Вы тут

Хто сёння здае шклатару?


«Некалі адна здадзеная бутэлька з-пад малака каштавала 15 капеек, а батон — 18. За капейку можна было купіць пачак запалак», — успамінае мінскі прыёмшчык шклатары. Сёння ж, каб сабраць на бохан хлеба, спатрэбіцца куды больш бутэлек. Колькі каштуе шкло з-пад напояў, чаму заводы не хочуць выкарыстоўваць упакоўку паўторна і што зменіцца са з'яўленнем у краіне тараматаў?


Ад школьніка да інтэлігента і выпівохі

Рас­сар­та­ва­ная па ко­ле­ры та­ра каш­туе на ка­пей­ку да­ра­жэй.

Будны дзень. Раніца. У прыёмны пункт на сталічнай вуліцы Бялінскага людзі падыходзяць кожныя 10 хвілін, а то і часцей. З мяхамі, заплечнікамі, чамаданамі, набітымі бутэлькамі.

— Я тут не вельмі часта бываю, не кожны дзень, — расказвае пенсіянер, які прывёз шкло на калясцы і ўжо паспеў атрымаць за яго грошы. — Сёння здаў дзесяць бутэлек — на 80 капеек. Бывала і тры, і чатыры рублі атрымліваў. Дзесяць рублёў за раз ніколі не выходзіла.

Унутры прыёмнага пункта трывалы пах віна-гарэлачнага і кантынгент збольшасці — адпаведны. Некаторыя на месцы сартуюць бутэлькі па колеры — у такім выглядзе кілаграм шклабою каштуе на капейку даражэй.

— Ды нармальныя цэны. Яшчэ нядаўна за кілаграм шклабою сем капеек давалі, а цяпер — 15, — дзеліцца адзін з мужчын. — Я дзве сумачкі прынёс, яшчэ не здаў: чарга, бачыце? Усё з дому — па вуліцы не збіраю.

Каля акенца тару выгружае невысокая бабуля — дзве бутэлькі з-пад мінералкі і два трохлітровыя слоікі. «З-пад агуркоў і памідораў, — кажа. — Мы нарыхтоўкі ў краме купляем, а слоікі здаём».

Пажылая жанчына тлумачыць: прыносіць шклатару не дзеля прыбаўкі да пенсіі.

— У мяне ёсць сын, дачка, муж. Мы нядрэнна жывём. Я люблю, каб было чыста і акуратна, таму бутэлькі і здаю. Заадно і шпацыр раблю — я жыву за чатыры прыпынкі адсюль.

Прыёмшчык Анатоль РАВІНЧЫК, які працуе ў гэтым нарыхтоўчым пункце вось ужо 20 гадоў, заўважае, што сюды заходзяць не толькі аматары выпіць.

— Ад школьніка да інтэлігента, — характарызуе здатчыкаў. — Прыходзяць нармальныя, акуратныя людзі. Некаторыя кажуць: «Навошта я буду засмечваць навакольнае асяроддзе? Лепш прынясу шкло сюды». Хтосьці проста побач жыве і па дарозе ў краму здае пустыя бутэлькі.

Па словах мужчыны, некаторыя гараджане прывозяць і па 20—30 кілаграмаў — нават пажылыя. «Адна жанчына дзялілася: «Мне 83 гады. Калі б я сядзела ў кватэры, ужо б памерла. А так рухаюся, на свежым паветры бываю», — успамінае Анатоль.

Шклянкі і фужэры не прымаюцца

Ца­на на бу­тэль­кі — ад 7 да 12 ка­пе­ек за шту­ку

Наплыў здатчыкаў заўсёды назіраецца пасля выхадных. За дзень можа прыйсці сто чалавек і больш. Самая хадавая бутэлька тут — гарэлачная ці вінная. Яна, дарэчы, і самая дарагая — 12 капеек за штуку. Астатнія каштуюць ад 7 да 10 капеек. Пакідаюць таксама слоікі з-пад засолак (за трохлітровы даюць 30 капеек, а за паўлітровы — пяць), сокаў, дзіцячага харчавання. Адзін са здатчыкаў, напрыклад, які мае пяцёра малых, мяхамі прывозіць слоічкі ад пюрэ.

