Вы тут

Інтрыга беларуска-небеларускага фільма


Беларускія кінатэатры гэтымі днямі паказваюць «першы беларускі псіхалагічны трылер» з адсылкамі да Рамана Паланскі і Андрэя Звягінцава. Фільм «Унутры сябе» Сяргея Талыбава з Паўлам Харланчуком у галоўнай ролі — у яго стварэнні задзейнічаны, можна сказаць, «сок» беларускай кінематаграфіі — расказвае гісторыю моднага фатографа, якому быццам прымроілася забойства. Праект, калі ён яшчэ толькі анансаваўся, называў столькі арыенціраў, што міжволі з'яўлялася асцярога, ці не стане карціна другаснай. Мы яе паглядзелі і можам сказаць: стала. Але ў кантэксце беларускай кінематаграфіі шмат што набывае дадатковыя значэнні.


Кіно

Прадзюсары — у ліку якіх небезвядомыя персоны Віктар Лабковіч і Андрэй Курэйчык, — паставілі сабе задачу зрабіць камерцыйны фільм. Адсюль жанр, форма, пазнавальныя акцёры, антуражная прыгладжанасць (абсалютнае ўхіленне ад рэальнасці), сумяшчэнне розных — камедыйнай, таямнічай, трагічнай — стылістык, што ў выніку становіцца базай для нуара, вядомыя рэжысёры ў якасці натхняльнікаў (тут табе і Хічкок, і Паланскі, і Звягінцаў). Загадкавасць, забойствы, следства, псіхалагічныя захворванні, дзіцячыя траўмы, жудасныя флэшбэкі — карацей, інтрыга і інтрыга ў квадраце.

У цэнтры сюжэта — сямейная пара Максім і Вольга. Максім (Павел Харланчук) — модны сталічны фатограф, якому паступае тэрміновая замова зняць акно аднаго з мінскіх будынкаў для тэматычнага каталога. Ён зрываецца з месца, едзе ноччу па прызначаным адрасе і ў патрэбным акне бачыць, да таго ж і здымае, забойства. На плёнцы ў выніку акно як акно, ніякіх людзей, тым больш злачынцаў, з чаго пачынаецца павольнае вар'яценне галоўнага героя. Увесь гэты час — у загадках, несупадзеннях і недарэчнасцях — жонка (Вераніка Пляшкевіч), сябра (Сяргей Жбанкоў) і псіхатэрапеўт (Андрэй Карака) спрабуюць дапамагчы Максіму разабрацца ў сабе. Збоку за ўсім гэтым назірае следчы (Ігар Сігаў), і ў рэшце рэшт праз яго работу мы даведваемся, хто ёсць хто.

«Унутры сябе» дэманструе выдатнае «арыентаванне»: аўтары фільма гуляюць з кінематаграфічнымі канстантамі, выкарыстоўваюць знаёмыя жанравыя формы, спрабуюць падладзіць свой праект пад папулярнае ў масавым кіно. Дэтэктыў, нуар, псіхалагічны трылер — фільм можна назваць як заўгодна, але жанр будзе ўсё роўна ісці наперадзе ўласна кіно. А кіно будзе засланяць ці нават адмаўляць рэальны свет.

Карціна сапраўды існуе ў выключна кінематаграфічнай плоскасці. Па-першае, таму што відавочна кіруецца камерцыйнымі задачамі і знаёмымі формамі (так, што нічога жывога не застаецца). І адпаведна — гэта па-другое — наўмысна аддаляецца ад сувязі з рэальным навакольным светам, якая магла б здорава адасобіць «Унутры сябе» ад падобнага кантэнту. Не новая, не унікальная, сканструяваная з шаблонаў гісторыя адбываецца ў вельмі незнаёмым свеце — не таму, што гэты свет фантастычны, ён якраз існуе па рэальных законах фізікі, але таму што такое беларускае жыццё нам не пазнаць. У гэтым кіно яно татальна іншае, прыгладжанае і незразумелае. А з той нагоды, што аўтары запоўнілі вялікі экран адсылкамі да кінарэжысёраў і пазбавілі яго нейкай сапраўднасці (што неБеларусь, што фальшывая Францыя — падалося нават, здымак у Францыі насамрэч не было, але частка дзеяння тут адбываецца), фільм страціў магчымасць замест эрзацу, трэніроўкі на кінаформах стаць самастойным выказваннем нават у сферы камерцыйнага прадукту.

