Вы тут

Як гэта было: шчыры аповед аб усынаўленні


Алене хутка будзе 44, яна выкладае ў адным са сталічных універсітэтаў. Два гады таму жанчына ўсынавіла чатырохгадовага хлопчыка. Я адчуваю сябе крыху няёмка, калі задаю пытанне аб тым, чаму няма сваіх дзяцей. Але такая ўжо прафесія — насуперак прыказцы казаць пра вяроўку ў доме павешанага. «Нічога, для мяне гэта не такая балючая тэма, як для некаторых», — супакойвае мяне Алена. І пачынае расказваць...


Фота носіць ілюстрацыйны характар.

— ...У маладосці было неяк не да таго. Калі мы з маім выбраннікам пажаніліся, вырашылі адкласці на некаторы час нараджэнне дзяцей: не было свайго жылля, дый наогул вырашылі, што пакуль яшчэ рана. А потым пачаўся перыяд, калі ў мяне не было даверу да свайго мужа і я не хацела нараджаць у гэтай сітуацыі. У рэшце рэшт усё скончылася скасаваннем шлюбу...

Гэта быў складаны перыяд для мяне. І я з галавой акунулася ў працу, нават адбыўся значны рывок у кар'еры... Мне было тады 30 гадоў. Вядома, хацелася мець сям'ю, хоць я і не той чалавек, для каго самае галоўнае — выйсці замуж (усміхаецца). Я вяла актыўны лад жыцця, шмат падарожнічала, знаёмілася з мужчынамі. Але знайсці чалавека, з якім хацелася і атрымалася б стварыць сям'ю, не ўдалося. Хоць і лічу: яшчэ не ўсё скончана...

Напэўна, я магла б нарадзіць і сама, і мне хацелася мець дзяцей, але лепш, каб сям'я была поўная, у дзіцяці былі і мама, і тата. Таму ўсё і адкладвалася. Але калі мне споўнілася 40 гадоў, падумала: магчыма, не атрымаецца ўжо нарадзіць самой, нават калі ўступлю ў шлюб. Так да мяне прыйшлі думкі аб усынаўленні.

Увогуле, дзесьці год я вагалася і разважала. Размаўляла з бацькам, сястрой: мне было важна, каб яны мяне падтрымалі. Неаднаразова абмяркоўвала гэтае пытанне і з сябрамі. Тыя рэагавалі па-рознаму. Шмат хто казаў: ні ў якім разе! І расказвалі страшныя гісторыі.

Але я нічога не баялася. Страх з'явіўся пасля, калі ўжо прайшла ўсю падрыхтоўку (сур'ёзнае медыцынскае абследаванне, псіхалагічнае тэсціраванне, курсы пры сацыяльна-педагагічным цэнтры) і мела на руках дакументы, якія дазваляюць усынаўленне. Я аказалася перад выбарам — і вось тут у мяне ўзнікла самая сапраўдная паніка. А ці спраўлюся? А раптам ўпаду і нагу зламаю, як тады быць? А ці пацягну фінансава? Але ўсё ж самы вялікі страх датычыўся моманту выбару. «Як можна выбраць дзіця па каталогу, як якую-небудзь рэч?» — думала я, праглядаючы базу даных дзяцей, якія падлягалі ўсынаўленню... Слёзы наварочваліся на вочы і наварочваюцца дагэтуль, як успамінаю тыя фатаграфіі... (Вочы Алены на самай справе сталі вільготнымі, маленькая слязінка завісла ва ўнутраным куточку левага вока, але мая суразмоўніца, відаць, яе не адчула і нават не заўважыла.)

І я для сябе вырашыла, што не буду доўга выбіраць. Адзінае, што для мяне было рэальна важна, — у дзіцяці павінен быць такі стан здароўя, каб не давялося адмаўляцца ад працы і пазбаўляцца заробку.

