Вы тут

«Важна, каб з'явіўся закон аб валанцёрстве». Размова з Раманіяй Скамарошка


Усе ведаюць, што такое Чырвоны Крыж. Усе ведаюць, што яны дапамагаюць. Чым канкрэтна? Вось тут ужо ўзнікаюць замінкі. Наш карэспандэнт сустрэўся і пагутарыў з намеснікам генеральнага сакратара Беларускага таварыства Чырвонага Крыжа Раманіяй Скамарошка, каб высветліць, як сёння працуе арганізацыя. Раманія Раманаўна таксама з'яўляецца членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Беларусі, таму не абышлося і без пытанняў пра гэту частку яе жыцця.


Хто, як і для чаго?

— Людзі больш-менш уяўляюць, чым займаецца Міжнародны рух Чырвонага Крыжа і Чырвонага Паўмесяца. У агульных рысах, але без канкрэтыкі. Што Беларускае таварыства Чырвонага Крыжа зрабіла важнага за няпоўны 2018 год?

— На жаль, расчарую вас. Беларусы ў большасці сваёй не вельмі выразна ўяўляюць, чым займаецца Беларускі Чырвоны Крыж. Большасць трымае ў памяці інфармацыю аб гуманітарнай дапамозе ў гарачых кропках (гэтым, дарэчы, займаецца Міжнародны Камітэт Чырвонага Крыжа) і аб валанцёрскім руху. Вядома, гэта наступствы недахопу інфармацыі пра Беларускі Чырвоны Крыж.

Калі казаць у цэлым, то Нацыянальнае таварыства Чырвонага Крыжа аказвае падтрымку дзяржаве ў вырашэнні важных сацыяльных праблем. Беларускі Чырвоны Крыж — самая буйная гуманітарная арганізацыя ў краіне. Безумоўна, у нас ёсць свая стратэгія. Галоўныя кірункі БТЧК сугучныя з напрамкамі Міжнароднага руху Чырвонага Крыжа: медыка-сацыяльная дапамога, падрыхтоўка і рэагаванне на надзвычайныя сітуацыі, абарона інтарэсаў уразлівых катэгорый людзей, інфармаванне і навучанне, распаўсюджванне ведаў аб міжнародным гуманітарным праве і ўмацаванне патэнцыялу самой арганізацыі.

— Як і каму дапамагае БТЧК?

— Сёння БТЧК — гэта шэсць абласных, Мінская гарадская і Дарожная арганізацыі, больш за восем тысяч пярвічных арганізацый, каля 400 супрацоўнікаў і 17 тысяч валанцёраў.

Медыцынскія і малодшыя сёстры міласэрнасці даглядаюць дома адзінокіх людзей у пажылым узросце, людзей з інваліднасцю, псіхічнымі расстройствамі, цяжкімі хранічнымі захворваннямі, у тым ліку з анкалогіяй, хворых на сухоты, ВІЧ/СНІД. У штаце Чырвонага Крыжа каля 200 сёстраў міласэрнасці. У адной сястры міласэрнасці ў сярэднім 7—9 падапечных.

Асобны вялікі блок работы — прафілактыка інфекцыйных і неінфекцыйных захворванняў, папулярызацыя сярод жыхароў Беларусі здаровага ладу жыцця.

У рабоце па падрыхтоўцы і рэагаванні на надзвычайныя сітуацыі таксама задзейнічаны і супрацоўнікі, і валанцёры. На шчасце, Беларусь — мірная краіна, таму надзвычайныя сітуацыі, на якія гатова рэагаваць БТЧК, часцей за ўсё звязаныя са стыхіяй: маразамі, халадамі, моцнымі снегападамі, паводкай, спякотай. Тут мы цесна працуем з МНС і МУС.

