Вы тут

Найлепшае ў жывапісе, графіцы і скульптуры па вызначэнні саміх мастакоў


Гэта адбываецца раз на два гады і ўжо стала традыцыяй: шосты раз у Беларусі творцы, што працуюць у выяўленчым мастацтве, выносяць вынік сваёй працы за два апошнія гады на біенале. Гэтае замежнае слова прыжылося ў нашых рэаліях, таму што адразу скіроўвае ўвагу ў бок мастацтва дзякуючы сусветнаму брэнду. Але славутая Венецыянская біенале, якая стала брэндавай з’явай, прайшла вялікі шлях у больш чым стагоддзе . У нас, можна сказаць, пакуль адбываюцца першыя крокі, нягледзячы на тое, што за папярэднія пяць вялікіх агульнарэспубліканскіх выставак ужо напрацаваны пэўны досвед, зробленыя высновы і нават маюцца свае пераможцы. Іх імёны, трэба было б чакаць, ведае ўся Беларусь: не шараговая ж з’ява для нас — біенале. Але паміж імёнамі творцаў, іх творамі і айчыннай глядацкай аўдыторыяй дагэтуль існуе пэўная адлегласць, якую маецца на мэце пераадольваць таксама праз біенале. А вось тут магія слова «біенале» можа і не спрацаваць…


Аднак усё ж, здаецца, гэтаму спрыяе цэнтр сталіцы, Рэспубліканская выставачная галерэя (Палац мастацтва). Два паверхі запоўненыя творамі: 400 мастацкіх работ, што прадстаўляюць 250 аўтараў. І гэта не значыць, што аўтаматычна на выстаўку патрапіла ўсё, што было створана ў краіне за справаздачны перыяд: адбор ішоў з 700 твораў. Крытэрыі — прафесіяналізм і найбольшая тэхнічная дасканаласць.

— Гэтую падзею мы чакалі і рыхтаваліся да яе цэлы год, — патлумачыў намеснік старшыні па выставачнай дзейнасці Беларускага саюза мастакоў Леанід Хобатаў. — Мы спадзяваліся, што яна адбудзецца ў поўным аб’ёме і традыцыях, якія мы закладалі папярэднія разы: з 2008 года працуе наша прынцыповая выстаўка. Біенале ўжо мае дасягненні, розгалас і сваю гісторыю. Мастакі заўсёды разлічваюць на тое, што іх убачаць і заўважаць. Дасягненні відавочныя, яны існуюць заўсёды. І мы ўжо напачатку вызначаем лідараў у намінацыях за год. Таму што біенале — гэта магчымасць замацоўваць важныя вехі ў свядомасці людзей, зафіксаваць тое, што адбываецца ў прасторы беларускай культуры. Таму што ёсць рэчы, без якіх чалавек не абыходзіцца, найперш духоўны складнік, што вядзе яго ў гэтыя залы. Нам не сорамна казаць пра ўзровень, які мы не заяўляем, а дэманструем. Тут ёсць свае дасягненні, знаходкі, новыя формы і вызначэнне тэндэнцый. Такі матэрыял не можа знікнуць бясследна, над яго асэнсаваннем трэба працаваць: гэта тая частка культуры, без якой краіна не жыве…

У краіны (і яе жыхароў) ёсць час да 14 снежня вызначыцца, што патрэбна для жыцця, далейшага існавання і погляду збоку на сябе і навакольны свет. Гэта выстаўка па-беларуску вельмі талерантная, тут насамрэч шмат усяго: творы жывапісу розных кірункаў (і тэхнік) у цесным суседстве; колеравасць перамяжаецца з графічнай манахромнасцю; ад сцен з мастацкімі работамі погляд пераходзіць на скульптуры. Часам уражанне ад аднаго твора перакрываецца эмоцыямі ад наступнага — адна з праблем вялікіх экспазіцый, што не аб’яднаныя адной тэмай, стылем ці аўтарам. І тут ёсць глеба для развіцця і ўдасканалення самой біенале: у наш час мала адабраць найлепшыя творы і размеркаваць іх у прасторы. Прастора сама становіцца такой жа значнай часткай экспазіцыі, адпаведна, з’яўляецца месцам дыялогу, і гэта трэба ўлічваць.

Тым больш што ў мастакоў ёсць і адмысловы спадзеў, як адзначыў скульптар Аляксанр Шапо: «Лепшыя мастакі краіны перад вачыма — на ваш суд, на ваша разуменне. У тым ліку і на ваша разуменне лёсу творцы ў наш час».

