і вобразнасць ва ўмовах абмежаванага бюджэту. Нарэшце, эмоцыі, якія не трэба хаваць. Безэмацыянальная нацыя смяецца, баіцца кампоту, напаўняецца цеплынёй і ідзе ў адрыў. Натуральна, тэатр — адно з найлепшых месцаў, каб выйсці за межы. У якіх заўгодна сэнсах.

Ірэна КАЦЯЛОВІЧ

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Карэспандэнт «Звязды» высвятляла, чаму так цёмна на асветленых вуліцах Магілёва

Карэспандэнт «Звязды» высвятляла, чаму так цёмна на асветленых вуліцах Магілёва

Вечарам прайсціся ўздоўж цэнтральнай вуліцы Першамайскай у Магілёве адно задавальненне.

Спорт

Баскетбаліст Бенджамін-Павел Дуду: У Гане мяне называлі белым

Баскетбаліст Бенджамін-Павел Дуду: У Гане мяне называлі белым

Мама Бена — беларуска, тата — ураджэнец Ганы.

Эканоміка

Куды звяртацца, калі грамадзяніну затрымліваюць зарплату?

Куды звяртацца, калі грамадзяніну затрымліваюць зарплату?

Адказ на гэта і іншыя пытанні — у гутарцы з Дзмітрыем Шаўчуком.