У кожнай вобласці створаны валанцёрскія атрады хуткага рэагавання. У склад атрадаў уваходзяць розныя людзі: гэта і студэнты, і тыя, хто працуе: праграмісты, пажарныя-ратавальнікі, стаматолагі, псіхолагі, вадзіцелі. Прычым не толькі мужчыны, але і жанчыны. Я гатовая ў пояс пакланіцца гэтым людзям, таму што яны знаходзяць час не толькі для работы і сям'і, але і для дапамогі іншым. Валанцёры праходзяць спецыяльнае навучанне і ў выпадку неабходнасці гатовы аператыўна рэагаваць як на надзвычайныя сітуацыі, так і на пошук людзей, што згубіліся.

Многія асацыююць Чырвоны Крыж з арганізацыяй, у якой можна і трэба атрымліваць матэрыяльныя даброты. Вядома, у выпадку экстранай сітуацыі мы стараемся дапамагчы – прадуктамі харчавання, сродкамі гігіены, адзеннем. Але сусветны вопыт паказвае, што калі прапагандаваць толькі такія праграмы падтрымкі, то ў далейшым гэта справакуе толькі ўтрыманства: «мне ўсе павінны», «улады нічога не робяць», «грамадскія арганізацыі дрэнна дапамагаюць». Беларускі Чырвоны Крыж лічыць разумным падыход, калі з прамой дапамогай спалучаецца асабістая актыўнасць чалавека, жаданне і ўменне самому сабе дапамагаць. Пазіцыя нашай арганізацыі – працаваць з чалавекам, разабрацца ў яго праблеме, дапамагчы яму змяніць стаўленне да жыцця або сітуацыі.

Іншымі словамі, з пасіўных спажыўцоў перавесці іх у актыўных дзеячаў. Да нас рэгулярна звяртаюцца па дапамогу людзі з алкагольнай, наркатычнай залежнасцю, з інваліднасцю і рознымі захворваннямі, малазабяспечаныя. І многія з іх, дзякуючы падтрымцы нашых спецыялістаў і валанцёраў, змаглі справіцца са складанай сітуацыяй, сталі самі дапамагаць іншым.

Важны напрамак, аб якім не магу не сказаць, – гэта інфармаванне і навучанне. Нашы спецыялісты навучаюць першай дапамозе, догляду на даму. Навучальныя матэрыялы Беларускага Чырвонага Крыжа узгоднены з ключавымі міністэрствамі.

Аб планах

— Чым ваша арганізацыя зоймецца ў наступным годзе?

— Мы, вядома ж, працягнем дапамагаць людзям у складаных жыццёвых сітуацыях. Важным лічым і фарміраванне ўстойлівага партнёрства з дзяржаўнымі структурамі, іншымі НДА. Плануем у тым ліку працаваць над умацаваннем арганізацыйнага патэнцыялу.

Працягнецца работа па аказанні дапамогі пажылым людзям у іх дома.

У 2019 годзе Беларусь чакаюць дзве важныя падзеі, у якіх Чырвоны Крыж таксама ўдзельнічае. Першая — краіна будзе адзначаць 70-годдзе падпісання Жэнеўскіх канвенцый. Гэта добрая нагода расказаць аб гуманітарнай дзейнасці Чырвонага Крыжа, пра тое, што такое Жэнеўскія канвенцыі і як у мірны час працуе нацыянальнае таварыства.

Іншая падзея — гэта другія Еўрапейскія гульні, якія пройдуць летам. Мы падпісалі пагадненне з Дырэкцыяй Еўрапейскіх гульняў — навучаем валанцёраў аказваць першую дапамогу і псіхасацыяльную падтрымку ў выпадку няштатных сітуацый, а таксама вучым працаваць з натоўпам.

У наступным годзе мы плануем яшчэ больш уключыцца ў работу з людзьмі, якія вызваліліся з месцаў пазбаўлення волі. Чырвоны Крыж можа прынесці ў краіну вопыт іншых нацыянальных таварыстваў, аказаць псіхалагічную і гуманітарную падтрымку, спрыяць фармаванню ў людзей з захворваннямі прыхільнасці да лячэння.

Мы пачалі працу па тэме жаночага алкагалізму. Тэма непапулярная, таму што яна складаная. Казаць пра гэта лёгка, а рабіць – няпроста. Навучаем такіх жанчын прафесіям, маем зносіны з сем'ямі, аказваем псіхасацыяльных падтрымку.

