Вы тут

Найлепшым беларускім ігравым фільмам «Лістапада» стала стужка Мары Тамковіч


Мне падабаецца, што журы Нацыянальнага конкурсу сёлетняга Мінскага міжнароднага кінафестывалю «Лістапад» прыняло рашэнне насуперак кампетэнтным меркаванням, згодна з якімі перамогу павінен быў атрымаць рэзанансны «Хрусталь». Найлепшай у выніку стала кароткаметражная карціна «Дачка» беларускі, што жыве ў Польшчы, Мары Тамковіч. За гэтым крыецца цікавы феномен, бо дзве галоўныя ўзнагароды Нацыянальнага конкурсу аддадзеныя беларусам, якія самарэалізуюцца за мяжой. І робяць кіно, вартае ўвагі.


Недзе гучала ўпэўненасць, што «Хрусталь» мае быць пераможцам, бо «Арт Карпарэйшн», які арганізуе кінафестываль «Лістапад», стаў таксама дыстрыб'ютарам карціны ў Беларусі. Так, пэўны момант канфлікту інтарэсаў зачапіў і мяне, але ўсё ж узнагароды «Лістапада» прызначае міжнароднае журы. Гэтым разам у яго склад увайшлі адборшчык адной з секцый Венецыянскага кінафестывалю Рэната Сантора, фестывальны агент Паскаль Рамонда і рэжысёрка Дар'я Юркевіч. Уяўляю, што было б, калі б міжнародныя прафесіяналы кіраваліся інтарэсамі арганізатараў «Лістапада». Іншая справа, фільм і сапраўды крыху выдзяляецца ў сціплай беларускай ігравой праграме, прадстаўленай шасцю карцінамі і пераважна кароткім метрам.

Але мне таксама бачыцца нейкая асаблівая прыгажосць і перавага ў вытрыманай, маўклівай, мінімалісцкай, да дробязяў прадуманай, хоць і з трывіяльным сюжэтам, карціне «Дачка». Спадар Вайцяхоўскі вяртаецца дадому ў шаснаццаты дзень нараджэння  дачкі Камілы і знаходзіць яе ў ванным пакоі пасля спробы скончыць жыццё самагубствам. З развіццём падзей «Дачка» закранае тэму гвалту, бюракратызм і халоднасць сістэмы, нядаўнюю скандальную забарону на аборты ў Польшчы, жорсткасць школьнікаў і яе праявы ў сацыяльных сетках.

Аказалася, Каміла зацяжарыла пасля таго, як была згвалтаваная на вечарыне з равеснікамі. Па ходзе следства і спроб бацькі прыцягнуць гвалтаўніка да адказнасці выяўляецца, што са сваім болем бацька з дачкой не проста засталіся ў адзіноце, але павінны супрацьстаяць літаральна ўсяму свету, якому быццам перашкаджаюць са сваімі праблемамі. «Дачка» выкарыстоўвае папулярны для аўтарскага ці, скажам, праблемнага кіно, матыў, згодна з якім чалавек застаецца адзін, пакуль сістэма — амаль без твараў, з пагражальнай прэтэнзіяй альбо фальшывай спагадлівасцю ў голасе, з пратакольнымі прычоскамі і абсалютнай непрабівальнасцю — абыякава абмінае асабістыя пакуты.

Паводле «Дачкі» спадзявацца не выпадае не толькі на сістэму, што не падладжана пад асобу, прынамсі эмацыянальна не супадае са станам тых, каго абслугоўвае (хоць і сістэму па-ранейшаму прадстаўляюць жывыя людзі), але і на грамадства ў цэлым. Прадстаўнікі школы, уладальнік дома, дзе адбылася вечарына, сяброўка Камілы — усе толькі хаваюцца і раздражняюцца ад сітуацыі і таго факту, што нехта хоча дамагчыся справядлівага, наколькі гэта магчыма, рашэння.

У выніку «Дачка» прапануе прадказальны, але самы лагічны фінал (і ручаюся, вы атрымаеце ад яго тайнае задавальненне). Канешне, ігнараванне і няздольнасць навакольнага свету дапамагчы «маленькаму чалавеку» прымушаюць яго дамагацца справядлівага пакарання сваімі метадамі. І робіць ён гэта ў падземцы — як толькі на экране аказваецца пешаходны пераход з агідным жоўтым асвятленнем, усё становіцца ясна (пасля «Незваротнасці» Гаспара Наэ тут увогуле не можа ўзнікаць іншых, апроч пагражальных, асацыяцый).

Праз статычныя планы, разбітага ў афіцыйных установах і кабінетах на фоне пустой бальнічнай сцяны/гадзінніка/герба бацьку, трагічную маўклівасць Камілы, раздражнёныя галасы прадстаўнікоў наваколля карціна паказвае адзіноту чалавека ў сваёй бядзе. Ёсць тут і смешная спроба спадара Вайцяхоўскага запрасіць дачку ў заапарк, пасля чаго яе ванітуе, бо яна цяжарная і заапарк тут недарэчы. І сацыяльныя сеткі, што сталі трыбунай для насмешак і жорсткасці сучаснай моладзі. І бязглуздая напорыстасць жанчыны, што распытвае ў Камілы пра палавы акт, і іншае-іншае.

Аўтарка прадумала сваю «Дачку», звязала планы паміж сабой нябачнымі ніцямі, шматзначна абыграла асобныя сцэны, унесла сэнс як у апавяданне, так і ў візуальную частку і атрымала арганічную, як кажуць, моцную ў прафесійным плане работу. Добры старт, пераможца Нацыянальнага конкурсу (але ж і конкурс быў не драконаўскі), жаданне казаць пра сур'ёзныя рэчы — пасля «Дачкі» павінна быць нешта большае. Нешта не проста прафесійнае.

Ірэна КАЦЯЛОВІЧ

Выбар рэдакцыі

Культура

Як  мастак Май Данцыг ствараў свае карціны

Як мастак Май Данцыг ствараў свае карціны

Наватар, «шасцідзясятнік», ваяўнічы аптыміст — гэта ўсё пра яго.

Грамадства

Як ператварыць звычайны ўрок беларускай літаратуры у творчую майстэрню?

Як ператварыць звычайны ўрок беларускай літаратуры у творчую майстэрню?

Настаўнікі ўпэўнены: ці будуць вучні чытаць, у многім залежыць ад іх саміх. 

Эканоміка

Петришенко: Называть ЕАЭС экономическим союзом сегодня можно только авансом

Петришенко: Называть ЕАЭС экономическим союзом сегодня можно только авансом

Однако наша страна надеется, что это временные трудности.

Грамадства

Апублікаваны поўны тэкст Канцэпцыі інфармацыйнай бяспекі Беларусі

Апублікаваны поўны тэкст Канцэпцыі інфармацыйнай бяспекі Беларусі

Дзяржаўным органам і іншым арганізацыям даручана кіравацца палажэннямі канцэпцыі ў практычнай дзейнасці.