Вы тут

У лес... І з лесу


Пісьменніца Лідзія Арабей (светлай памяці!) лічыла, што чытанне — працэс інтымны, патрабуе пэўнага часу, месца, крэсла пад таршэрам, стала, цішыні... Майго чытання ў тралейбусах-трамваях яна не прызнавала, прычым катэгарычна.

А шкада, бо ў ім — свае цікавінкі. Ну вось надоечы — у натоўпе, у прыцемку — у «трох словах» заблудзіла: калега напісаў, што ў аднаго мужчыны (даслоўна) «...нюх на грошы быў чым у нямецкай аўчаркі».

Нейкае слова прапушчана? Ці знак прыпынку?

«Вярнулася» назад, зноў і зноў перачытала фразу і толькі пасля гэтага ўбачыла, што ўсё ў ёй правільна — памылак няма. Проста
ў пачатку сказа напісана: «нюх не горшы...»

Як той казаў, што каму дапякае, той пра тое і гукае.


Хлеба? Не трэба...

Будні, раніца, дзяжурная праверка: перш чым з дому сысці, трэба ж паглядзець, ці выключаны святло і газ, ці з сабой праязны, кашалёк, ключы...

Суседкі гэту «рэвізію» «чыняць» ужо за парогам — у ліфце.

— Ты бутэрброды ўзяла? — пытае матуля.

— Не, абыдуся, у буфеце перакушу, — адмахваецца дачка-пяцікласніца.

— А мабільнік?

— Ой... Ён таксама дома застаўся... Трэба вярнуцца.

...Без сувязі, выходзіць, як без рук. І горш, чым без хлеба.


Дзіўныя людзі

Горад, вуліца, натоўп: нехта ў ім справа ідзе (у бок прыпынку), нехта — злева, нейкая жанчына — уперадзе. Паходка ў яе цікавая (качкай перавальваецца з нагі на нагу). І адзежка — таксама: з яркай латкай пад каўняром, з вешалкай, з белай біркай збоку...

— Прабачце, — перапрашаем ужо спыніўшыся, — можа, мы не разумеем чаго, але куртачка на вас, здаецца, навыварат?

— У мяне?! Вы з глузду з'ехалі! —
з паўабарота заводзіцца жанчына.

Аднак ляпае сябе па сцёгнах, шукаючы кішэні, і, не знайшоўшы іх, «фантаніруе» далей:

— Цьфу-ты ну-ты... А я ж на базар так з'ездзіла... І ў краму схадзіла... Хоць бы хто што сказаў... Во людзі, во людзі...

І сапраўды — не дагадзіць: нешта скажы ім — дрэнна. І не скажы — таксама.


Хто баіцца...

Калі б муж у Дзіны быў ды хоць трохі зарабляў (а калі б зарабляў, дык, можа, і быў бы), яна падгадавала б дачушку да трох ці хоць бы да двух з паловай гадкоў — пасядзела б яшчэ ў дэкрэтным. А так...

У садок павяла — сёлета, у жніўні. Гэта, ёй сказалі, найлепшы час, бо пазней, увосень, малыя пачнуць хварэць і тады ўсе мікробы будуць «ліпнуць» да новенькай...

Як і дрэнныя словы.

...І таго, і другога Дзіна чакала: але ж неяк пазней. А тут — толькі з месяц дзіця ў садок пахадзіла (спачатку з мамай, на гадзінку-другую...) і ўжо, бач, «набралася»: крычыць са свайго куточка: «Ляля бяць...», «Міся бяць...»

Ад неспадзеўкі ў матулі аж рукі затрэсліся, мову адняло — ва ўсякім разе спачатку. Але ж потым вырашыла не завастраць на гэтым увагу малой. Глядзіш, на дурное яна і забудзецца.

Ага, як той казаў, зараз: паўтарае — прычым раз за разам, піхаючы ў рукзак... то адну, то другую цацку.

І толькі тут да матулі даходзіць, што на іх — на ляльку з мядзведзікам — дзіця не сварыцца, яно проста думае ўголас (ці ў мамы пытае?), што з сабою браць на прагулку, а што не браць.