Вялікая праграма ў Чырвонага Крыжа па працы з дзецьмі. Напрыклад, у Гродна ёсць цэнтр для дзяцей з інваліднасцю, у нас ёсць сацыяльныя няні, якія даглядаюць за адзінокімі малымі ў шпіталях. Таксама мы пачалі дапамагаць сем'ям з дзецьмі з аўтызмам.

Працягнем працаваць з пажылымі людзьмі – далучаць іх у актыўнае сацыяльнае жыццё, у тым ліку для прасоўвання тэмы актыўнага і здаровага даўгалецця, прафілактыкі дэменцыі.

Дапамажы блізкаму свайму

— БТЧК дапамагае людзям адшукаць сваякоў, страчаных у выніку стыхійных бедстваў і ўзброеных канфліктаў. Якая гісторыя запомнілася вам больш за ўсё?

—Аднаўленне сямейных сувязяў — гэта толькі невялікая частка працы Чырвонага Крыжа. У БТЧК ёсць партнёры ў цэлым шэрагу нацыянальных таварыстваў у многіх краінах. Да нас прыходзяць запыты, мы збіраем пакет дакументаў, потым накіроўваем яго ў неабходную краіну. Але хуткасць адказу розная, многія запыты разглядаюцца месяцамі.

Яркія гісторыі? Яны былі розныя. Напрыклад, украінская сям'я — муж і цяжарная жанчына з дзіцем вырашылі пераехаць у Беларусь з зоны канфлікту. Бацька сямейства пайшоў развітацца са сваімі сваякамі. І знік.

Сям'я без бацькі пераехала ў Беларусь. Прайшло некалькі месяцаў, мужчыну ўдалося знайсці. Уяўляеце, як было гэтай жанчыне? Апынуцца ў гушчы ваенных дзеянняў, чакаць нараджэння дзіцяці, раптам страціць мужа і з'ехаць з роднай краіны.

– Адыдзем ад планаў – дзе Беларускае Таварыства Чырвонага Крыжа недапрацоўвае?

– Мы крытычныя ў адносінах да сябе і ўвесь час праводзім аналіз праведзенай работы, зваротнай сувязі – ад насельніцтва, спонсараў, партнёраў, дзяржавы. Перш за ўсё, мы мала расказваем пра сваю працу, пра валанцёраў, пра людзей, якім дапамагаем, пра партнёраў. У свеце ў цэлым намецілася тэндэнцыя да зніжэння ўзроўню даверу да грамадскіх арганізацый. Ідзе сапраўдная барацьба за валанцёрскі і іншыя рэсурсы. Каб выглядаць годна, трэба добра рабіць сваю працу і правільна пра яе расказваць.

Дапамажы блізкаму свайму

– БТЧК дапамагае людзям адшукаць сваякоў, страчаных у выніку стыхійных бедстваў і ўзброеных канфліктаў. Гісторыя, якая запомнілася вам больш за ўсё?

– Усе журналісты пра гэта пытаюцца, але вы павінны разумець, што аднаўленне сямейных сувязяў – гэта толькі невялікая частка працы Чырвонага Крыжа. У БТЧК ёсць партнёры ў цэлым шэрагу нацыянальных таварыстваў ў многіх краінах. Да нас паступаюць запыты, мы збіраем пакет дакументаў, затым накіроўваем яго ў неабходную краіну. Але хуткасць адказу розная, многія запыты разглядаюцца месяцамі. І паўплываць на аператыўнасць пошукавых работ у іншых краінах мы не можам, паколькі нярэдка задзейнічаны некалькі розных структур, вялікая колькасць людзей – як спецыялістаў, так і валанцёраў.

Яркія гісторыі? Яны былі розныя. Напрыклад, украінская сям'я – муж і цяжарная жанчына з дзіцем – вырашыла пераехаць у Беларусь з зоны канфлікту. Бацька сямейства пайшоў развітацца са сваімі сваякамі. І знік.

