Вы тут

Творчы рынг для маладых аўтараў


«Восеньскі салон з Белгазпрамбанкам — 2018» стартуе ў Мінску. Маладыя аўтары з задавальненнем імкнуцца ўзяць удзел у выстаўцы і паказаць свой творчы патэнцыял.


Сёлета ў параўнанні з папярэднімі трыма «Восеньскімі салонамі» ў арганізатараў самая вялікая колькасць заявак — 456. Журы адабрала 127 аўтараў, якія падавалі індывідуальныя заяўкі. Будуць прадстаўленыя як удзельнікі 12 галерэй і ў рамках выстаўкі пройдзе праект, прысвечаны інклюзіўнаму мастацтву. У выніку глядач зможа ўбачыць работы 150 аўтараў. Сёлета міжнароднае журы папоўнілася двума новымі сябрамі.

У рамках салона будуць праведзены як мінімум дзве лекцыі ад замежных спецыялістаў. Арганізатары абяцаюць працяг адукацыйнай праграмы.

Якая канцэпцыя была абрана сёлета для арганізацыі выстаўкі-кірмашу і якіх эмоцый чакаць ад экспазіцыі, расказаў мастацтвазнаўца, куратар карпаратыўнай калекцыі Белгазпрамбанка Аляксандр Зіменка:

— Усім цікава, што ж будзе новага. Але я лічу: вельмі важна, што ў нас з’яўляюцца актыўныя прапановы на другасным рынку твораў мастацтва. Калі будуць прадстаўлены не толькі аўтары з творамі, якія яны стварылі за апошнія два гады, але і прыватныя асобы, якія прадаюць работы маладых беларускіх аўтараў. Гэта важны крок у фарміраванні арт-рынку. Мы працягваем наша супрацоўніцтва з галерэямі. Як паказвае практыка, аўтары, якіх выбіраюць у галерэях, можа, не заўсёды зразумелыя наведвальнікам, але міжнароднае журы высока іх ацэньвае. Мы працягнем развіваць адукацыйную праграму. У межах салона адбудуцца як мінімум дзве лекцыі замежных спецыялістаў.

— Хацелася б разумець крытэрыі адбору работ.

— Ёсць два абавязковыя патрабаванні да ўдзельнікаў: павінны быць мастакі ад 18 да 40 гадоў, бо гэта выстаўка-продаж маладых беларускіх аўтараў. Таксама мы не разглядалі творы, якія ў папярэднія гады экспанаваліся на «Восеньскім салоне». Некаторым аўтарам мы прапаноўвалі замяніць работы.

Я б хацеў падкрэсліць, што «Восеньскі салон» — гэта не толькі сontemporary art, гэта выстаўка-продаж. Мяне пастаянна ставяць у тупік, калі пытаюцца: «У вас там бэз на выстаўцы паказваюць. Якое ж гэта наогул сучаснае мастацтва?»... Наша задача — паказаць самы шырокі спектр аўтараў. І чаму ў іх лік не могуць уваходзіць мастакі, якія захоўваюць і працягваюць традыцыі? Але самае галоўнае, што на той жа бэз ёсць глядач і пакупнік. Сапраўды, у нашым спісе ўдзельнікаў ёсць аўтары, якія шукаюць сябе. Яны спрабуюць эпатаваць, даследаваць. І гэта таксама вельмі добра. Таму ў адборачнага журы няма канкрэтнай задачы — паказаць пэўную колькасць жывапісу, графікі або дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва. Наша галоўная мэта — уразіць арыгінальнасцю ідэй. Напрыклад, у заяўках было некалькі імёнаў, якія здзівілі тым, як арыгінальна яны прэзентавалі свае творы. Бачыш незразумелы аб’ект, абгорнуты ў тканіну, нейкія круглыя формы, а пасля чытаеш назву «Кальцавая аўтадарога», і адразу зразумела, што гэта дарожная карта Мінска. Вось вам арыгінальнасць погляду. Аднак гэта можа быць нацюрморт, пейзаж або фатаграфія без вострасацыяльнага падтэксту, але ж зробленыя цікава. Альбо могуць быць творы на надзённыя тэмы, раздрукаваныя на 3D-прынтары. Мы не ставім жорсткіх рамак.

— А ці адпавядае гэта ўзорам высокага мастацтва?