«Мы зайшлі ў кватэру, і ён адразу ж упаў і заснуў, як быццам яго выключылі»

...Памятаю, мне паказвалі фатаграфіі дзяўчатак са словамі: «Хлопчыкі ж вас не цікавяць, праўда?» А мне было ўсё роўна, хлопчык ці дзяўчынка, ды і ўзрост дзіцяці быў не прынцыповым. І тады спецыяліст паказала мне анкету з размытай чорна-белай фатаграфіяй, дзе амаль нічога не было відаць. Звычайнае дзіця трох з хвосцікам гадоў: кароткія валасы, спалоханы круглы твар... Што назаўжды ўрэзалася ў памяць: яна абвяла фота хлопчыка рысачкамі, прымалявала завітушкі, кветачкі. І я тут жа, не выбіраючы больш, паехала знаёміцца.

Наша сустрэча была добра арганізаваная. Я проста прыйшла з алоўкамі і фарбамі ў групу, дзе было пяць ці шэсць дзяцей, і пагуляла з імі. Гэта была магчымасць паглядзець на хлопчыка, патрымаць яго на руках... Вельмі цяжка і страшна бачыць дзяцей, што віснуць на табе, гатовых на ўсё, абы спадабацца... Але гэты хлопчык адрозніваўся ад іх: ён слаба рэагаваў на мой прыход, быў як быццам замарожаны. Іншыя дзеці тузалі мяне, абдымалі, а ён заставаўся ўбаку. І калі я пасадзіла яго на рукі, так і сядзеў, не рухаючыся.

Калі я выйшла адтуль, адразу сказала: «Усё, я яго ўсынаўляю». Мяне нават сталі адгаворваць, прапаноўвалі прыйсці яшчэ некалькі разоў, прыгледзецца. Але я не хацела больш выбіраць, для мяне гэта было пакутліва. Па стане здароўя хлопчык падыходзіў, а больш у мяне ніякіх асаблівых крытэрыяў і не было. Мне сказалі, што ён з сям'і алкаголікаў, а калі бабуля, на якой усё трымалася, памерла, яго забралі ў прытулак. І што за сем месяцаў дзіця толькі адзін раз наведаў бацька, а маці не прыехала ні разу...

Мне ўсё ж прыйшлося з'ездзіць у прытулак яшчэ некалькі разоў, каб паглядзець, як хлопчык будзе на мяне рэагаваць, што называецца, у дынаміцы. Няня сказала яму: «Ідзі, да цябе мама прыехала!» — і ён бег да мяне па калідоры з крыкам: «Мама!»...

Адбыўся суд, пасля чаго я прывезла яго да сябе. Гэта было два гады таму, 30 красавіка. Мы зайшлі ў кватэру, і ён адразу ж упаў і заснуў, як быццам яго выключылі, — напэўна, быў эмацыянальны перагруз.

Я ўзяла на працы некалькі выхадных. Можна было ўзяць адпачынак да паўгода, па-мойму, але ён неаплатны. А мне трэба было зарабляць, ужо на дваіх.

«Я не разумела бацькоў, якія крычалі: сюды не лезь, туды не хадзі!»

...Гэта было даволі дзіўнае адчуванне: у мяне раптам з'явілася дзіця! Я прыслухоўвалася да яго соннага дыхання. Ён мог у сне дыхаць-дыхаць, а потым раптам наступала паўза, і я пужалася: што з ім? Гэта небяспечна? Ён еў усё, але пры гэтым не ведаў нічога. Памятаю, я паказала яму лімон: «Хочаш пакаштаваць?» — «Хачу!» З'еў увесь і нават не паморшчыўся. Ён не ведаў элементарных рэчаў, прыйшлося з усім знаёміць. Мне пашанцавала, што ў майго хлопчыка вельмі моцная пазнавальная актыўнасць — ён «усмоктваў» у сябе новую інфармацыю, як пыласос! Але ў нейкі момант наступаў перагруз, і тады ён тут жа адключаўся, падаў і засынаў. Першыя два тыдні я сама падала ад стомы як падкошаная.