Сям'я без бацькі пераехала ў Беларусь. Прайшло некалькі месяцаў, мужчыну ўдалося знайсці. Уяўляеце, якое было гэтай жанчыне? Апынуцца ў гушчы ваенных дзеянняў, чакаць нараджэння дзіцяці, раптам страціць мужа і змушана з'язджаць з роднай краіны.

– Гэта вы дапамаглі?

– Разумееце, Чырвоны Крыж – гэта не проста арганізацыя, гэта людзі. Мы ніколі не гаворым: "гэта зрабіў толькі Чырвоны Крыж".

Магчыма, у валанцёра, які дапамагаў адшукаць мужчыну, на грудзі не было эмблемы чырвонага крыжа, можа, ён не напісаў заяву ў нашу арганізацыю. Але гэта той чалавека, пра якога можна сказаць: ён – сапраўдны Чырвоны Крыж. Чалавек, які не прайшоў міма бяды іншага.

– Перыядычна да вас звяртаюцца з праблемамі, вырашэнне якіх не ўваходзіць у кампетэнцыю вашай арганізацыі. Наколькі складана адмаўляць, ці робіце вы выключэння?

– А мы не адмаўляем. Часта людзі звяртаюцца ў Чырвоны Крыж, калі не ведаюць, куды ісці. І таму ў нас ёсць сістэма кансультавання. Калі дапамога, за якой звяртаецца чалавек, не ўваходзіць у нашы кампетэнцыі, мы стараемся перанакіраваць чалавека ў дзяржаўныя або грамадскія партнёрскія арганізацыі.

Часта чалавек, які нам тэлефануе, знаходзіцца ў засмучаных пачуццях або мае зносіны на падвышаных танах. Важна не адказваць яму ў такім жа тоне, а пагаварыць з ім. І мы размаўляем, стараемся зняць напружанне і дапамагчы па меры магчымасцяў. Вядома, функцыю "аднаго акна" мы на сябе не бярэм, але калі можам перанакіраваць чалавека да патрэбных спэцыялістаў або ў неабходную арганізацыю, то абавязкова зробім гэта.

Адметная рыса чалавека

— Асобны кірунак вашай работы — збор ахвяраванняў. Растлумачце, чаму трэба ахвяраваць?

— Папулярная тэма. І складаная. Па-першае, ніхто не можа прымусіць чалавека ахвяраваць. Інфармаваць, як гэта можна зрабіць, — так, прымушаць — не. Лагічна ахвяраваць у тым выпадку, калі ты давяраеш арганізацыі. У наш час даведацца больш аб арганізацыі нескладана: вывучыць сайт, прыйсці ў офіс, асабіста пазнаёміцца з супрацоўнікамі, даведацца, куды пойдуць гэтыя грошы. У рэшце рэшт, можна самому паўдзельнічаць у гэтай рабоце, а потым убачыць вынік. Ахвяруюць звычайна людзі з асаблівым сямейным выхаваннем. У кагосьці гэта асаблівасць рэлігійнай культуры, у кагосьці ёсць асабісты вопыт, калі ў сям'і здаралася гора.

Чаму варта ахвяраваць? Дарыць падарункі заўсёды прыемней, чым іх атрымліваць.

І ахвяраваць можна не толькі грошы — можна ахвяраваць свой час, свой прафесійны вопыт.

— Сума самага вялікага ахвяравання БТЧК за апошні час ад аднаго чалавека ці арганізацыі?

— Важная не сума, а факт удзелу ў гуманітарным праекце. Запомніўся выпадак, калі беларуская дыяспара ў іншай краіне вывучыла ў інтэрнэце адзін з нашых праектаў. Іх зачапіла тэма. Па прыездзе ў Беларусь прадстаўнікі дыяспары звярнуліся ў Беларускі Чырвоны Крыж і ахвяравалі каля 20 тысяч беларускіх рублёў.