— Забракаванай тары цяпер няма — усё ідзе на бой. Мы прымаем толькі харчовае шкло. Шклянкі, фужэры, шыбы — гэта тэхнічнае шкло, там ёсць дабаўленне свінцу. Слоічкі з-пад лекаў таксама не бяром, бо гэта медыцынскае шкло, яно ўтылізуецца адмысловым спосабам, — тлумачыць прыёмшчык.

Колькі за дзень гараджане прыносяць сыравіны ў пункт? Глядзім ведамасць за аўторак: шкла паступіла амаль на 405 рублёў. Калі па асобных пазіцыях, то жыхары навакольных дамоў здалі 792 вінныя, гарэлачныя і піўныя бутэлькі, 156 трохлітровых і 74 паўлітровыя слоікі, а таксама 1865 кілаграмаў шклабою.

Раней, кажа Анатоль, асартымент тары, якая прымалася, быў іншы, бо многія заводы выкарыстоўвалі бутэлькі паўторна. Сёння з тых жа піўных кампаній толькі «Аліварыя» бярэ зваротную тару.

Сыравіна для фарбы і керамічнай пліткі

Ся­род здат­чы­каў шмат пен­сі­я­не­раў.

Летась у Беларусі было сабрана 181,3 тысячы тон адходаў шкла. Для параўнання: у 2012 годзе гэта было 59,1 тысячы тон.

Перапрацоўкай такіх адходаў займаецца завод «Белрэсурсы» ў Мінскім раёне. У выніку атрымліваюць другасную сыравіну — рассартаваны па колеры, ачышчаны ад прымесяў, здробнены шклабой: паўбелы, зялёны, карычневы. Яго выкарыстоўваюць на шклатарных заводах Гродна, Гомеля, Ялізава (Асіповіцкі раён) у якасці дабаўкі ў шыхту (сумесь матэрыялаў для плаўкі) пры вытворчасці бутэлек і слоікаў. Сыравіна ідзе таксама ў фарбу для дарожнай разметкі, ізаляцыйныя матэрыялы (шклавату) ,керамічную плітку. Усяго ў краіне восем заводаў, якія паўторна выкарыстоўваюць адходы шкла.

Але чаму нямногія вытворцы напояў прымаюць свае бутэлькі, каб зноў паставіць іх на канвеер? Атрымліваецца, выпусціць новыя больш танна, чым апрацаваць старыя?

— Гэта так, — адказвае намеснік начальніка ўпраўлення па каардынацыі дзейнасці ў сферы абыходжання з другаснымі матэрыяльнымі рэсурсамі Аператара другасных матэрыяльных рэсурсаў Аляксей ПІСКУН. — У часы Савецкага Саюза і ў 90-я гады выкарыстоўвалася абмежаваная колькасць разнавіднасцяў бутэлек для разліву напояў. Сабраць выкарыстаныя і вярнуць іх на заводы было проста. Сёння гэта складана зрабіць: у нас сотні бутэлек па тыпе і памеры.

Вядома, паўторнае выкарыстанне ўпакоўкі значна больш экалагічнае за перапрацоўку, якая патрабуе затрат энергетычных рэсурсаў, адзначае Аляксей Піскун. Па Указе Прэзідэнта № 313 створаны эканамічны стымул не браць новае шкло — гэта механізм пашыранай адказнасці вытворцаў і імпарцёраў тары за адходы. Калі прадпрыемства выпускае ці ўвозіць у краіну бутэлькі і слоікі, яно плаціць пэўны збор.

Аўтаматы за 100 мільёнаў еўра

За дзень у пункт пры­ёму пры­хо­дзіць ка­ля ста ча­ла­век.