Калякіно

Так ці інакш для беларускага кінематографа фільм накшталт «Унутры сябе» — нядрэнна скроены трылер, дзе няма традыцыйнай для нашых аўтараў неадпаведнасці жаданняў магчымасцям, — не тое каб звычайная з'ява. Хоць стаць выключнай з'явай у айчынным кіно няцяжка, чаму і выхвалянне статусам «першага беларускага псіхалагічнага трылера», як пісалася ў прэс-рэлізе, выглядае камічна.

Што нетыпова, дык укладанне прыватных сродкаў — карціна здымалася без бюджэтнага фінансавання за сто тысяч долараў — у фільм у краіне, дзе здольнасць акупіцца праз бокс-офіс даволі сумнеўная. Рынак Беларусі для такіх сум усё ж маленькі, а калі таксама ўлічыць незайздросную цікавасць гледачоў да беларускага кіно, увогуле стане незразумела, як нехта адважваецца здымаць тут камерцыйны прадукт.

Прадзюсары маюць планы на іншыя тэрыторыі, і мы жадаем ім поспехаў, але сумняваемся, што той стэрыльны кінасвет, прадстаўлены ў карціне «Унутры сябе», — правільная тактыка ў прыцягненні спачатку беларускай, а потым замежнай публікі.

І ўсё ж пры ўсёй яго другаснасці ў кантэксце кіно — ён не прапанаваў нечага выключнага і ў сваім жанры стаў сярэднім — у цэлым фільм «Унутры сябе» можа падацца важным для лакальнага беларускага кінематографа, як амаль усё, што тут здымаецца насуперак створаным умовам. Можна спадзявацца, што пасля гульняў і маніпулявання шаблонамі аўтары прыйдуць да нечага самастойнага, хоць бы ў камерцыйных праектах. Ніхто не ведае, ці працуе гэта насамрэч, бо працэс здымак спрашчаецца і таннее, а ўсе майстры масавага і аўтарскага кіно даступныя на раз-два, але будзем думаць, што ў карціны «Унутры сябе» — важная місія чарговага кроку ў бок светлай будучыні.

Чым фільм дакладна выдатны — выкарыстаннем сваіх сіл. Акцёры, прадзюсары, рэжысёр, аператар (Аляксандр Алейнікаў), мастакі (Раман Заслонаў нават выканаў невялікую ролю, прычым такую, якая руйнуе логіку карціны) — дзякуючы ім ствараецца бачнасць таго, што ў краіне ёсць кінасфера і яна гатова развівацца.

«Унутры сябе» — спроба сыграць у вялікае кіно, карыстаючыся іншымі прыкладамі, але маючы сярэдняга ўзроўню інтрыгу, нестыкоўкі ў сцэнарыі і наіўна разыграную крымінальную змову. Карціна захапілася жанрам псіхалагічнага трылера, але чаму з усіх псіхалагічных трылераў трэба выбраць менавіта яе, адказу пакуль няма.

Ірэна КАЦЯЛОВІЧ

Загаловак у газеце: Хто ёсць хто

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Як выхаваць даследчыка за школьнай партай?

Як выхаваць даследчыка за школьнай партай?

Чаму ўсе краіны, якія развіваюць інавацыйную эканоміку, робяць сёння стаўку на STЕM? 

Палітыка

Аляксандр Лукашэнка сустрэўся з прадстаўнікамі СМІ Расіі

Аляксандр Лукашэнка сустрэўся з прадстаўнікамі СМІ Расіі

Некалькі рэчаў сёлета адбываюцца ўпершыню.

Грамадства

Ці набудуць у гаспадароў старыя хаты?

Ці набудуць у гаспадароў старыя хаты?

Адэльскі сельскі савет, што ў Гродзенскім раёне, можна назваць брамай у Еўрасаюз.