Вы тут

Ці патрэбны палігоны цвёрдых камунальных адходаў?


Адразу хачу выказаць словы ўдзячнасці рэдакцыі «МС» за запрашэнне падаць меркаванні па праблеме адходаў, якія ўтвараюцца ў нашай краіне. На маю думку, гэта, бадай, самая складаная з усіх экалагічных праблем. Справа ў тым, што дзякуючы эфекту рассейвання канцэнтрацыя забруджвальнікаў у атмасферы змяншаецца. Тое самае прыкладна адбываецца пры развядзенні забруджвальнікаў у водным асяроддзі. А вось цвёрдыя камунальныя адходы (ЦКА) у нашых умовах за рэдкім выключэннем не знаходзяць іншага месца, як на палігонах. Другасныя рэсурсы (папера, шкло, пластык) пры іх утылізацыі складаюць менш за 20 %. Па вялікім рахунку палігонаў, па сутнасці, быць не павінна. Менавіта такога падыходу і прытрымліваюцца сёння шматлікія развітыя краіны свету. Напрыклад, у Швецыі другасна перапрацоўваецца 50,6 % адходаў, 48,6 % спальваецца для вытворчасці энергіі, а на палігоны трапляе толькі 0,8 %. Заўважу, што гэта краіна мае прыкладна аднолькавую з намі колькасць насельніцтва, а вось плошча яе тэрыторыі больш чым у два разы перавышае нашу. Тэрыторыя ж Беларусі амаль уся антрапагенна пераўтвораная, і рэальна прыдатных зямель (не перагружаных дзейнасцю чалавека) для гаспадарчай дзейнасці практычна не засталося. Не лішнім будзе нагадаць пра чарнобыльскі след, а таксама тэндэнцыю ўсё большага адвядзення зямель пад гарадскую забудову і памяншэння іх для сельскагаспадарчых патрэб. Пэўны ўнёсак у гэты негатыўны працэс робяць і палігоны цвёрдых камунальных адходаў. Таму іншага выйсця, як паглыбляць утылізацыю ўсіх адходаў, у бліжэйшай перспектыве для Беларусі, няма.


Аднак сённяшняя рэчаіснасць сведчыць аб тым, што навукова-тэхнічны патэнцыял краіны, узровень экалагічнай культуры яе насельніцтва не ў стане забяспечыць нават 50 % утылізацыі ўтвараемых адходаў і абысціся без палігонаў немагчыма. У сувязі з гэтым найбольш актуальнай для Беларусі з'яўляецца праблема аптымізацыі выбару месцаў для стварэння палігонаў. Растлумачу, чаму. Па-першае, колькі б каляровых кантэйнераў для раздзельнага збору смецця не ставілі камунальныя службы, змяніць свядомасць людзей вельмі складана. Каб наша дзяржава сапраўды была зацікаўлена ў гэтым, яна б у сродках масавай інфармацыі і найперш на тэлебачанні «забівала» самы спрыяльны час не камерцыйнай, а экалагічнай рэкламай. Нельга скідваць з рахунку і такую акалічнасць: сярэднія памеры жылых памяшканняў у буйных гарадах Беларусі і ў гарадах той самай Швецыі — гэта дзве вялікія розніцы. Вядома, не на нашу карысць. Таму нават фізічна весці сартаванне смецця дома далёка не заўсёды зручна. Не будзем забывацца і пра тое, што кантэйнерны збор смецця арганізаваны сёння нават далёка не ва ўсіх гарадах краіны, не кажучы ўжо пра сельскія населеныя пункты. Па-другое, навукова-абгрунтаваны выбар месцаў для стварэння палігонаў дазволіць кардынальна змяніць іх спецыялізацыю. Замест дробнага сартавання смецця і засыпання зямлёй яго рэшткаў можна будзе масава перайсці на спальванне з мэтай атрымання энергіі. Упэўнены, што тэхнічныя магчымасці Беларусі дазваляюць арганізаваць вытворчасць такіх энергаўстановак рознай магутнасці, якая будзе непасрэдна залежаць ад аб'ёмаў утвараемых адходаў. Па-трэцяе, вялікая колькасць існуючых палігонаў ужо перасягнула сваю праектную магутнасць і можа разглядацца як міна запаволенага дзеяння ў дачыненні да навакольнага прыроднага асяроддзя (значная частка іх не абсталявана патрэбнымі фільтрамі). Пры стварэнні новых палігонаў, калі асноўная частка смецця будзе спальвацца, маштабы такіх прыродаахоўных мерапрыемстваў будуць зменшаны, а значыць, адбудзецца эканомія дзяржаўных сродкаў.

Самае складанае пры выбары месцаў для стварэння палігонаў — аптымальная даступнасць да іх крыніц адходаў. Транспартныя выдаткі па дастаўцы смецця на палігоны будуць вызначальным фактарам пры іх тэрытарыяльнай арганізацыі. Тут можна казаць пра два падыходы такой арганізацыі. Першы — ісці шляхам стварэння меншай колькасці палігонаў, але вялікай іх магутнасці. У гэтым выпадку транспартныя выдаткі па дастаўцы смецця будуць большыя. Другі — ствараць вялікую колькасць палігонаў з меншай колькасцю смецця, у сувязі з чым выдаткі па транспарціроўцы смецця будуць змяншацца.