У Еўропе ў крамах часта можна ўбачыць тараматы — аўтаматы для прыёму выкарыстаных бутэлек (не толькі шкляных, але і пластыкавых, алюмініевых). Набываючы напой, ты плаціш заклад за ўпакоўку, а калі здаеш яе — заклад вяртаюць. Такі эканамічны стымул не выкідаць другасную сыравіну ў смецце. Укараненне падобнай дэпазітнай закладной сістэмы ў Беларусі запланавана ў 2020 годзе ў рамках дзяржаўнай праграмы «Камфортнае жыллё і спрыяльнае асяроддзе».

Аляксей Піскун тлумачыць прынцып дзеяння тараматаў:

— Абсталяванне пры прыёме бутэлек счытвае іх параметры, спецыяльную маркіроўку, каб ідэнтыфікаваць, ці ўдзельнічаюць яны ў дэпазітнай сістэме. Гэта значыць, ці ўключыў вытворца або імпарцёр напою сваю тару ў пералік. Аўтамат прыме і айчынную, і імпартную бутэльку, якая прададзена ў нас, калі яна ёсць у дэпазітнай сістэме. За ўпакоўку абсталяванне выдасць чэк, які можна будзе залічыць, прыкупляючы штосьці ў краме.

Сума закладу пакуль абмяркоўваецца. Але, акцэнтуе ўвагу эксперт, гэта не кошт пустой тары. Гэта стымулюючая сума — такая, якая будзе мець значнасць для большасці жыхароў краіны, каб вярнуць пустую ўпакоўку. На сёння аптымальным лічаць плаціць за здадзеную бутэльку 20 капеек.

Тараматы ўсталююць па ўсёй краіне ў гандлёвых аб'ектах, дзе найбольшая праходнасць пакупнікоў. Мяркуецца, што гэта будзе некалькі тысяч штук. У сельскай мясцовасці зварот бутэлек будзе весціся ўручную.

— Увесь праект стварэння дэпазітнай сістэмы збору тары ў Беларусі патрабуе 100 мільёнаў еўра, — дзеліцца намеснік начальніка ўпраўлення. — Для рэалізацыі прапануецца прыцягнуць замежнага інвестара. Важна адзначыць, што гэта сістэма не будзе камерцыйным праектам. Зарабляць на ёй ніхто не будзе. Задача выключна экалагічная і сацыяльная — за кароткі перыяд часу зрабіць так, каб больш за 80 працэнтаў усёй упакоўкі (і пластыкавай, і алюмініевай) вярталася на перапрацоўку ці паўторнае выкарыстанне. Вопыт краін Еўропы, якія ўкаранілі такую сістэму, паказаў, што гэтага можна дасягнуць за год-два.

Наталля ЛУБНЕЎСКАЯ

Фота Ганны ЗАНКАВІЧ

Загаловак у газеце: Грошы з пустых бутэлек

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Беларусь і Расія зблізілі пазіцыі па праграме рэалізацыі дагавора аб Саюзнай дзяржаве

Беларусь і Расія зблізілі пазіцыі па праграме рэалізацыі дагавора аб Саюзнай дзяржаве

Аб гэтым заявіў старшыня Савета Рэспублікі Міхаіл Мясніковіч на сустрэчы са старшынёй Савета Федэрацыі Валянцінай Мацвіенка.

Грамадства

Як Брэст рыхтуецца да святкавання свайго 1000-годдзя

Як Брэст рыхтуецца да святкавання свайго 1000-годдзя

Афіцыйныя святкаванні і асноўныя мерапрыемствы гарадскога Міленіума пройдуць 6—8 верасня.

Калейдаскоп

Вясёлыя гісторыі нашых чытачоў

Вясёлыя гісторыі нашых чытачоў

Пра ляльку з секс-шопа, галубоў на ігрушы і дзяўчынку, якая схавала пашпарты.