Пазней высветлілася, што ў яго вальгусныя (дэфармаваныя. — Аўт.) ступні, прычым у досыць запушчаным стане: ён мог з лесвіцы ўпасці і наогул баяўся хадзіць па лесвіцах. Баяўся залезці на горку на дзіцячай пляцоўцы... Мы асвойвалі прастору вельмі павольна, пакрыху. Падняўся на адну прыступку? Малайчына! Я не разумела іншых бацькоў на дзіцячай пляцоўцы, якія крычалі: сюды не лезь, туды не хадзі! Мой палез кудысьці? Дзякуй богу! Гэта было за шчасце, мне было ў радасць, што ён рызыкнуў!

Перад тым як усынавіць дзіця, я праходзіла падрыхтоўчыя курсы, але вельмі важна атрымліваць дапамогу і пасля. Таму што ты сутыкаешся з рэальнасцю, і могуць быць рэчы, пра якія ты наогул ніколі не думала. Вельмі пашанцавала, што я знайшла таварыства ўсынавіцеляў «Родныя людзі», дакладней, мяне падключыла да яго знаёмая. Там можна задаць любое пытанне і атрымаць адказы.

У мяне былі моманты, калі здавалася, што сіл ужо проста няма. Я нават не ведаю, як гэта растлумачыць. Вось ты ўвесь час павінна быць для гэтага дзіцяці «ў наяўнасці». Калі адвернешся, яно пачынае баяцца, вісець на табе, не можа гуляць... Я знаходзіла нейкія выхады — мы разам гатавалі, разам прыборку рабілі, гулялі. Гэта быў пошук нейкага балансу, мы ўзаемна пазнавалі адно аднаго. І вельмі своечасовым быў семінар па эмацыянальным выгаранні, які ўдалося наведаць.

Праблема была і ў тым, што мой хлопчык часта не ведаў сам, што ён любіць, а чаго не. Былі складаныя моманты, калі я не магла растлумачыць, што з ім адбываецца. У самым пачатку ён зрываўся ў незразумелыя істэрыкі, прычым вельмі страшныя, якія нагадвалі воўчае выццё: адкідваўся назад і крычаў, выў нечалавечым голасам. Але я пагаварыла з псіхолагам, яна мне ўсё растлумачыла і супакоіла.

Я знайшла праз сацыяльныя сеткі яго маму, але адносін мы не падтрымліваем, і я не планую пакуль ніякіх кантактаў з ёю. Наконт будучыні сказаць не магу, будзе відаць. Яна нічога не ведае пра свайго сына — дзе ён і што з ім. Мы змянілі прозвішча дзіцяці пры ўсынаўленні, але я ад яго нічога не хаваю. Мы разам прыдумалі цэлую казку пра тое, як ён з'явіўся ў мяне. Што жылі-былі дзяўчынка і хлопчык, яго будучыя бацькі. Яны пажаніліся, і ён з'явіўся на свет. Але так здарылася, што мама з татам захварэлі і не маглі клапаціцца аб ім. Ну і гэтак далей. Мы вельмі шмат разоў яе прамаўлялі, і яна нам вельмі дапамагла.

«Ён навучыў мяне больш радавацца жыццю»

Маё жыццё вельмі змянілася. І вядома, тут вельмі важная псіхалагічная падтрымка. Таму што ёсць мноства нечаканых рэчаў, да якіх не атрымліваецца быць загадзя гатовай. Напрыклад, мой хлопчык баіцца незнаёмых дарослых. А яшчэ ён не ўмее вызначаць эмоцыі іншых людзей і ў яго шмат страхаў: што яго пакінуць, не забяруць. Мне даводзілася пастаянна прамаўляць: я іду на працу, але абавязкова ўвечары прыйду па цябе ў садок і, што б ні здарылася, абавязкова забяру.

Але ён навучыў мяне больш радавацца жыццю — і гэта самае прыемнае. Ён можа за дзень 50 разоў сказаць: «Я цябе люблю!» ці спытаць: «Ты мяне любіш?» І ён такі жыццярадасны, адкрыты, нягледзячы ні на што! Я дзякуючы яму быццам зноў акунулася ў дзяцінства: стала заўважаць, як прыгожа свеціць сонца, як кроплі падаюць, — я быццам зноўку ўсё гэта ўбачыла. А яго бясконцыя пытанні і падарункі: каштан з дарогі, лісцік або нейкую кветку знойдзе — бяжыць і дорыць мне! Гэта такая безумоўная любоў! Шкада, што дарослыя губляюць гэтае ўменне.