«...Вёсцы лёгка»

Праўду кажуць, што восенню і верабей багаты: цётка Іра насаліла агуркоў і грыбоў, наварыла варэнняў і аджыкі, наскладала ў скрынкі яблыкаў.

І насушыла іх — злажыла ў трохлітровыя слоікі, наставіла на шафу: шарэнгамі стаяць — жоўценькія, прыгожыя, можна сказаць, залатыя...

— Во-во, гэта слоўца — самае дакладнае, — смяецца гаспадыня, — бо я на іх столькі электрычнасці спаліла, столькі грошай і часу...

Прыпеўка з нагоды:

Горад кажа: вёсцы лёгка,

У людзей — усё сваё...

Ды пакуль тая палёгка,

Укладзешся — ё-маё!


Двое

Горад, падземны пераход. На прыступках, што вядуць уніз, — мужчына-пабіраха (ля ног — кардонка з надпісам: «На еду. Спасибо»); на прыступках, што вядуць угору, — жанчына з ураджаем: яблыкі (чырвоныя, жоўтыя, зялёныя... Як і прыцягнула?!) загадзя разложаны ў асобныя пакецікі — толькі бяры! Бабуля часам «тасуе» іх — паварочвае прыгажэйшымі бакамі, часам — соладка дрэмле ці нават... спіць?

Будзіць яе, вядома ж, не хочацца, а вось яблыкаў купіць (нават маючы свае) — так...

Чыста з павагі.


Адзін дома

Вечар, тэлевізар, падборка навін. Сярод іх — крымінальных — як, здаецца, штодня хапае трагічных. Абрывак фразы: «У хаце на час пажару знаходзіўся пяцідзесяцігадовы сын гаспадыні. Сама яна была ў суседкі».

Пакінула, выходзіць, «дзіцятка»... А нельга было...

Нават такое?


Што пасееш?

...Маладыя жанкі, сабраўшыся разам, шкадавалі старых, што жывуць з п'янюгамі: з «дзеткамі», якія адбіраюць грошы, выносяць з дому апошнія рэчы, часам — б'юць і, што называецца, плакаць не даюць. Бо паплач (а тым больш у міліцыі) — горай стане...

Значыць, нешта не даглядзелі бацькі, нешта ўпусцілі.

— Але ж самі выхоўвалі — самі і вінаваты, — казалі маладыя жанкі пра старых, у думках, відаць, не маючы, што няма застрахаваных, што на месцы апошніх могуць (бронь божа!) апынуцца і самі.


Рэха Чарнобыля

Доктар быў зусім малады, але ж, відаць, дасведчаны. Ва ўсякім разе, гаварыў ён упэўнена, смела, гаварыў, што час упушчаны, што без аперацыі ўжо ніяк, а паколькі пухліна вялікая, то выдаляць яе прыйдзецца разам з усім (то-бок разам з малочнай залозай). Што, вядома ж, крыўдна, бо жанчына яна маладая... Як выйсце,  можна паставіць імплант.

— Не, не варта, — усміхнулася яму пацыентка, — бо ніхто, апроч вас, мае грудзі не бачыць.

Раней, да аперацыі, і сапраўды, цяпер, пасля...

Надоечы вось у паліклініку хадзіла: кардыяграму трэ было зрабіць, а найперш сказалі раздзецца.

Яна і пачала — з «прыгаворам», што аперацыю перанесла, што адной залозы няма. Дык вы, маўляў, не пужайцеся...

— Ды было б чаго, — усміхнулася ёй дакторка. — У нас такіх пацыентаў — кожны дзень... А бывае і па некалькі.


Адцвілі...

У Галі на дачы проста цуд якія хрызантэмы: жоўтыя, белыя, ружовыя, ці не ўсіх адценняў барвовыя...

— Гэта ўсё ад мамкі маёй, — выхвалялася гаспадыня. — Яна іх вельмі любіла. Каля хаты кустоў з дзесяць расло!

У Галі, напэўна, не менш: усе любаваліся! Але ж гэта — летась, бо сёлета...

У хацінкі яе (так склалася) — новы гаспадар. Агароджа таксама новая — высокая, бетонная.

Што за ёй расце і што цвіце, ужо невядома.


Яны як мы?

