Вы тут

Спявае Рыга “Родны край”


Урачыстасцю і вялікім канцэртам у Латвійскай нацыянальнай бібліятэцы распачаліся традыцыйныя восеньскія Дні беларускай культуры, якія штогод ладзіць Саюз беларусаў Латвіі


Валянціна Піскунова

У гэтым годзе Дні прысвячаюцца 100-годдзю Латвіі, а таксама 15-годдзю Саюза беларусаў Латвіі. Урачыстасць і вялікі канцэрт, што іх распачыналі, прымала бібліятэчная зала імя Імантса Зіедоніса. Варта згадаць: у СБЛ глыбокія карані. Яшчэ 30 гадоў таму з’явіўся ў Рызе першы й найстарэйшы сёння фальклорны гурт “Надзея”. А ў 1993-м заявіла пра сябе Нацыянальна-культурнае таварыства беларусаў Латвіі “Прамень”. Цяпер у СБЛ такіх суполак, што маюць пры сабе й самадзейныя мастацкія гурты, больш за 15. Працуюць у такіх гарадах, як Ліепая, Вентспілс, Елгава, Краслава, Лудза, Ліваны, Даўгаўпілс, Рэзэкнэ ды іншых. Асабліва шмат іх у Латгаліі, дзе спрадвеку жылі беларусы: край той, як вядома, раней і ўваходзіў у склад Віцебскай губерні.

Шмат зрабіла для паяднання суполак у СБЛ Валянціна Піскунова. Родам яна з вёскі Рудня-Целяшоўская Гомельскага раёна, больш за паўвека жыве ў Рызе: выпускніцу факультэта прамысловага й грамадзянскага будаўніцтва Беларускага інстытута інжынераў чыгуначнага транспарту размеркавалі туды на працу. Беларуска з канца 80-х у грамадскім руху, а ў 2003-м ініцыявала стварэнне Саюза беларусаў Латвіі — сама ж ім і кіруе з таго часу. Спачатку ў СБЛ увайшлі суполкі “Прамень” (Рыга), “Уздым” (Даўгаўпілс), “Спадчына” (Екабпілс) і “Мара” (Ліепая), потым далучыліся іншыя. Пра тое, дарэчы, казала са сцэны ў шматлюднай зале Латвійскай нацыянальнай бібліятэкі сама Валянціна Аляксандраўна, як і пра стваральныя справы саюза, беларускай дыяспары ў краіне. Згадвала пра шырокае святкаванне народных і праваслаўных святаў: Калядаў, Купалля, Вялікадня, Пакроваў, пра імпрэзы ў гонар класікаў беларускай літаратуры Янкі Купалы, Якуба Коласа, Максіма Багдановіча, асветніка й ўсходнеславянскага першадрукара Францыска Скарыны, пра канферэнцыі ды іншыя творчыя праекты.

Заслугоўвае павагі, што СБЛ ужо больш за 20 гадоў выдае сваю газету “Прамень”. Ягоная заслуга — і кніга “Латвія – Беларусь: дыялог дзвюх культур”, зборнік вершаў беларускіх паэтаў Латвіі,Беларуска-латышскі й Латышска-беларускі слоўнікі. Дарэчы, апошняе выданне, над якім працавалі многія энтузіясты, да якога спрычыніўся таксама Інстытут беларускай мовы й літаратуры Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, адзначана было ўзнагародай Прэзідэнта Латвіі Валдзіса Затлерса. Створаны фільм пра жыццё дыяспары, і ўжо чатыры разы праводзіўся конкурс работ на тэму “Беларусы Латвіі. Мінулае і сучаснасць”, па матэрыялах якога выдадзены 4 зборнікі работ. А моладзь дыяспары паспяхова ўдзельнічае ў спартыўных святах і спаборніцтвах, якія праводзіць Латвійская алімпійская акадэмія.

Адна з галоўных заслуг беларускай дыяспары — тое, што з 1994 года паспяхова працуе Рыжская беларуская асноўная школа імя Янкі Купалы. Латвійскія беларусы ездзяць на этнічную радзіму на З’езды беларусаў свету, а фальклорныя гурты выступаюць на фэстах на зямлі продкаў. Праца Саюза беларусаў Латвіі адзначана Ганаровай граматай Міністэрства культуры Беларусі, ён працуе ў цесным кантакце з латвійскім Урадам, з Рыжскай думай. На гэты ж раз дзейнасць СБЛ адзначана Ганароваю граматай Аддзялення гуманітарных навук і мастацтва НАН Беларусі, самой Валянціне Піскуновай уручана Падзячнае пісьмо ад беларускай Акадэміі. Тое зрабіў добры сябар СБЛ Аляксандр Лукашанец — дырэктар Цэнтра даследаванняў беларускай культуры, мовы й літаратуры НАН Беларусі, кіраўнік Беларускага камітэта славістаў, акадэмік НАН, доктар філалагічных навук. Ушанавала Валянціну Аляксандраўну медалём свяшчэнна?
мучаніка Іаана Памера і Латвійская праваслаўная царква. Суполка ж “Прамень”, якою кіруе дэпутат Сейма Алёна Лазарава, ушанавана Ганаровай граматай Міністэрства замежных спраў Беларусі.