І здзіўляе яго здольнасць дараваць. Ён перажыў здраду самых блізкіх людзей, і не азлобіўся пры гэтым, не расчараваўся. Я шмат чаму ў яго навучылася. Першым часам прыйшлося вельмі шмат «укладваць» у яго, нічога не атрымліваючы наўзамен, ну, ці так здавалася, што нічога. А зараз мы як два сазлучаныя сасуды. А якое задавальненне бачыць, як ён расце, мяняецца, усведамляць, што ты не дарма пайшла на гэты крок!.. Так, у яго дагэтуль ёсць трывогі, ён можа прачнуцца сярод ночы і крычаць, спалохацца, калі мяне няма побач. Але, з іншага боку, ён можа ў паўсне сказаць: «Мама, я цябе вельмі люблю!» Наогул, у мяне касмічнае дзіця, трохі закрытае, але вельмі добрае, проста неверагодна!

Тыя праблемы, якія ў яго ёсць са здароўем, паступова згладжваюцца. Мы займаліся з лагапедам, і ножкі яго таксама запатрабавалі клопату і высілкаў. Але затое ён цяпер займаецца спортам, а нядаўна загарэўся вучыцца спартыўна-бальным танцам: «Мама, гэта так прыгожа!» У маё жыццё прыйшло вялікае шчасце...

Як не дайсці да знясілення...

Калі я задаю такое пытанне, Алена на хвіліну задумваецца, а потым гаворыць:

— Вельмі добра, калі на працы ведаюць і разумеюць цябе. У мяне так званае адкрытае ўсынаўленне: мае калегі ў курсе, яны мяне падтрымліваюць і, калі патрабуецца, уваходзяць у сітуацыю. І яшчэ важна знаходзіць час для сябе, не прысвячаць усё сваё жыццё цалкам дзіцяці, не злівацца з ім. Не трэба прапускаць сустрэчы з сябрамі, можна дазволіць сабе часам паглядзець фільм ці пачытаць кнігу. Я, напрыклад, яшчэ займаюся валанцёрствам: удзельнічаю ў падрыхтоўцы фестываляў лялечных батлеечных тэатраў. Мая задача — шукаць лялечныя тэатры па ўсім свеце і запрашаць іх на штогадовы Калядны фэст, які праходзіць у Свята-Елісавецінскім манастыры ў Мінску. Гэта маё захапленне. Мы ездзім з лялечнымі спектаклямі і ў дзіцячыя дамы. Хочацца даць гэтай малечы дадатковую кропельку радасці, раз я не магу ўсынавіць іх усіх. І дарэчы, да мяне ўжо прыходзяць думкі аб другім дзіцяці...

Святлана БУСЬКО

Загаловак у газеце: «У маё жыццё прыйшло вялікае шчасце...»

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Як задаволіць кадравы голад у сферы ІТ?

Як задаволіць кадравы голад у сферы ІТ?

Работадаўцы кажуць, што быць добрым праграмістам і ўмець пісаць код для эфектыўнай работы ўжо недастаткова.

Культура

Балельшчыкі II Еўрапейскіх гульняў ужо рэзервуюць вясковыя гатэлі

Балельшчыкі II Еўрапейскіх гульняў ужо рэзервуюць вясковыя гатэлі

«Адышоў час, калі гасцям патрэбныя былі толькі «чарка і скварка», ім ужо цікавыя музеі, культурная праграма».

Грамадства

Як працуюць сапёры?

Як працуюць сапёры?

Больш за ўсё «сюрпрызаў» з часоў Вялікай Айчыннай вайны было знойдзена ў Докшыцкім, Талачынскім, Асіповіцкім і Лагойскім раёнах.