«Хабар» у асабліва дробных памерах — прыяцелька яек прынесла (свой дом у яе, гаспадарка), доўга прабачалася, што толькі дзясятачак, бо восень на дварэ ды і куры старыя: адна кульгавая стала, другая — аблысела...

Выснова (яе):

— Куры — яны як людзі.


Ёсць розніца

Горад, праспект, люднае скрыжаванне. Над ім — вялікі банер (ён жа транспарант) з заклікам не купляць прадукты з рук, пад ім, у падземным пераходзе, яны... ва ўсю прадаюцца. Стыхійны рынак. І чаго там толькі няма: садавіна-гародніна, грыбы, катахі кукурузы, мёд, саленні, сухафрукты, кава-гарбата...

Гандлююць імі пераважна жанчыны (прычым сталага ўзросту) і, як правіла, з перапынкамі, бо «на гарызонце» час ад часу з'яўляецца нарад міліцыі, і гандляркі тады, як птушкі, уздымаюцца з месцаў, мігам хапаюць сумкі з таварам — пускаюцца наўцёк.

Праўда, не ўсе: хто-ніхто і зрэдку — тармозіць, уступае ў перапалку. Вось і зараз вецер даносіць два галасы: міліцэйскі, строгі, і «базарны», жаночы:

— Я сказаў, што гандляваць нельга!

— А пражыць, калі паўпенсіі на лекі пайшло, можна?!

— Я ўсё разумею...

— Ты?.. Што ты можаш разумець са сваёю зарплатай?

...«Сыты галоднаму не спагадае». Галодны сытаму таксама...


На хлапца спадзявайся...

Вуліца, пераход, святлафор. На ім і, падобна, вось-вось загарыцца чырвонае. усе спыняюцца, каб прапусціць машыны, хлопец на ровары — не: як той чорт з табакеркі, ён вынырвае аднекуль з-за спін і...

Віск тармазоў, «выццё» клаксанаў, мацюкі... Але ж, дзякуй богу, пранесла: хлопец жывы і нават вясёлы. Ён стаіць на тым баку вуліцы — пазірае на гэты. Бо тут, сярод нас, пешаходаў, і таксама на ровары, яго дзяўчына: нейкім цудам яна паспела спыніцца...

Што, вядома ж, здзіўляе, бо, едучы следам (і, магчыма, даўно), магла «расслабіцца», магла, давяраючы хлопцу, бяздумна круціць педалі: не глядзець на той святлафор і тады...

Ад вялікай радасці (таго ж супольнага руху) да такой жа вялікай бяды — крок. А часам, магчыма, і менш.


У лес... І з лесу

У лес — як у храм... Ці... у дарослае жыццё: з марай «адарвацца», надыхацца свабодай, налюбавацца-нацешыцца, нагуляцца, само сабой — і часам найперш — нечага набраць...

З лесу, як з жыцця: з ціхім сумам, што, вядома ж, падыхаў. І палюбаваўся. І нештачка знайшоў, нясеш. Але... да крыўднага мала: хацелася б больш!

Адно суцяшае, што гэта, дасць бог, не апошняя восень, не апошні «паход», што будуць новыя — яшчэ і яшчэ! І ўжо тады...

Кажуць, над адным мястэчкам вельмі доўга дажджу не было, і людзі, каб выпрасіць яго, сышліся на малітву: усе разам, з абразамі...

А дзіця адно — дык нават з парасонам. Бо яно — верыла.

Валянціна Доўнар

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Як выхаваць даследчыка за школьнай партай?

Як выхаваць даследчыка за школьнай партай?

Чаму ўсе краіны, якія развіваюць інавацыйную эканоміку, робяць сёння стаўку на STЕM? 

Палітыка

Аляксандр Лукашэнка сустрэўся з прадстаўнікамі СМІ Расіі

Аляксандр Лукашэнка сустрэўся з прадстаўнікамі СМІ Расіі

Некалькі рэчаў сёлета адбываюцца ўпершыню.

Грамадства

Ці набудуць у гаспадароў старыя хаты?

Ці набудуць у гаспадароў старыя хаты?

Адэльскі сельскі савет, што ў Гродзенскім раёне, можна назваць брамай у Еўрасаюз.