Святочная імпрэза ў Рызе

Таксама й Прэзідэнт Латвіі Раймандс Вейаніс даслаў у Саюз беларусаў Латвіі Вітальны ліст. Была ўзнагарода і ад Рыжскай думы за подпісам мэра Ніла Ушакова: Падзячныя лісты суполцы “Прамень” ды асабіста яе кіраўніцы. Ганаровыя граматы МЗС Беларусі актывістам беларускага руху ў Латвіі ўручалі новы Амбасадар Беларусі Васіль Марковіч з дарадцам-пасланнікам Амбасады Аляксеем Мацюхевічам. Пры тым Васіль Міхайлавіч пажадаў супляменнікам моцнага здароўя, багацця ў хаце ды паабяцаў: аб’едзе сам асабіста ўсе латышскія гарады, дзе жывуць беларусы. А Эдгар Суна, намеснік кіраўніка ўпраўлення Рыжскага свабоднага порта, які заўсёды падтрымлівае беларускую дыяспару, нагадаў: менавіта з культуры пачынаюцца ўсе добрыя стасункі паміж людзьмі. Дык вось беларусы, лічыць ён, умеюць такія стасункі наладжваць — як ніхто іншы.

Адной з галоўных падзей свята стала прадстаўленне вялізнага Беларускага ручніка: у розных суполках дыяспары яго вышывалі з 2016 года. Рукатвор той разгарнулі на сцэне — і ўсе ахнулі ад такой прыгажосці! Як вядома, вышываны ручнік для беларускай сям’і спрадвеку — абярэг, захавальнік здароўя, дабрабыту й ладу, ён удзельнічае ва ўсіх галоўных падзеях жыцця сям’і, упрыгожвае дом. На ўрачыстасці Алёна Лазарава паведаміла, што ручнік будзе ўрачыста ўручаны Прэзідэнту Раймандсу Вейанісу на форуме нацыянальных меншасцяў Латвіі — 23 лістапада 2018 года.

І быў потым у святочнай зале вялікі канцэрт. Беларускай песняй “Мая зямля” адкрыла яго салістка ансамбля “Надзея” Людміла?Сінкевіч. Далей выступалі фальклорныя гурты беларускіх суполак з усёй Латвіі, пры тым ішлі цудоўныя відэа- і фотарады, быў канферанс вядучых на беларускай і латышскай мовах. І песні кожны з гуртоў выконвалі як народныя беларускія, так і латышскія, і латгальскія. Выступалі гурты “Ноктюрн” з Краславы, “Вавёрачка” з ансамбля Рыжскай беларускай асноўнай школы імя Янкі Купалы. Ансамбль Славянскага таварыства “Узоры” з Ліванаў уручыў хлеб-соль шаноўнаму сходу з пажаданнем “Няхай у кожнага ў доме ён заўсёды будзе” — і песню вядомую выканаў па-беларуску “Хлеб ды соль”. А ўдзельнікі гурта “Сузор’е” з Рэзэкнэ падарылі грамадзе саламяную ляльку-хатніка, якая, паводле беларускіх традыцый, і ёсць нябачны ахоўнік хатняй прасторы, яе жыхароў.

Гурты выходзілі на сцэну ў вельмі прыгожых, адметных касцюмах: у кожнага — свае фарбы, розны дызайн, дэкор, і розныя нацыянальныя галаўныя ўборы. Вельмі ўсіх уразіў выступ гурта “Bіteіtes” суполкі “Сябры” з гарадка Віляны: дзве дзяўчынкі спявалі акапэла латгальскія народныя песні. Гурт “Аколіца” з Дагды падаў народную песню “Ехаў Ясь на кані” як невялічкі спектакль, а “Рябинушка” з Прэйляў, выконваючы песню “Самовар”, і падарыла гэты прадмет народнага побыту арганізатарам свята. Пры тым сказана было шмат добрых слоў у адрас Валянціны Піскуновай.

Цудоўнае відэа пра родны горад знялі ўдзельнікі гурта “Паўлінка” з ліепайскай суполкі “Мара”. І да таго ж праспявалі на латышскай і беларускай мовах песню “Родная мова” (пераклад на беларускую з малдаўскай зрабіў Станіслаў Валодзька). Госці з Ліепаі да таго ж чыталі цудоўныя вершы Максіма Танка. І яшчэ адна “Паўлінка” выступала — тэатральная студыя з таварыства “Уздым” з Даўгаўпілса: на тэму беларускай народнай песні “Ой, рана на Івана” самадзейныя артысты паказалі кранальную сцэнку. Выдатна выступаў і найстарэйшы гурт дыяспары “Надзея”, праспяваўшы рознастылёвыя песні “Зязюля” і “Ці свет, ці світае”. А напрыканцы па традыцыі ў зале магутна гучала ўрачыстая песня, амаль гімн “Родны край” — яе выконвалі як артысты, так і гледачы, устаўшы з месцаў, усе разам.

Наталля Лебедзева, г. Рыга

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Як выхаваць даследчыка за школьнай партай?

Як выхаваць даследчыка за школьнай партай?

Чаму ўсе краіны, якія развіваюць інавацыйную эканоміку, робяць сёння стаўку на STЕM? 

Палітыка

Аляксандр Лукашэнка сустрэўся з прадстаўнікамі СМІ Расіі

Аляксандр Лукашэнка сустрэўся з прадстаўнікамі СМІ Расіі

Некалькі рэчаў сёлета адбываюцца ўпершыню.

Грамадства

Ці набудуць у гаспадароў старыя хаты?

Ці набудуць у гаспадароў старыя хаты?

Адэльскі сельскі савет, што ў Гродзенскім раёне, можна назваць брамай у Еўрасаюз.