Вы тут

Хто стане мецэнатам для кніг?..


Ці просты ён, шлях кнігі да чытача? А таксама шлях аўтара да яго ўласнага выдання? Гэта дарога крыху даўжэйшая, чым можа падавацца на першы погляд.


Нагодай для сённяшняй публікацыі стала навіна, якую пабачыла ў сацыяльных сетках адразу трох (!) сяброў-пісьменнікаў з Украіны. І не тое каб вельмі шмат з якімі аўтарамі з Украіны я сябравала — таму такі збег навін (апярэджу аповед, добрых навін) мяне ўразіў. Дык вось, кнігі гэтых пісьменнікаў і паэтаў, як і многіх іншых іх суайчыннікаў, былі ўхваленыя на закупку для цэнтралізаванай украінскай бібліятэчнай сістэмы. Хтосьці з гэтых аўтараў даволі вядомы ў межах сваёй краіны. Іншыя ж — зусім маладыя творцы, якія паспелі выдаць толькі першую ўласную кнігу. І вось іх ужо рэкамендавалі для бібліятэчных фондаў! Выбарам твораў займалася спецыяльная экспертная рада, якая абрала 741 кнігу, і выдзеліла для гэтай мэты 120 мільёнаў украінскіх грыўняў (9 мільёнаў 107 тысяч беларускіх рублёў).

Думаю, гэта надзвычай добры крок. Па-першае, безумоўна ж, кожнаму аўтару надзвычай прыемная такая ўвага. Гэта і вельмі добры сродак папулярызацыі: у тых мясцінах, дзе раней было мала шанцаў на тое, што пра аўтара хтосьці даведаецца, цяпер у бібліятэках могуць з'явіцца яго кнігі. Па-другое, і ў нас сёння шмат кажуць пра не самы просты час жыцця бібліятэк: іх наведваюць усё радзей і ўсё меншая колькасць чытачоў. Можа, прычына тут не толькі ў развіцці тэхналогій, але і ў тым, што бібліятэкі не надта паспяваюць не тое што за часам, але хоць бы за новымі аўтарамі і кнігамі?.. Безумоўна, такі крок нашых суседзяў будзе карысны для падтрымання іх бібліятэчнай сістэмы. Мяркую, многія падумаюць пра тое, каб зноў завітаць у бібліятэкі, калі даведаюцца, што туды паступілі кнігі самых сучасных, самых актуальных аўтараў.

Што ж маем мы? У адносінах «аўтар — бібліятэка» існуе даволі няпростая схема. Калі пісьменнік ці паэт хоча, каб яго твор пабачыў свет, адзін са спосабаў — самому атрымаць заяўкі ад бібліятэк, якія гатовы былі б набыць яго кнігі. Гэта значыць, што аўтар, цалкам магчыма яшчэ зусім невядомы, павінен завітаць да добрага тузіна дырэктараў бібліятэк і выкарыстаць усю сваю харызму і абаянне, спрабуючы давесці, што ім сапраўды трэба даць згоду на набыццё яго будучай кнігі. Натуральна, якая гэта кніга, бібліятэкар і дырэктар пакуль не ўяўляюць — бо размова вядзецца пра будучыню, а на дадзеным этапе твор яшчэ не выйшаў...

«Каб выдаць кнігу пэўнага аўтара, мы павінны бачыць перспектыву яе рэалізацыі, — кажа дырэктар выдавецтва «Мастацкая літаратура» Алесь Бадак. — Гэта могуць быць заказы бібліятэк, сеткі «Белкніга», прыватных кнігарняў. У любым разе кніга павінна быць запатрабаванай. Аўтар можа даць нам адрасы бібліятэк, гатовых атрымаць яго выданне, а з бібліятэкарамі мы звяжамся самі».

Мяркую, што далёка не ў кожнага аўтара знойдуцца маральныя сілы, каб выправіцца ў такі паход па бібліятэках. А ў іншых выпадках даволі мала шанцаў, што яго выданні з'явяцца на паліцах публічных чытальняў. Такое вось замкнёнае кола.

Я вельмі радуюся за сваіх украінскіх сяброў, калі чую добрыя навіны пра іх літаратурную сферу. Рэгулярна хтосьці перамагае ў пэўных конкурсах — і атрымлівае магчымасць выдаць першую (ці не першую) уласную кнігу. Вельмі важна і тое, што кнігі ва Украіне вызвалены ад падатку на дабаўленую вартасць. Апошняе істотна спрашчае жыццё іх выдаўцам і агулам умацоўвае кніжны рынак, дадае магчымасцяў палепшыць якасць выпушчаных твораў.

Калі вярнуцца да Беларусі, то згадваюцца багатыя кніжныя зборы Радзівілаў, Сапегаў, Паскевічаў, Храптовічаў, Агінскіх і многіх іншых выдатных родаў, якія існавалі на нашых землях раней. Бібліятэкі займалі свае пачэсныя, даволі прасторныя месцы ў палацах. У пазнейшыя часы ліхалеццяў кнігазборы вывозіліся ворагамі за межы краіны як багатыя, жаданыя трафеі... Будзем жа памятаць і аднаўляць слаўную традыцыю бібліятэк.

Ніна ШЧАРБАЧЭВІЧ

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Запусцілі найноўшы спецыялiзаваны комплекс для падрыхтоўкi судовых экспертаў

Запусцілі найноўшы спецыялiзаваны комплекс для падрыхтоўкi судовых экспертаў

Дзяржаўнаму камiтэту судовых экспертыз споўнiлася сем гадоў.

Грамадства

Як захаваць сэрца i сасуды здаровымi

Як захаваць сэрца i сасуды здаровымi

Адным з самых распаўсюджаных захворванняў у свеце з'яўляецца артэрыяльная гiпертэнзiя.

Грамадства

Валанцёр праекта «Дапамога бяздомным»: Цяпло i падтрымка нават праз ежу перадаюцца

Валанцёр праекта «Дапамога бяздомным»: Цяпло i падтрымка нават праз ежу перадаюцца

Яны кормяць гарачымi абедамi больш за сто чалавек, якiя апынулiся на абочыне жыцця.

Грамадства

Чаму трэба праводзiць цеплавую мадэрнiзацыю?

Чаму трэба праводзiць цеплавую мадэрнiзацыю?

У распараджэннi, падпiсаным на мiнулым тыднi кiраўнiком дзяржавы, ёсць пункт, якi датычыцца капрамонту жыллёвага фонду.