Перакананы, што дакладныя разлікі па выбары аптымальных варыянтаў пляцовак для палігонаў — справа навукоўцаў і спецыялістаў навукова-даследчых устаноў. Самае галоўнае — не забывацца аб тым, што выбар месца для любога аб'екта — гэта абавязковы ўлік разнастайных фактараў: прыродна-экалагічных, сацыяльна-эканамічных, дэмаграфічных і нават геапалітычных.

У вырашэнні праблемы адходаў павінны знайсці месца і іншыя кірункі. Як вядома, матывацыя заўсёды была і будзе важным сродкам любой справы. Аднак калі паглядзець на сучасныя цэны на другасныя рэсурсы, якія збірае і здае насельніцтва на нарыхтоўчыя пункты, ахоплівае не проста здзіўленне, а жах. Тут не трэба быць матэматыкам, каб зразумець, што вытворчасць той самай паперы з драўніны абыходзіцца ў сотні разоў даражэй, чым з макулатуры. І што не менш дзіўна, макулатуру Беларусь вымушана імпартаваць і губляць ужо даводзіцца валютныя сродкі.

Глыбока перакананы ў тым, што наспеў час паступова адмаўляцца ад шэрагу тавараў, якія нясуць небяспеку навакольнаму асяроддзю. Маё пакаленне яшчэ памятае, калі асноўнай тарай для малака былі шкляны посуд і папяровыя пакеты. А што мы назіраем сёння? Вытворцы дадумаліся разліваць у ПЭТ-бутэлькі нават небезалкагольнае піва. Што ўжо казаць пра некаторыя віды вадкіх лекаў. Час ужо пераходзіць ад слоў да справы. Тым больш сёння ўжо ёсць станоўчыя прыклады, калі шэраг краін (нават у Афрыцы) поўнасцю забаранілі ўжыванне пластыкавых пакетаў, посуду і іншых небяспечных тавараў. Тут сапраўды «прамаруджанне смерці падобнае». Не хацелася б, каб у ХХІ стагоддзі палігоны цвёрдых камунальных адходаў сталі ў адзін рад з ваеннымі палігонамі і стралялі ў будучыню.

Вячаслаў САСНОЎСКІ, кандыдат геаграфічных навук, дацэнт


Жаданне ёсць, а інфраструктура?

Падводзім вынікі апытанкі

Наша другая апытанка, прысвечаная тэме асобнага збору смецця, паказала высокую экалагічную свядомасць яе ўдзельнікаў. Прыхільнікаў гэтага пункту гледжання аказалася ажно 93.4 %! Цікава, што галасы тых, хто сартуе смецце дома, і тых, хто гэтым не займаецца, але хацеў бы пачаць, раздзяліліся пароўну.

А вось інфраструктура за жаданнем апытаных, на жаль, не паспявае. Толькі ў паловы тых, хто прагаласаваў, сметніцы для раздзельнага збору адходаў маюцца непасрэдна ў дварах іх жылых дамоў. Крыху меней — 45 % — зазначылі, што побач з іх пад'ездамі ўсталяваны толькі агульныя кантэйнеры. Рэшта выказалася за незвычайны на першы погляд пункт — вынас смецця ў суседнія двары, дзе можна асобна пазбавіцца ад шкла, металу, пластыку і паперы.

Таксама выявілася яшчэ адна цікавая рэч. Амаль тры чвэрці апытаных не ведаюць, дзе ў іх раёне можна здаць другасную сыравіну і атрымаць за гэта грошы. Яно і зразумела — капітальных будынкаў, дзе б дзесяцігоддзямі збіралі тую ж макулатуру, нават адразу і не прыгадаеш, а шыльды, якія інфармавалі б пра тое, што можна здаць паперу і бутэлькі ў нейкім вагончыку, амаль не сустракаюцца. Вось і знаходзяцца гэтыя кропкі збольшага выпадкова. Таму адзіны варыянт у такой сітуацыі — усё аднесці на сметнік.

Разам з тым 15 працэнтаў апытаных усё ж карыстаюцца пунктамі прыёму другаснай сыравіны. А ў дзясятай часткі рэспандэнтаў у населеным пункце іх няма ўвогуле.

Дзве траціны ўдзельнікаў нашай апытанкі жывуць у сталіцы або абласных гарадах. Пятая частка — у вёсцы, астатнія — у раённых цэнтрах. Палова ўсіх тых, хто прагаласаваў, знаходзіцца ва ўзросце ад 30 да 45 гадоў. Траціна куды старэйшая — ад 45 да 60. Рэшта адносіцца да моладзі.

Наш інтэрактыўны праект з чытачамі працягваецца. Даведацца, наколькі мы «экасвядомыя», можна з новай апытанкі

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Пераможца «Жанчыны года-2018»: З трыма дзецьмі можа справіцца кожная пара

Пераможца «Жанчыны года-2018»: З трыма дзецьмі можа справіцца кожная пара

Тры гады таму прозвішча Трыкоза ўжо было на слыху.

Грамадства

Рагачук: Дзеці ў пясочніцах на касцях гуляць не будуць

Рагачук: Дзеці ў пясочніцах на касцях гуляць не будуць

Кіраўнік Брэсцкага гарвыканкама адмеркаваў рэзанансную тэму раскопак на тэрыторыі гета.

Культура

Як  мастак Май Данцыг ствараў свае карціны

Як мастак Май Данцыг ствараў свае карціны

Наватар, «шасцідзясятнік», ваяўнічы аптыміст — гэта ўсё пра яго.