Вы тут

Святло ў снежаньскай цемры


Чамусьці заўсёды менавіта вечарам перад каталіцкімі Калядамі ў нашай вёсцы знікала святло. Ці то прычына ў мяцеліцы, якая ў гэты час любіла разгуляцца і закручвала-рвала правады дзесьці ў чыстым полі, ці то нейкі жартаўнік спецыяльна абясточваў вёску з нейкіх сваіх меркаванняў, ці то так проста задумана было — каб вячэралі ўсёй сям'ёй пры святле газавай лямпы, каб таямніча паблісквала ў кутку дожджыкам ёлка, каб не знікалі пад яркай электрычнасцю чароўнасць і незвычайнасць гэтага вечара. Ад якога сапраўды чакаў нейкіх цудаў, які быў поўны дзівоснымі прыгодамі, што і праз гады згадваюцца нейкім суцэльным адчуваннем бесклапотнага шчасця.


Праўда, варта сказаць, што нашы тагачасныя калядныя прыгоды з пункту гледжання дарослага чалавека назваць зусім бяскрыўднымі можна з вялікай нацяжкай. Дый да свята Божага Нараджэння і да ўласна калядавання яны мелі адносіны абсалютна ўмоўныя — проста была нагода сабрацца разам і, як кажа сучасная моладзь, «патусіць». Але «тусілі» арганізавана і нават са спробай выканання нейкіх спрадвечных традыцый.

Пакуль старэйшыя яшчэ засядалі за перадкаляднай вячэрай (у нашай каталіцкай мясцовасці да святкавання з ахвотай далучаліся і праваслаўныя, і перакананыя атэісты), мы ішлі варажыць. Звычайна рабілі гэта ў Мірановічавай хаце: двое іхніх дзяўчат-пагодак былі ў нашым хаўрусе. Гаспадыня цётка Ядзя напякала для гэтай мэты міску посных аладак, кожны браў сабе па адной. У хату з сенцаў упускалі Пузыра — сабаку, які, папярэдне добра накормлены (так патрабавала варажба), вельмі нават сваёй мянушцы адпавядаў. Аладкі клаліся перад Пузыром на падлогу: чыю з'есць першую — тая замуж выйдзе раней. Чыю нават не панюхае — так у дзеўках і застанецца. Сыты сабака ляніва пазіраў на не вельмі апетытны пачастунак і імкнуўся выскачыць у сенцы. Яго лавілі на выхадзе, за шкірку зноў падводзілі да аладак. З пакутлівым выглядам ён браў адну ў рот, пакаштаваўшы, выплёўваў. «Значыць, нейкі пажуе цябе ды выплюне», — чуўся вердыкт кагосьці з дарослых. Ахвяра сабачай абкормленасці ледзь не плакала, астатнія хуценька падымалі з падлогі свае аладкі, радуючыся, што іх мінавала такая незайздросная доля...

Праз нейкае імгненне ўсе і пра сабаку, і пра тое, што ён напрарочыў, забываліся і несліся натоўпам на вуліцу — абдымаць штыкеты ў плоце, цягнуць паленні з дрывотні (калі парная колькасць штыкет — будзеш у пары, якое палена выцягнеш — такога і кавалера займееш: тоўстага ці худога, роўнага ці крывога). Асабліва цікавым было кіданне ботаў з нагі над страхой хаты (у якім кірунку нос бота ляжа, у той бок і замуж пойдзеш). Каторыя недаляталі, каторыя пераляталі, і даводзілася шукаць іх упоцемку на заснежаным агародзе, і ўжо зусім не да таго было, у які бок той нос глядзіць. Адзін ці два боцікі абавязкова прызямляліся проста на страху, і тады надыходзіла чарга хлопцаў праяўляць свой спрыт, а то і сімпатыю да гаспадыні абутку...

Хлопцы, якіх у нашай кампаніі было нямала, да варажбы не прычыняліся, у іх быў іншы клопат — прыдумаць штосьці такое, што ў вёсцы надоўга запомніцца, пра што будуць пасля казаць. Дзяўчаты да такога дробнага шкодніцтва далучаліся з радасцю. Зняць і знесці брамку — гэта банальна. А вось падперці ёй дзверы ў галоўнай вясковай пляткаркі — сама тое. Ці брыкетам, выцягнутым з найбліжэйшай павеці, выкласці на ўсю вуліцу вялізнае: «З Калядамі!». У апошнія свае школьныя прыгоды, у 11-м класе, хлопцы звялі з-пад носа ў саўгаснага вартаўніка, які спаў у сене, насвяткаваўшыся, запрэжанага ў сані каня, і мы ўсёй кампаніяй паехалі катацца па суседніх вёсках, рагочучы, гарлаючы песні, і нават звезлі з сабой нашу маладую настаўніцу фізікі (кантрольную, запланаваную на заўтра, яна адмяніла)... Дарослыя ставіліся да нашых прыгод паблажліва, толькі раніцай чулася праз сон: «Васілеўна, спытайце ў Алёны, дзе мая брамка...» Але хто ж выдае яўкі і паролі? Даводзілася накрывацца коўдрай з галавой, а потым, улучыўшы момант, імгненна выскокваць з хаты з крыкам: «Мне раней у школу трэба!»...

 Пішу гэта, успамінаю, а па сэрцы бы нечая пяшчотная рука гладзіць. І вось пра што думаецца. Малая радзіма — гэта не каліна ў двары, не крыніца за агародамі, не хата, якая стаіць зімой настылая і гадае, ці ажыве вясной. Не буслянка над домам, не дзверы роднай хаты, у якіх «клямка пальцы пячэ балюча», нават не самыя родныя людзі, якія, калі надыходзіць іх час, нас пакідаюць. Малая радзіма — гэта мы самі. Нашы пачуцці, нашы ўспаміны, наша сэрца, дзе ў кожным куточку — людзі, рэчы, словы, дотыкі, пахі з ёй звязаныя. Кожны носіць яе з сабой. Нават калі здаецца, што гасне астатняе святло, яна кволым агеньчыкам ратуе нас ад забыцця, дае нам знак, што мы жывыя...

Алена ЛЯЎКОВІЧ

Выбар рэдакцыі

Грамадства

«Догляд займае не больш за хвіліну». Як правяраюць наведвальнікаў перад уваходам у фан-зону?

«Догляд займае не больш за хвіліну». Як правяраюць наведвальнікаў перад уваходам у фан-зону?

Пералік рэчаў, забароненых да праносу, змешчаны на ўваходзе ў кантрольна-прапускны пункт.

Эканоміка

Што мы купляем праз інтэрнэт, і чаму айчынны гандаль у сеціве прайграе

Што мы купляем праз інтэрнэт, і чаму айчынны гандаль у сеціве прайграе

Электронны гандаль у нашай краіне працягвае расці. 

Грамадства

Мінчанка трымае ў аднапакаёвай кватэры жывога пітона

Мінчанка трымае ў аднапакаёвай кватэры жывога пітона

У Машы Афанасій жыве каля года. Такі незвычайны падарунак ёй зрабіў сябар.