— Кожнае пакаленне лічыць, што маладыя аўтары разладжваюць традыцыю. Аўтары з нашай карпаратыўнай калекцыі — Суцін, Шагал — таксама калісьці ўспрымаліся як бунтары, якія разбураюць высокае мастацтва. На сёння гэта класіка. Усё, што не з’яўляецца паўторам, што рухае і паказвае шчыры парыў чалавека, і ёсць мастацтва. Магчыма, сучасных маладых аўтараў, якія сваімі творамі адмаўляюць тое, чаму іх вучылі, праз 50 ці 100 гадоў назавуць класікамі. Калісьці твор Эндзі Уорхала «Слоікі з супам Кэмпбэл» успрымаўся як сапраўдны трэш, а цяпер гэта прыклад класічнага ўспрымання мастацтва.

— Якія работы карыстаюцца найбольшым поспехам?

— Летась мы перасягнулі мяжу ў 13—14 працэнтаў работ, якія былі прададзеныя ў рамках «Восеньскага салона». Прадаваліся вельмі розныя творы, што паказвае: запатрабавана рознае мастацтва. Пейзажы, нацюрморты, у якіх усё зразумела... Але і на авангардныя творы быў запыт. Мы дэманструем гледачу, што ў гэтым праекце знайсці твор для сябе зможа кожны. Скульптуры купляюць радзей: матэрыялы для вырабу больш дарагія. Не можа скульптура каштаваць 400 беларускіх рублёў — так, як дэкаратыўна-прыкладное мастацтва.

Асабліва прыемна летась было, калі людзі звярталіся да графікі, якая не зусім зразумелая, дзе ёсць эксперымент. Калі часам жывапісную работу не хочуць купляць з-за адсутнасці рамы, то ў графіцы людзі адгукаюцца на самыя парадаксальныя рашэнні.

Дарэчы, сёлета мы зможам падвесці вынікі эксперымента, які зарадзілі летась: журы адабрала 3 пераможцаў, якім мы вылучылі стыпендыю, далі магчымасць ствараць творчы праект, не думаючы пра матэрыяльныя складнікі. Праекты прадстаўлены ў агульнай экспазіцыі асобна. Гэта наша спроба высветліць, ці толькі неабходнасць зарабляць сабе на жыццё з’яўляецца стрымлівальным фактарам для мастакоў і не дазваляе максімальна рэалізоўваць свой патэнцыял.

— Удзельнікі «Восеньскага салона» самі вызначаюць цану сваіх твораў. І часам гэтыя цэны нельга назваць аб’ектыўнымі. Ці не перашкаджае гэта арганізатарам прадаваць больш твораў?

— З гэтым была звязаная адна цікавая сітуацыя. Калі сёлета тэлефанавалі ўдзельнікам папярэдніх гадоў і запрашалі іх прапанаваць творы, адзін аўтар адмовіўся з намі супрацоўнічаць. Прычына яго адмовы заключалася ў тым, што летась яго твор купілі на «Восеньскім салоне», хоць ён паставіў на яго вельмі вялікую цану. А прадаваць карціну мастак не хацеў: яна яму вельмі падабалася...

Я згодны з тым, што многія аўтары разглядаюць свае творы як шэдэўры ўжо цяпер, але гэта права творцаў. Аднак я заўважаю тэндэнцыю: з кожным салонам цэны становяцца больш адэкватнымі. Але як арганізатары мы аўтарам свой пункт гледжання не навязваем.

— Ці можна скласці збіральны вобраз пакупніка твораў мастацтва на «Восеньскім салоне»?

— Карціны купляюць людзі розныя: у асноўным — сярэдняга ўзросту. Калекцыянеры якраз не набываюць творы праз салон. Яны хутчэй прыходзяць, глядзяць, а потым чакаюць канца праекта і дамаўляюцца з мастакамі наўпрост. Пры тым, што мы ніякага працэнта ад продажаў не бяром. У асноўным купляюць работы мінчане, некалькі заказаў было з іншых беларускіх гарадоў. Ёсць і замежныя пакупкі, набываюць карціны і прадстаўнікі дыпламатычнага корпуса. Наогул, казаць аб продажах можна будзе ў канцы салона, таму што прадбачыць вынік немагчыма. Кожны год у нас нешта мяняецца. Пакупніцкая здольнасць на арт-рынку залежыць і ад даходаў людзей. Калі яны будуць расці, то і праблем з існаваннем арт-рынку не будзе. Нам цяпер важна заваяваць аўтарытэт і паказаць, што «Восеньскі салон» — гэта не разавая акцыя, а вялікі праект, у якога ёсць мэты і будучыня.

