Вы тут

Партрэт стагоддзя


«Аўтапартрэт у футры» пачатку ХХ стагоддзя пэндзля Юдэля Пэна сышоўся ў адной выстаўцы з творам канца стагоддзя мастака Альгерда Малішэўскага, які намаляваў свайго калегу Арлена Кашкурэвіча ва ўласным бачанні. Тут у адной экспазіцыі — творы Янкеля Кругера і сучаснага авангардыста Уладзіміра Аколава, партрэт Рыгора Шырмы і мастачкі Зоі Літвінавай, партрэты алейныя, графічныя і скульптурныя. Партрэты людзей, якія ўсе разам складаюць агульны партрэт часу — ХХ стагоддзя.


Праект «Сучаснікі ХХ. Стагоддзе беларускага партрэта» ў Нацыянальным мастацкім музеі стаў фактычна гідам па часе праз яго вядомых асоб, адлюстраваных мастакамі, праз звычайных людзей з іх працоўнымі і грамадзянскімі клопатамі ды тых, хто стварае краіну сёння. Каля 150 партрэтаў розных школ і мастацкіх кірункаў. Экспазіцыя складаецца з пяці раздзелаў, якія замацоўваюць храналогію і адлюстроўваюць тэматычныя і стылёвыя асаблівасці твораў: «Губернскі партрэт», «У пошуках нацыянальнага. Партрэт 1920—1930-х», «Партрэт краіны-фронту», «Новыя героі. Партрэт конца 1950—1970-х», «Эпоха перамен. Партрэт 1980—1990-х». Калі аглядаць выстаўку паступова ад творцаў пачатку ХХ стагоддзя, то можна адчуць час у руху нават праз развіццё партрэтнага жанру.

Гэта выстаўка можа быць падручнікам па гісторыі беларускага мастацтва, адзначыў дырэктар Нацыянальнага мастацкага музея Беларусі Уладзімір Пракапцоў. старшыня Беларускага саюза мастакоў Рыгор Сітніца ўдакладніў: яна паказвае, чаго мы вартыя як нацыя.

І было б наіўна думаць, што ў адной экспазіцыі можна аб’яднаць увесь партрэтны жывапіс Беларусі: гэта ўсё ж не анталогія, таму што прадстаўлена малая частка карцін. Толькі ў Нацыянальным мастацкім музеі захоўваецца каля 400 партрэтаў. Але аўтары праекта не абмежаваліся адной калекцыяй: у экспазіцыі творы яшчэ і з Віцебскага абласнога краязнаўчага музея, Нацыянальнага цэнтра сучасных мастацтваў, Беларускага саюза мастакоў, збораў прыватных калекцыянераў Іны і Аляксандра Радаевых, Андрэя Плясанава ды калекцый саміх аўтараў.

«Было імкненне як мага шырэй паказаць палітру тыпалогіі беларускага партрэта, — патлумачыла куратар выстаўкі, загадчыца аддзела сучаснага беларускага мастацтва Нацыянальнага мастацкага музея Кацярына Ізафатава. — На пачатку ХХ стагоддзя панавалі традыцыі позняга перасоўніцтва, акадэмізму. У 20—30-я гады мастакі імкнуліся расшыфраваць нацыянальныя традыцыі. У ваенныя гады ўзнікае франтавая партрэтная замалёўка. І сапраўднае адкрыццё — аўтапартрэт беларуса Мікалая Казака, прадстаўніка амерыканскай геаметрычнай абстракцыі, аб’ектнага мастацтва. Ёсць творы беларускіх авангардыстаў канца мінулага стагоддзя».

Але падчас аўтарскай экскурсіі ад куратара (якая ўваходзіць у дадатковую праграму) можна даведацца больш як пра асаблівасць жанру наогул, так і яго значэнне ў творчасці асобных аўтараў. Акрамя таго, «Апавяданні аб адным з партрэтаў выстаўкі» абяцаюць быць не менш цікавыя: імёны шмат якіх асоб, адлюстраваных мастакамі, — гонар Беларусі.

Марыя АСІПЕНКА, фота аўтара

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Так цёпла, як у першым паўгоддзі, бывае адзін раз у 30 год

Так цёпла, як у першым паўгоддзі, бывае адзін раз у 30 год

За апошнія 30 гадоў у нас у краіне ў параўнанні з нормай 1961—1990 гадоў, якая ўжываецца як апорная пры ацэнцы значэнняў змены клімату, пацяплела на 1,3 градуса.

Грамадства

Ці прапаноўвае прыдарожны сэрвіс беларускую кухню?

Ці прапаноўвае прыдарожны сэрвіс беларускую кухню?

Міністэрства транспарту і камунікацый цяпер распрацоўвае генеральную схему развіцця прыдарожнага сэрвісу да 2025 года.

Грамадства

Гісторыя пра тое, як партызаны пайшлі па соль, а выратавалі дзевяць чалавек

Гісторыя пра тое, як партызаны пайшлі па соль, а выратавалі дзевяць чалавек

Гэты аповед даслаў нам у рэдакцыю наш даўні чытач з Вялікай Бераставіцы Міхаіл Маскальчук.

Грамадства

Што паглядзець у Хоцімску?

Што паглядзець у Хоцімску?

У Хоцімску нават ёсць кола агляду.