Палёт


Гісторыя вылучае адметных і захоўвае адметнае. Каб прыйсці ў мастацтва са сваім поглядам на гісторыю, трэба ўмець падкрэсліць непаўторнасць. І вельмі захацець, каб яе ўбачылі іншыя. Мастак Яўген Кулік здолеў. І гэтым адметны.


І нават цяпер, калі яго няма, згадваецца той перыяд, калі можна было сцвярджаць: у адметнасці беларускага мастацтва — вялікая сіла. Ды і цяпер можна сцвярджаць гэта паводле выстаўкі твораў Яўгена Куліка ў Нацыянальным мастацкім музеі Беларусі, прысвечанай 80-годдзю аўтара: 80 работ, створаных амаль за паўстагоддзе.

Ён свядома абраў графіку. Магчыма, яна давала яму магчымасць больш дакладна і зразумела прамовіць галоўнае для сябе, каб яно стала галоўным для ягоных землякоў. Пра 1000-годдзе Беларусі ён умудрыўся сказаць яшчэ ў 1980-м, калі стварыў паштоўку да гэтай даты. І працягваў абранае аднойчы: гісторыя радзімы стала яго натхняльніцай. А ў ёй хавалася столькі адкрыццяў, якімі можна было абудзіць іншых. І ён ствараў тое рэальнае, што даўно мінула, але падавалася ўсё ж жывым, — заставалася наноў удыхнуць душу. І мінуўшчына для яго ажывала: у вобразах Рагвалода і яго дачкі Рагнеды, Усяслава Чарадзея і Давыда Гарадзенскага, Ефрасінні Полацкай ды Кірылы Тураўскага…

Вялікую частку творчага жыцця ён аддаў гістарычным рэканструкцыям праз мастацтва: адлюстроўваў як асоб, так і тыя згадкі пра даўніну, што засталіся на зямлі ў выглядзе аб’ектаў спадчыны — замкаў, храмаў, курганоў. Разумеў: калі не падкрэсліць іх значэнне сёння, то заўтра, можа, наогул не будзе чаго згадваць, а народы мацуюцца памяццю.

Тут Яўген Кулік-мастак, сам нібыта былінны герой, здолеў зрабіць немагчымае: ён не толькі матэрыялізаваў памяць, надаўшы ёй рэальныя вобразы, ён быў адным з тых творцаў, хто прымусіў памяць жыць у сучаснасці і працаваць на краіну. Менавіта дзеля яе ён здзяйсняў свае творчыя ўчынкі: сярод іх «Помнікі дойлідства Гарадзеншчыны», «Замкі Беларусі», кніжная графіка да «Слова пра паход Ігаравы», ілюстрацыі паводле твораў Янкі Купалы ды паэмы Міколы Гусоўскага «Песня пра зубра», што выходзіла ў перакладзе на беларускую мову. Адзін з самых істотных творчых учынкаў Яўгена Куліка — злучэнне з уласнай гісторыяй народа, які доўгі час быў ад яе адлучаны. І яго вельмі хвалявала, каб не было паўтору з магчымасцю сыходу ў нябыт беларусаў як нацыі і Беларусі як краіны. Тым больш што пры набыцці незалежнасці і жаданні ўпісацца самастойна ў вялікі свет краіна набыла і новыя выклікі сучаснасці, сярод якіх вельмі адчувальная плынь маскульту, які цісне на ўласную традыцыю.

Фота artmuseum.by

Тэмы Яўгена Куліка і сёння падаюцца актуальнымі. Нават у ягоных спробах гістарычных рэканструкцый, бо яшчэ не ўсе замкі ў Беларусі адноўленыя. Ды і кніжная класіка патрабуе ў ілюстрацыі такога падыходу, які б здолеў уразіць свядомасць нават самага тэхналагічна прасунутага дзіцяці. І сам Яўген Кулік спрабаваў розныя графічныя тэхнікі. На выстаўцы прадстаўлены малюнкі алоўкам і тушшу, пастэлі, акварэлі, лінарыты. Галоўнае адчуванне, што пакідаюць яго творы, — магчымасць узняцца над нашым днём і ўбачыць гісторыю як працэс — бясконцы.

Марыя АСІПЕНКА

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Так цёпла, як у першым паўгоддзі, бывае адзін раз у 30 год

Так цёпла, як у першым паўгоддзі, бывае адзін раз у 30 год

За апошнія 30 гадоў у нас у краіне ў параўнанні з нормай 1961—1990 гадоў, якая ўжываецца як апорная пры ацэнцы значэнняў змены клімату, пацяплела на 1,3 градуса.

Грамадства

Ці прапаноўвае прыдарожны сэрвіс беларускую кухню?

Ці прапаноўвае прыдарожны сэрвіс беларускую кухню?

Міністэрства транспарту і камунікацый цяпер распрацоўвае генеральную схему развіцця прыдарожнага сэрвісу да 2025 года.

Грамадства

Гісторыя пра тое, як партызаны пайшлі па соль, а выратавалі дзевяць чалавек

Гісторыя пра тое, як партызаны пайшлі па соль, а выратавалі дзевяць чалавек

Гэты аповед даслаў нам у рэдакцыю наш даўні чытач з Вялікай Бераставіцы Міхаіл Маскальчук.

Грамадства

Што паглядзець у Хоцімску?

Што паглядзець у Хоцімску?

У Хоцімску нават ёсць кола агляду.