— «Восеньскі салон» часта крытыкуюць за тое, што імёны ўдзельнікаў паўтараюцца. Ці ёсць новыя імёны сёлета?

— Мы не робім мастакоў як мабільныя тэлефоны... Стараемся ўбачыць новых аўтараў, але іх не так шмат. Мы пастараліся зрабіць так, каб творы не былі калькай або самапаўтарэннем мінулых гадоў.

— Галоўныя вашыя крытыкі — мастакі, якім за 40. Нягледзячы на тое, што вы правялі вясной «Арт-Мінск», дзе не было ўзроставых абмежаванняў, аўтары ўсё роўна незадаволеныя тым, што ў іх няма магчымасці ўдзельнічаць у «Восеньскім салоне». Ці не збіраюцца арганізатары перагледзець гэты падыход?

— Галоўнае, што ў рамках праекта нам ёсць пра што гаварыць. «Восеньскі салон» не прэтэндуе на тое, каб падабацца выключна ўсім. Я пачну задавацца пытаннем, ці патрэбен наогул гэты праект, толькі тады, калі вакол яго будуць дыскусіі, у тым ліку і крытычныя.

Нашы больш сталыя мастакі, праўда, крыўдзяцца, але ім трэба было б успомніць, якія былі яны 20 ці 30 гадоў таму. Наш праект накіраваны на тое, каб прэзентаваць менавіта маладых мастакоў. А калі ў Мінску адкрываюцца іншыя выставачныя праекты, як часта там гучаць імёны маладых аўтараў? Рэдка, таму «Восеньскі салон» можа быць кузняй будучай арт-супольнасці Беларусі, ён дае маладым свой рынг і права на iмя. У нас няма статусу эксклюзіўнага праекта. Мы не манапалісты і ў рэшце рэшт таксама маем права у на сваю пазыцыю.

— Чаго самі арганізатары чакаюць ад IV «Восеньскага салона»?

— Мы рэалісты. Таму хацелася б убачыць менавіта захопленых гледачоў. Нам вельмі важна нават не тое, каб куплялі, а каб галасавалі за нашых мастакоў, каб мы разумелі мастацкія густы ў грамадстве. Падчас першага праекта мы паспрабавалі правесці анлайн-галасаванне. Але яно не працуе — пачынаюцца накруткі. І мне падаецца вельмі важным, каб чалавек прайшоўся па выставачнай пляцоўцы, паглядзеў, выбраў і напісаў імёны. Гэта будзе шчыра. Мы ж, як у выбарчым пункце, кожны тыдзень выкладваем на стол паперкі з назвамі і падлічваем галасы.

Вядома, хацелася б, каб аўтары і гледачы знайшлі адзін аднаго дзеля пакупкі. Гэта было б вельмі прыемна. У Беларусь цяпер спрабуюць вярнуць шмат твораў нашых суайчыннікаў. Дык, можа, трэба пачаць купляць работы маладых аўтараў, каб іх пасля не давялося вяртаць?..

Асабліва чакаем меркаванняў, няхай яны будуць крытычныя і нават злыя, але меркаванні дапамагаюць рухацца наперад. Мы хочам, каб усе разумелі: «Восеньскі салон» мы робім не для сябе і не для аўтараў-удзельнікаў, а для ўсіх людзей, якія і ёсць наша краіна.

Вікторыя АСКЕРА

Фота Кастуся ДРОБАВА

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Як выхаваць даследчыка за школьнай партай?

Як выхаваць даследчыка за школьнай партай?

Чаму ўсе краіны, якія развіваюць інавацыйную эканоміку, робяць сёння стаўку на STЕM? 

Палітыка

Аляксандр Лукашэнка сустрэўся з прадстаўнікамі СМІ Расіі

Аляксандр Лукашэнка сустрэўся з прадстаўнікамі СМІ Расіі

Некалькі рэчаў сёлета адбываюцца ўпершыню.

Грамадства

Ці набудуць у гаспадароў старыя хаты?

Ці набудуць у гаспадароў старыя хаты?

Адэльскі сельскі савет, што ў Гродзенскім раёне, можна назваць брамай у Еўрасаюз.