Пра матор Чырвонага Крыжа

У адным з інтэрв'ю вы казалі, што валанцёры гэта сэрца вашай арганізацыі. Колькі ў вас валанцёраў, што гэта за людзі?

– Паводле статыстыкі 2017 года ў Беларускага Чырвонага Крыжа каля 17 тысяч валанцёраў. Верагодна, па выніках 2018 года гэтая лічба будзе менш. Гэта звязана з тым, што для арганізацыі важныя не вялікія лічбы ў справаздачах, а рэальныя людзі. Людзі, якія бяруць на сябе адказнасць і гатовыя дапамагаць іншым. Бо быць валанцёрам – гэта прызванне, а не дзейнасць "для галачкі".

Прыкладна 75 % з агульнай колькасці валанцёраў – моладзь. Амаль 20 % – людзі пенсійнага ўзросту. Унікальныя! Яны не азіраюцца на ўзрост і стан здароўя, вучацца новаму і дапамагаюць, як роўны – роўнаму.

Шмат хто кажа: валанцёры – гэта класна, гэта ж бясплатна для арганізацыі. Памылковая думка. Па-першае, мы цэнім і паважаем нашых валанцёраў. Па-другое, у працу з імі мы ўкладваем вялікія матэрыяльныя рэсурсы. З валанцёрамі трэба ўмець працаваць, іх неабходна навучаць, экіпіраваць, страхаваць. У БТЧК ёсць распрацаваная сістэма валанцёрскага менеджменту, валанцёрская палітыка. Мы ніколі не расцэньваем валанцёраў як бясплатную працоўную сілу.

Але я шчыра рада, што ў нашай краіне валанцёрства становіцца не выключэннем, а правілам. У сацыяльных сетках можна знайсці вялікую колькасць валанцёрскіх праектаў, і не мае значэння, што гэта за арганізацыя. Гэта значыць, што ў грамадства ёсць гуманітарны патэнцыял. Для БТЧК гэта важна ўдвая, бо місія Чырвонага Крыжа: мабілізаваць гуманітарны патэнцыял грамадства і палепшыць якасць жыцця неабароненых катэгорый насельніцтва.

Людзі самі прынеслі

— Немагчыма не закрануць тэму бежанцаў і вымушаных перасяленцаў. Людзі па-рознаму ацэньваюць гэтыя працэсы. Як прыняць бежанцаў так, каб не пакрыўдзіць свой народ?

— У Беларусі ёсць адладжаная дзяржаўная сістэма работы ў гэтым кірунку. Яна дазваляе аператыўна ўзаемадзейнічаць усім зацікаўленым структурам, у тым ліку і Чырвонаму Крыжу. У гэтай рабоце фокус Чырвонага Крыжа — псіхасацыяльная падтрымка мігрантаў і бежанцаў, асабліва на першым этапе. Акрамя таго, важная і праца з карэнным насельніцтвам, каб людзі талерантна ставіліся да бежанцаў.

І карыстаючыся выпадкам, я дзякую жыхарам Беларусі — таму што яны ўнікальныя. Добрыя. Спагадныя. Наш народ вызначаецца тым, што памятае сваю гісторыю. Памяць пра Вялікую Айчынную вайну не дае нам крыўдзіць людзей, якія прыехалі з зон канфлікту, чулі і бачылі выбухі, тое, як снарады руйнуюць дамы.

Яшчэ адно — гэта выхаванне. Мне здаецца, талерантнасць закладзена ў нашым менталітэце. І ўсё ж праграмы талерантнасці трэба развіваць.

Прыклады? Прыехала па вясне ў невялікую вёску ў сям'ю ўкраінцаў. Пытаюся: «Як перазімавалі?» У адказ чую — добра.

«А як добра?» — «Агарод ужо не ўзорваюць, холадна, але закаткі дапамаглі».

«А дзе ўзялі закаткі?» — «Дык суседзі».

Разумееце? Беларускія суседзі падзяліліся, чым маглі.

Замацаваць статус валанцёра

— Вы з'яўляецеся членам камісіі Савета Рэспублікі па заканадаўстве і дзяржаўным будаўніцтве. Чым канкрэтна вы займаецеся? Якія законапраекты сталі для вас самымі складанымі?