Вядома, што для творцы важны глядач неабыякавы, уважлівы, які цікавіцца мастацтвам. Гледачу абазнанаму хочацца мастацтва новага, таго, што здзіўляе і не паўтараецца. Той, хто сочыць за працэсам і ходзіць на выстаўкі рэгулярна, усё ж адзначыць для сябе творы, што ўжо «засвяціліся» ў іншых праектах. А ў мастакоў, якіх гэты глядач ужо ведае, ён будзе шукаць рух, імкненне да развіцця, на свой погляд (але гэты погляд маецца на ўвазе). Ці шмат у нас такіх гледачоў — вось у чым пытанне.

У ідэале — калі ёсць агульнарэспубліканская выстаўка, што ладзіцца ня часта і мае на мэце агляд найлепшага (і доўжыцца да таго ж зусім непрацяглы тэрмін), то ў Палац мастацтва павінны стаяць чэргі. І зразумела, што над гэтым таксама трэба працаваць у наш час — мэтанакіравана, упарта, доўга і на перспектыву. Галоўнае — ужо зараз. Калі мы хочам, каб наша біенале стала асобным брэндам (у сваёй краіне), патрэбна над гэтым працаваць сістэмна. І не толькі Саюзу мастакоў, які выступае арганізатарам. Вялікая выстаўка агляднага характару патрабуе дзяржаўнай увагі і падыходаў, каб гэта падаваць годна, на ўзроўні значнай культурнай падзеі. Бо неабавязкова быць спецыялістам у выяўленчым мастацтве, каб разумець: у ім адлюстроўваецца твор грамадства, па ім можна меркаваць пра ментальныя характарыстыкі і рэальны стан, па ім можна адчуць, што мяняецца, у які бок і нават уявіць, куды гэта можа прывесці. Праз яго ж — шукаць, марыць і камунікаваць.

Усё ж у гледачоў яшчэ ёсць час на тое, каб агледзець выстаўку павольна і абраць сваіх улюбёных творцаў. А вось прафесіяналы і журы гэта зрабілі ўжо ў дзень адкрыцця. Пераможцы біенале і ўладальнік Гран-пры будуць абвешчаны напрыканцы. Аднак ужо названыя пераможцы ў намінацыях «Жывапіс года», «Графіка года» і «Скульптура года».

«Жывапіс года»: Першае месца журы аддало Уладзіміру Канцадайлаву, другое — Генадзю Козелу, трэцяе — Станіславу Гурскаму. Ганаровыя дыпломы атрымалі Алег Ладзісаў, Алена Шлегель, Віталь Герасімаў, Зоя Луцэвіч, Васіль Касцючэнка.

«Графіка года»: У «Арыгінальнай графіцы» першае месца за Аляксандрам Некрашэвічам, другое — у Антона Баранава, трэцяе — у Валянціны Шобы. Ганаровыя дыпломы ў Зоі Луцэвіч і Уладзіміра Лавецкага.

У «Друкаванай графіцы» пераможцамі сталі Юрый Тарэеў (першы), Андрэй Басалыга (другі) і Марына Мароз (трэцяя). Дыпломы — у Андрэя Якубава, Ганны Мельнікавай, Вольгі Нікішынай. «Скульптура года»:

Першае месца прызначана Вользе Орсік, другое — Аляксандру Мінкову, трэцяе — Аляксандру Шапо.

Дыпломамі адзначаныя Сяргей Сотнікаў, Юрый Пеўнеў, Хрысціна Кулагіна.

Марыя АСІПЕНКА

Фота Кастуся Дробава

Загаловак у газеце: Што маем...

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Так цёпла, як у першым паўгоддзі, бывае адзін раз у 30 год

Так цёпла, як у першым паўгоддзі, бывае адзін раз у 30 год

За апошнія 30 гадоў у нас у краіне ў параўнанні з нормай 1961—1990 гадоў, якая ўжываецца як апорная пры ацэнцы значэнняў змены клімату, пацяплела на 1,3 градуса.

Грамадства

Ці прапаноўвае прыдарожны сэрвіс беларускую кухню?

Ці прапаноўвае прыдарожны сэрвіс беларускую кухню?

Міністэрства транспарту і камунікацый цяпер распрацоўвае генеральную схему развіцця прыдарожнага сэрвісу да 2025 года.

Грамадства

Гісторыя пра тое, як партызаны пайшлі па соль, а выратавалі дзевяць чалавек

Гісторыя пра тое, як партызаны пайшлі па соль, а выратавалі дзевяць чалавек

Гэты аповед даслаў нам у рэдакцыю наш даўні чытач з Вялікай Бераставіцы Міхаіл Маскальчук.

Грамадства

Што паглядзець у Хоцімску?

Што паглядзець у Хоцімску?

У Хоцімску нават ёсць кола агляду.