— Перш за ўсё, для мяне работа ў Савеце Рэспублікі — вялікі гонар і адказнасць.

Камісія па заканадаўстве і дзяржаўным будаўніцтве — важная камісія. Праца ў ёй патрабуе ведаў у розных галінах права, эканомікі, міжнародных адносін, сацыяльнага жыцця. Мне прыемна, што са мной працуюць людзі, якія з'яўляюцца спецыялістамі ў гэтых сферах.

Што запомнілася асабліва? Мне здаецца, што калі сенатару нешта адно запамінаецца, а астатняе — не, то гэта няправільна. Няма няважных спраў і падзей.

— Што вы павінны зрабіць, каб па завяршэнні работы ў Савеце Рэспублікі сказаць сабе: я — малайчына, я дапамагла людзям?

— Вельмі важным было б, улічваючы спецыфіку маёй працы, каб у Беларусі з'явіўся закон аб валанцёрстве. Ідзе работа ў гэтым кірунку.

Бліц

– Калі б у вас быў выбар, дапамагчы аднаму блізкаму чалавеку або сотні тых, хто мае патрэбу, каму б вы дапамаглі?

– Не буду хітраваць – блізкаму.

– Якая работа далася вам складаней – у БТЧК або Савеце Рэспублікі?

– Гэта вельмі розныя напрамкі. Іх складана параўноўваць. Я люблю сваю няпростую працу ў Чырвоным Крыжы. Яна шматзадачная і выдатна трэніруе стрэсаўстойлівасць. Але яна і матывуе: у Чырвоны Крыж прыходзяць неверагодныя людзі – і супрацоўнікі, і валанцёры.

Што тычыцца Савета Рэспублікі, то праца палітыка – гэта публічнасць, стрыманасць, прафесіяналізм і выверанасць кожнага кроку. Гэта таксама праца з людзьмі. І таксама няпростая. Адказная. Цікавая.

– Што павінна адбыцца, каб Міжнародны рух Чырвонага Крыжа і Чырвонага Паўмесяца спыніў сваё існаванне?

– Думаю, гэта наўрад ці здарыцца. Праекты Чырвонага Крыжа пабудаваны на падставе патрэбаў людзей. А дабрыня і гуманнасць ніколі не страцяць актуальнасць.

Ці можна падрыхтавацца да ўсіх стыхійных бедстваў?

– Можна сфармаваць пэўны алгарытм дзеянняў, адпрацаваць навыкі, трэніравацца.

– Якая кніга больш за ўсё паўплывала на ваш светапогляд?

– Магчыма, апынуся неарыгінальнай, але я люблю "Майстра і Маргарыту" Міхаіла Булгакава. Кнігу я чытала ў маладосці, а таксама ў сталым узросце.

– Хто вас натхняе?

– Мая сям'я і мой унук, які яшчэ вельмі маленькі. Калі я вельмі стамляюся, успамінаю пра іх, і мяне гэта натхняе.

Уладзіслаў ЛУКАШЭВІЧ

Фота прадстаўлены БТЧК

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Пераможца «Жанчыны года-2018»: З трыма дзецьмі можа справіцца кожная пара

Пераможца «Жанчыны года-2018»: З трыма дзецьмі можа справіцца кожная пара

Тры гады таму прозвішча Трыкоза ўжо было на слыху.

Грамадства

Мэр Брэста Аляксандр Рагачук: Дзеці ў пясочніцах на касцях гуляць не будуць

Мэр Брэста Аляксандр Рагачук: Дзеці ў пясочніцах на касцях гуляць не будуць

Кіраўнік Брэсцкага гарвыканкама адмеркаваў рэзанансную тэму раскопак на тэрыторыі гета.

Культура

Як  мастак Май Данцыг ствараў свае карціны

Як мастак Май Данцыг ствараў свае карціны

Наватар, «шасцідзясятнік», ваяўнічы аптыміст — гэта ўсё пра яго.